Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/11968 K.2022/9468

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup, hükmün davacı Hazine vekilli tarafından temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro sırasında, Bingöl ili Merkez ilçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan 108 ada 24 parsel sayılı 3.185,31 m2 yüz ölçümündeki taşınmaz tarla vasfıyla; 109 ada 55 parsel sayılı taşınmaz ise, aynı çalışma alanındaki komşu 109 ada 2 parsel sayılı orman vasfındaki taşınmazın dava konusu olması nedeniyle yüzölçümü hanesi boş bırakılarak bahçe vasfıyla, kazandırıcı zaman aşımı zilyetliğine dayalı olarak senetsizden davalılar tespit edilmiştir.

Davacı Hazine, taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu ileri sürerek, kadastro tespitlerinin iptali ile taşınmazların Hazine adına tespit ve tesciline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.

Yargılama sırasında Mahkemece, dava konusu taşınmazlar hakkındaki dava, aralarında hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu gerekçesiyle mahkemenin 2005/9 Esas sayılı dava dosyasıyla birleştirildikten sonra, parsel sayısının fazla olması nedeniyle karar sonrası tebliğ, temyiz ve kesinleştirme aşamalarında zorluklar yaşanabileceği gerekçesiyle karar verilmek üzere tefrik edilerek mahkemenin eldeki 2015/110 Esas sırasına kaydedilmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davacı Hazinenin davasının reddine, ... köyü 108 ada 24 ve 109 ada 55 nolu parsellerin tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava; kadastro tespitine itiraza ilişkindir.

Çekişme konusu taşınmazın bulunduğu yerde orman kadastrosu 2005 yılında, 3402 sayılı Kanun'un 5304 sayılı Kanun'la değişik 4. maddesi uyarınca yapılmıştır.

Mahkemece, dava konusu parseller yönünden davalılar lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; hükme dayanak yapılan orman ve ziraat bilirkişi raporlarında dava konusu taşınmazların eğiminden bahsedildiği halde eğimin neye göre belirlendiği, eğimin klizimetre ile ölçülüp ölçülmediği açıklanmamış; taşınmazların niteliğinin saptanması bakımından bulunduğu yeri kapsar en eski tarihli dahil stereoskopik hava fotoğraflarının tamamı üzerinde usulünce inceleme yapılmamış; çekişmeli taşınmazlara ilişkin fotometrik ve fotogrametrik paftalar dosya arasına getirtilmemiş; keşif sırasında taşınmazların yakın plan ve panoramik fotoğrafları çekilerek bu fotoğraflardan yararlanılmamış;

orman bilirkişisi raporlarında 108 ada 24 parsel yönünden sadece 1957 tarihli memleket haritasının incelenmesiyle yetinilmiş olup hava fotoğrafları üzerinde herhangi değerlendirme yapılmadığı gibi, denetime esas olmak üzere bu hava fotoğrafları rapor ekinde de gösterilmemiş.

109 ada 55 parsel yönünden ise, 1987 tarihli memleket haritası ve 1984 tarihli hava fotoğrafının incelenmesi ile yetinilerek değerlendirme yapılmış, ancak bu hava fotoğrafı da denetime esas olmak üzere rapora eklenmemiş; çekişmeli 109 ada 55 parsel sayılı taşınmaza ait kadastro tutanağında yüzölçüm hanesi boş bırakıldığı halde Mahkemece taşınmazın yüz ölçümü hanesi doldurulmamış;

yine çekişmeli taşınmazları dıştan çevreleyen komşu parsel bulunup bulunmadığı araştırılmamış ve varsa bu komşu parsellerin kadastro tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler ve oluşmuş ise tapu kayıtları getirtilip mahalline uygulanarak bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmemiştir. Bu şekilde, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece, öncelikle yöreye ait en eski tarihli dahil memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise karar örnekleri ile varsa Yargıtay ilamları getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişisi, bir ziraat mühendisi bilirkişisi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşifte,

getirtilen belgeler çekişmeli taşınmazlarla birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 sayılı Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; hakim gözetiminde, taşınmazların dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip onaylanarak dosyaya eklenmeli;

yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp, orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazların gerçek eğimi, klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle tespit edilmeli; yine tespit tarihinden 15 - 20 - 25 yıl öncesi hava fotoğrafları getirtilip, jeodezi ve fotogrametri mühendisi tarafından stereoskop aletiyle üç boyutlu incelemesi yapılarak, taşınmazların niteliği ve kullanım durumları ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli;

taşınmazların üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazların imar - ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar - ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazların 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/2. maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı,

bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalı; ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar - ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar - ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar - ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı;

komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmak suretiyle, çekişmeli taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı ve bu yolla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli; yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraatçi bilirkişiden, taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli.

3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği ilgili tapu müdürlüğü ve kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 3.7.2005 tarih ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenmek suretiyle, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak,

toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.