Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/11899 K.2025/523

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup hükmün davacılar vekili ve davalılar Hazine ile davalı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü

KARAR

1975 yılında yapılan tapulama çalışması sonucunda Edirne ili Merkez ilçesi ... Mahallesi 5774, 5775, 5776, 5901 ve 5902 parsel sayılı taşınmazlar, eski tapu kaydı uygulanarak davacılar adına tespit edilmiş olup, Orman İdaresince komisyona yapılan itiraz sonucunda 5774, 5775, 5776, 5901 parselin tamamı ile 5902 parselin (A) ile gösterilen 27.700 metrekaresinin orman olarak tespit dışı bırakılmasına, 5902 parselden kalan 121.150 metrekarelik taşınmazın davacılar adına tespit ve tesciline karar verilmiş, davacılar tarafından bu komisyon kararı aleyhine dava açılmıştır.

Davacılar 03.06.1975 tarihli dilekçeleri ile çekişmeli taşınmazların kendilerine ait olduğunu belirterek komisyon kararının iptali ile taşınmazların adlarına tapuya kayıt ve tescil edilmesi istemiyle dava açmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda taşınmazların bir kısmının eylemli orman alanına dönüştüğü bir kısmının ise davacılara ait olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüyle; dava konusu Edirne ili Merkez ilçesi ...Köyü ... mevki 5774 parsel sayılı taşınmazın tapulama tespit tutanağının iptaline, kararımıza ekli kadastro kontrol elemanı fen bilirkişisinin 11.03.2016 havale tarihli rapor ve krokilerinde belirtildiği üzere nizalı 5774 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün 183.917,94 metrekare olarak sınırlandırılıp, tapulama komisyon kararında olduğu üzere orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline,

aynı yer 5775 parsel sayılı taşınmazın tapulama tespit tutanağının iptaline, fen bilirkişisinin 11.03.2016 havale tarihli rapor ve krokilerinde belirtildiği üzere nizalı 5775 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün 201.531,78 metrekare olarak sınırlandırılıp, tapulama komisyon kararında olduğu üzere orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı yer 5776 parsel sayılı taşınmazın tapulama tespit tutanağının iptaline, fen bilirkişisinin 11.03.2016 havale tarihli rapor ve krokilerinde belirtildiği üzere nizalı 5776 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün 93.531,01 metrekare olarak sınırlandırılıp,

tapulama komisyon kararında olduğu üzere orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı yer 5901 parsel sayılı taşınmazın tapulama tespit tutanağı ve tapulama komisyon kararlarının iptali ile fen bilirkişisinin 11.03.2016 havale tarihli rapor ve krokide belirtildiği üzere nizalı 5901 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün 647.963,17 metrekare olarak sınırlandırılarak;

rapor ve krokide kırmızı renge taralı (A) harfi ile gösterilen 64.009,72 metrekare yüzölçümlü alanın bu parselden ifrazı ile adanın takip eden son parsel numarası altında orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı raporda (B) harfi ile gösterilen 1.813,06 metrekare yüzölçümlü alanın bu parselden ifrazı ile adanın takip eden son parsel numarası altında orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline,

aynı raporda (C) harfi ile gösterilen 92.431,36 metrekare yüzölçümlü alanın bu parselden ifrazı ile mevcut durumda nehir yatağı ve ülke sınırları dışında kaldığından ve tescile tabi olmayacağından tescil harici bırakılmasına, aynı raporda (D) harfi ile gösterilen 441.753,29 metrekare yüzölçümlü alanın 5901 parsel altında tarla vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı raporda (E) harfi ile gösterilen 47.955,74 metrekare yüzölçümlü alanın bu parselden ifrazı ile adanın takip eden son parsel numarası altında mevcut zeminde DSİ seddesi olduğundan sedde vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline,

aynı yer 5902 parsel sayılı taşınmazın tapulama tespit tutanağı ve tapulama komisyon kararlarının iptali ile, fen bilirkişisinin 11.03.2016 havale tarihli rapor ve krokide belirtildiği üzere nizalı 5902 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün 154.221,85 metrekare olarak sınırlandırılarak;

rapor ve krokide kırmızı renge taralı (D) harfi ile gösterilen 1.259,80 metrekare yüzölçümlü alanın bu parselden ifrazı ile adanın takip eden son parsel numarası altında orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı raporda (C) harfi ile gösterilen 767,17 metrekare yüzölçümlü alanın bu parselden ifrazı ile adanın takip eden son parsel numarası altında mevcut zeminde DSİ seddesi olduğundan sedde vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline,

aynı raporda (B) harfi ile gösterilen 22.104,13 metrekare yüzölçümlü alanın bu parselden ifrazı ile adanın takip eden son parsel numarası altında tarla vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı raporda (A) harfi ile gösterilen 130.090,75 metrekare yüzölçümlü alanın 5902 parsel altında tarla vasfı ile tapulama tespit tutanağında isimleri geçen şahıslar adlarına tapulama tespit tutanağındaki payları oranında tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş hüküm davacılar vekili ve davalılar Hazine ile davalı ...

İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmiştir. Şöyle ki; kadastro müdürlüğünün müzekkere cevabına göre dava konusu yerde 1940lı yıllarda yapılan tapulama çalışması vardır. Mahkemece bu çalışmaya ilişkin herhangi bir araştırma yapılmamış, taşınmazların bu çalışmada nasıl işlem gördüğü sorulmamış yine bu çalışmadan sonra bölgede 1975 yılında yapılan tapulama çalışmasının mükerrer kadastro olup olmadığı da değerlendirilmemiştir.

Ayrıca dosya içerisinde bölgede yapılan orman kadastro haritası olmasına rağmen Orman İşletme Müdürlüğü bölgede kesinleşen orman kadastro çalışması olmadığını söylemiştir. Bu çelişkinin neden kaynaklandığıda araştırılmamıştır. Yine davacı taraf eski tapu kaydına dayandığından davacı tarafın dayandığı tapu kaydı usulünce uygulanıp tapu kaydının 4785 sayılı Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (4785 sayılı Kanun) karşısında hukuki değerini yitirip yitirmediği değerlendirilmemiş, taşınmazın eski tarihli hava fotoğrafları ve memleket haritalarında ne şekilde göründüğü incelenmiş ise de kadastro paftası ile bu belgeler çakıştırılmadığından bilirkişi raporu da denetlenememektedir.

O halde. Mahkemece bölgede 1940lı yıllarda yapılan kadastro çalışmasında taşınmazların nasıl işlem gördüğü araştırılmalı ve buna dair tüm evraklar dosya arasına getirtilmeli, yine bölgede orman kadastro çalışması yapılıp yapılmadığı sorularak buna dair tüm evraklar dosya arasına getirtilmelidir.

Ayrıca davacıların dayandığı tapu kayıtlarının tüm gitti ve geldileri istenilerek dosya arasına alınmalı bundan sonra yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları Mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise ilgili Mahkeme karar örnekleri getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişisi, üç ziraat mühendisi bilirkişisi, 3 fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak bu keşifte eğer dava tarihi itibarıyla kesinleşmiş bir orman kadastrosu varsa orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevki, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6 - 7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek,

çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilmeli; tutanaklardaki anlatımlar değerlendirilmeli; tutanaklarla tahdit haritası arasında çelişki bulunup bulunmadığı belirlenmeli; çelişki bulunmakta ise çekişmeli parsel yönünden tahdit tutanakları ile haritalar arasındaki çelişki tahdit tutanaklarına değer verilmek suretiyle giderilmeli ve taşınmazların tahdide göre konumu duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir.

Eğer kesinleşmiş bir orman kadastro çalışması yok ise o zaman eski tarihli hava fotoğrafı ve memleket haritası çekişmeli taşınmazla birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 sayılı Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli;

yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp, orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (... veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazın gerçek eğimi, klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle tespit edilmeli; hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği tespit edilmeli; taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığı, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı,

taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığı ve dava konusu taşınmazın 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığı hususlarında müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Yapılacak araştırma sonucu çekişmeli taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğu belirlendiği takdirde, davacının dayandığı tapu kaydının 3116, 4785 ve 5658 sayılı Kanunlar karşısında hukuki kıymetinin olup olmadığı tartışılmalı; taşınmazın orman sayılan yerlerden olmadığı ve kesinleşmiş orman sınırları dışında kaldığı belirlendiği takdirde ise, bu kez taşınmazın davacının dayandığı tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı belirlenmeli, bu cümleden hareketle.

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 20 nci maddesi hükmü uyarınca öncelikle davacı tarafın dayanağını oluşturan tapu kaydı yerel bilirkişi yardımı ve fen bilirkişi eliyle yöntemince zemine uygulanmalı, uygulamada öncelikle tapu kaydının haritası, bulunmaması halinde ise tapu kaydında tarif edilen sınır yerleri esas alınmalı, yerel bilirkişice bilinemeyen sınırlar yönünden taraflara tanık dinletme olanağı sağlanmalı, uzman bilirkişiye tapu kaydında tarif edilen sınır yerleri düzenleyeceği haritada ayrı ayrı işaret ettirilmeli,

söz konusu tapu kaydının sabit sınırlı sayılıp sayılmayacağı değerlendirilerek tapu kaydının kapsamı kesin olarak belirlenmelidir.

Ayrıca; dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmak suretiyle dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı ve ayrıca bu yolla yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri denetlenmeli;

yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden, taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, taşınmazın değişik yönlerinden çekilmiş fotoğraflarını da içeren, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli;

tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli.

3402 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği ilgili Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak,

tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.