Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2019/5240 K.2021/2402

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda İskenderun 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.05.2018 tarihli ve 2017/673 Esas, 2018/217 Karar sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, Mahkeme hükmüne karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun reddine şeklinde hüküm kurulmuş olup, davacı vekilinin temyiz istemi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince temyiz isteminin ek karar ile reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince temyiz isteminin reddine dair ek kararın temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, Lübnan vatandaşı olan davacı ...'ın annesinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ... olduğunun tespiti istenmiş; Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın reddine dair verilen kararı, davacı vekili tarafından istinaf edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davacı vekilince Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince ek karar ile ilamının kesin olması nedeniyle davacı vekilinin temyiz talebinin HMK'nun 366/1 maddesi delaletiyle aynı Yasa'nın 346/1 maddesi gereğince reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1. 04.06.1958 tarihli ve 15/6 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı gereğince, maddi olayları açıklamak taraflara ve ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak Kanun hükümlerini tesbit etmek ve uygulamak görevi hakime aittir. Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 33. maddesinde hâkimin, Türk Hukukunu resen uygulayacağı belirtilmiştir. Bu ilke gereği açılan davayı nitelemek ve açılmış bir dava hakkında doğru hukuk kurallarını bulup uygulamak hâkime düşen bir görevdir.

Dava dilekçesindeki anlatıma göre dava, Lübnan vatandaşı olan davacının annesinin Türk vatandaşı olan davalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Geniş anlamda soybağı bir kimsenin üst soyu ile olan kan bağını; dar anlamda soybağı ise, bir kimsenin sadece ana-babasıyla arasındaki biyolojik bağını ifade etmektedir. Bir kişi (çocuk) ile kendilerinden biyolojik (genetik) olarak türemiş olduğu kişiler arasındaki bağa doğal soybağı (biyolojik nesep), hukuk düzeni tarafından aranan bazı koşulların gerçekleşmesiyle, bir çocuğun hukuki olarak bir ana-babaya bağlanması sonucunda, ana-baba ile çocuk arasında kurulan bu hukuki ilişkiye ise hukuki soybağı (hukuki nesep) denir. Buna göre soybağı, bir kimseyle ana-babası arasındaki doğal ve/veya hukuki bağ olarak tanımlanmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta anne olduğu iddia edilen Esme ile davacı ... arasında soybağına dair nüfus kayıtlarında anne-kız bağı bulunmadığından bu bağın kurulması yönünde nüfus kayıtlarına yönelik tespit istenmiş olup, verilecek karar ile davacı ile davalı ... arasında anne yönünden soybağı kurulacak olup 6100 sayılı HMK'nin 362/(1)-d maddesi kapsamında soybağına ilişkin sonuçlar doğuran nüfus kaydı düzeltilmesi niteliğinde olan dava hakkında Bölge Adliye Mahkemesinin verdiği karar kesin nitelikte olmayıp temyizi kabil nihai karar olduğundan temyiz talebinin reddine ilişkin usul ve yasaya aykırı Bölge Adliye Mahkemesinin 10.07.2019 tarihli ve 2018/726 Esas, 2018/739 karar sayılı ek kararın kaldırılmasına karar verilmiş, işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

2. İşin esası yönünden yapılan incelemede;

Yukarıda açıklandığı üzere dava, Lübnan vatandaşı olan davacının annesinin Türk vatandaşı olan davalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106.maddesinde, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının veya yokluğunun tespit davası yolu ile mahkemeden istenebileceği, Türk Medeni Kanunu'nun 30. maddesinin 2. fıkrasında ise, nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durumun her türlü kayıtla ispat edileceği, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu 36.maddesinin 1/c bendine göre ise tespit davalarının, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil edeceği hükmünü içermektedir.

Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi ve nüfus kayıtlarına yönelik tespit davaları kamu düzeni ile yakından ilgili olduğundan, mahkemelerin hiçbir kuşku ve duraksamaya neden olmaksızın doğru sicil oluşturmak zorunluluğu bulunmaktadır. Bu bakımdan hakim re'sen araştırma ilkesinin sonucu olarak kendiliğinden delil toplama yetkisine sahiptir.

Somut olayda, davacı ...'nın annesinin davalı ... olduğu ileri sürüldüğüne göre, dava vatandaşlığın tespitine yönelik olmayıp, anneliğin tespiti istemine ilişkindir. Dolayısı ile somut uyuşmalıktaki öncelikli talep davacının annesinin tespiti olup verilecek karardan sonra davacının, davalıya mirasçı olmasının yanında idarece davacının vatandaşlık durumunun değerlendirileceği şüphesizdir.

Davacının annesinin tespiti için eldeki davayı açmadan önce idari makamlara başvuru zorunluluğu bulunmadığına ve verilen tespit kararının idareyi işlem yapmaya zorlayacak mahiyette de olmadığına göre. Mahkemece, somut olaydaki iddia ile ilgili olarak tarafların toplanan ve toplanacak delilleri ile birlikte yaptırılan DNA testi sonucu da gözetilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar vermesi doğru görülmemiştir.