Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2018/10393 K.2018/12337

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı ... vekili, ... İlçesi Frenkçiftliği 2. Bölgede kain 4 parsel sayılı taşınmazın tapu maliki ... Taifesi hakkında ... Malmüdürlüğü'nün yaptığı araştırmada bu yerin kayyımlıkla idare edilmesi gereken taşınmazlardan olduğunun belirlendiğini ileri sürerek 3561 sayılı Kanun uyarınca tapu maliki ...'ne ... Mal Müdürü'nün kayyım olarak atanmasına karar verilmesini istemiş; mahkemece, yapılan yargılama sonunda, ... İli ...

İlçesinde ...maatine mensup kişi, grup veya kişilerin oluşturduğu tek bir cemaat ve vakfın mevcut olduğu ve bu vakfın da ... Fukara Vakfı adı altında varlığını sürdürdüğü yönünde Danıştay 12.Dairesi'nin 07.02.1977 tarih, 1976/241 esas ve 1977/322 karar sayılı kesinleşmiş ilamının bulunduğu, ayrıca ...

2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/274 esas ve 2008/260 karar sayılı kesinleşmiş ilamında da müdahil davalı vakfın adı konusunda da çelişkilerin olduğu ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün 04.03.1975 gün ve 160 sayılı işleminin iptali ile en son ... Vakfı olarak nitelendirdiği adı ... Fukara Vakfı olarak tescilleyip kesinlik kazandırdığı ve tapu kayıtlarının malik hanesinin de ...

Fukara Vakfı olarak düzeltilmesine karar verildiği, Vakıflar Bölge Müdürlüğü'ne ait gayrimenkul listesinde söz konusu gayrimenkulün ... Fukara Vakfı envanterinde görüldüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı, İl Turizm Müdürlüğü, ... ... gibi kurumların dosya içindeki yazışmalarında söz konusu gayrimenkulün müdahil davalı ... Fukara Vakfı'na ait olarak işlem gördüğü gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, 3561 sayılı Kanuna dayalı olarak açılan kayyım atanması istemine ilişkindir.

3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun'un amacı, birinci maddesinde, bir kimsenin uzun süreden beridir bulunamaması veya oturduğu yerin bilinememesi nedeniyle mal varlıkları üzerinde ... menfaatinin korunmasını sağlamak üzere, mahallin en büyük mal memurunun kayyım olarak atanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olarak tarif edilmiş; 2/4 maddesinde ise, kayyımlıkla ilgili işlemlerin her türlü vergi, resim, harç, katkı payı gibi mali yükümlülüklerden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.

3561 sayılı Kanunun 24.07.2008 tarih ve 5793 sayılı Kanunla değişiklikten önce bu hüküm "kayyım tayin edilen mal memurunun 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 1 ve 3 sayılı tarifelerine göre bütün işlemleri hakkında aynı kanunun 13.maddesinin (j) bendi hükmü uygulanır" şeklinde düzenlendiğinden 5793 sayılı Kanunla yapılan 24.07.2008 tarihli değişikliğe kadar 3561 sayılı Kanundaki açık hüküm yapılan kayyım atanması için ... tarafından açılan davalarda dava harcı (yargı harcı) alınmıyordu.

Oysa, 5793 sayılı Kanunla değişik 3561 sayılı Kanunun 2. maddesinde, yargı harcından muafiyetle ilgili hükme yer verilmeden kayyımlıkla ilgili işlemlerin her türlü vergi, resim, harç, katkı payı gibi mali yükümlülüklerden müstesnadır düzenlemesiyle yetinilmiştir.

23.12.1976 tarih ve 1976/7-6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere harç, adli ve idari hizmetlerde ve bu hizmetlerin gerektirdiği masrafları karşılamak mülahazasıyla gerçek ve tüzel kişilerden ...'ce alınan bir para olup buna göre bir hizmetin harç konusu olabilmesi için kişilerin bir kamu kurumu hizmetinden yararlanmaları, kişilere kamu eliyle özel bir yarar sağlanması ve kamu idaresinin kişilerin özel bir işiyle uğraşması gerekmektedir.

Bir kamu hizmetinden dolayı harç alınabilmesi, bu hizmetin kanunla belirlenmesine ve bu hususla ilgili harç alınmasına ilişkin düzenlemelerin de kanunda yer almasına bağlıdır. Nitekim T.C. Anayasası'nın 73. maddesinde "vergi, resim, harç vb. mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır" hükmü öngörülmüştür.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 12.04.2017 tarih 2017/1-1201 - 2017/716 sayılı içtihadında açıklandığı üzere; yargı harcı devletin mahkemeler aracılığıyla yaptığı hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Kanunla açıkça yargı harçlarından muaf olduğu veya işleminin müstesna olduğuna ilişkin düzenleme yapılmamış olan herkes, bu harçları ödemekle yükümlüdür.

3561 sayılı Kanunun 2/4 maddesinde, kayyımlıkla ilgili işlemlerin her türlü vergi, resim, harç, katkı payı gibi mali yükümlülüklerden müstesnadır hükmüne yer verilmiş ise de burada yargı harçlarından bağışıklığa ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından, yargı harcının bu bağışıklık içerisinde olduğunun kabulüne imkan yoktur.

Dosyadan; eldeki dava açılırken başvurma harcı ile peşin maktu harcın yatırılmadığı, mahkemece bu harçların daha sonra ikmal edilmesine ilişkin bir ara kararı da bulunmadığı gibi, tahsiline ilişkin bir bilgi ve belgenin olmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki vakıalar karşısında; 3561 sayılı Kanun uyarınca ... vekilinin mülkiyeti ...'ye ait olmayan dava konusu taşınmazda, ...'nin hak ve menfaatlerinin korunması yanında nerede ve kim oldukları tespit edilemeyen gerçek kişi maliklerin hak ve menfaatlerinin de korunması sonucunu doğuracak şekilde mahallin en büyük mal memurunun yönetim kayyımı atanması için açtığı davada, yargı harçlarını ödeme yükümü altında olduğu anlaşıldığına göre, başvurma harcı ile maktu peşin harç ödenmedikçe, eldeki davaya devam etme imkanı bulunmamaktadır. Mahkemece, bu husus gözetilmeksizin, dava açılırken usulünce yargı harcı yatırılmadan yargılamaya devamla davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.