Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2019/3721 K.2021/3142

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı vekili, müvekkilinin ... mahallesi 269 ada 2 ve 3 nolu parselin paydaşı olduğunu, 2013 yılında 269 ada 3 parselin tamamını ortaklığın giderilmesi davası sonucunda cebri icra yolu ile satın aldığını, dava konusu taşınmazlara davalı ve dava dışı kişilerle paylı malik olduğu 2011 ve 2012 yıllarına ait fındık ürünlerini davalının tek başına topladığını, bu nedenlerle 11.725,00 TL ecrimisil alacağının hasat sonu olan her yılın ekim ayının 1. gününden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı süresinde olmayan cevap dilekçesi ile davacının taleplerinin tamamına katılmadığını, davacının kullanımını hiçbir şekilde engellenmediğini, müşterek maliki oldukları taşınmazın bakım ve ziraat işleri ile ilgilenmediğini, taşınmazın değişik nedenlerle verimden düştüğünü, en önemli neden olarak ise taşınmazın bir tarafının çöp deposu olarak kullanılması, sel hasarı olduğunu, davacının iddia ettiği miktarda fındık ürünü elde edilmesinin mümkün olmadığını, 2013 yılı için sözü edilen araziden fındık toplamayacağına ve arazisi ile ilgilenmesine dair bir ihtarname keşide ettiğini, çünkü davacının arazisinden fındık toplamayacaklarını beyan etmesine rağmen gelip arazisi ile ilgilenmediğini, kendisini zor durumda bıraktığını bu nedenlerle davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine;

1.Davacının 2011 yılı için ecrimisil alacağının 4.370,71 TL olduğu anlaşılmakla 01.11.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2.Davacının 2012 yılı için ecrimisil alacağının 5.350,51 TL olduğu anlaşılmakla 01.11.2012 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair verilen karar süresinde davalı asil tarafından temyiz edilmiştir.

Dava paylı mülkiyete tabi taşınmaza ilişkin ecrimisil istemine ilişkindir.

Gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, hak sahibinin hak sahibi olmayan zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarihli ve 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir. (YHGK'nin 25.02.2004 tarihli ve 2004/1-120-96 sayılı kararı)

Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nin 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Fındık bahçesi için ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekar verim değerleri, maliyetleri, Tarım Müdürlüğünden sorularak net gelir hesabına göre hesaplama yapılmalıdır.

Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporunda; hesaplamanın ne şekilde yapıldığı anlaşılamadığı gibi, ecrimisil talep edilen dönemde davacının hissesi dikkate alınmamış ve fındık bahçesi olan yerler için birim fiyatları ve dekar verim değerleri, maliyetleri tarım müdürlüğünden sorularak net gelir hesaplaması yapılması gerekirken; Dairemiz kriterlerine uygun olmayan bilirkişi raporu hükme esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.