Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/12563 K.2023/3439

Taraflar arasındaki 6831 ... Orman Kanunu' nun (6831 ... Kanun) 2/B maddesi uyarınca yapılan işleme itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karar, yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Orman İdaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı Orman İdaresi vekili dava dilekçesinde; ... ili ... ilçesi ... köyünde 6831 ... Kanun'un değişik 2/B maddesine göre yapılan çalışmalarda PXV, PXVI, PXVIII ve PXXI ... parsellerin orman sınırları dışına çıkarıldığını, parsellerin eski tarihli memleket haritası ve evveliyatı itibarıyla orman olduğunu ve çevresiyle orman bütünlüğü oluşturduğunu ileri sürerek, orman dışına çıkarılması işleminin iptal edilerek, PXV, PXVI, PXVIII ve PXXI ... parsellerin orman vasfı ile Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

2. Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde 30.05.2011 tarihinde ilan edilerek eldeki dava nedeniyle kesinleşmeyen 6831 ... Orman Kanunu (6831 ... Kanun) uyarınca yapılan orman kadastrosu ve 2/B madde uygulama çalışması bulunmaktadır.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; davanın öncelikle husumetten reddedilmesi gerektiğini, kadastro komisyonu tarafından yapılan çalışmaların kanuna uygun olarak yapıldığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 25.02.2016 tarih ve 2013/63 Esas, 2016/29 Karar ... kararı ile, dava konusu taşınmazların evveliyatında orman sayılan alanlar içinde kaldığı, ancak 31/12/1981 tarihinden önce orman niteliğini kaybettiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen 25.02.2016 tarih ve 2013/63 Esas, 2016/29 Karar ... kararı, davacı Orman İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2. Temyiz incelemesi neticesinde, Yargıtay (Kapatılan) (20). Hukuk Dairesinin 10.05.2018 tarihli ve 2016/7892 Esas, 2018/3682 Karar ... ilamıyla.

"Mahkemece, eksik inceleme ile karar verildiği, eldeki davanın Orman Yönetimince açılan ve orman kadastrosu sırasında 2/B parseli olarak işlem gören dava konusu taşınmazların 2/B uygulamasına itirazına ilişkin olduğu, bu doğrultuda mahkemece çekişmeli taşınmazların 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini yitirip yitirmedikleri ve dolayısıyla 2/B parseli niteliğinde olup olmadıklarının tespiti için 1982 tarihine en yakın tarihli memleket haritaları ve hava fotoğraflarının bilirkişiler marifetiyle incelenmesi ve taşınmazların niteliğinin kesin olarak belirlenmesinin gerektiği,

ancak hükme esas alınan orman bilirkişi raporunda taşınmazlara uygulanan hava fotoğrafının tarihinin belirtilmediği, 1988 tarihli memleket haritası üzerinde taşınmazların niteliklerinin araştırılmadığı, fen bilirkişi tarafından yapılan incelemede ise 1985 tarihli hava fotoğrafının incelendiği, bu haliyle çekişmeli taşınmazların 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğinde olup olmadıkları hususunda yapılan araştırmanın yeterli olmadığı, o halde;

mahkemece 31.12.1981 tarihine en yakın tarihli memleket haritasının yapımına esas olan hava fotoğrafı ve memleket haritası getirtilip bu konuda uzman orman yüksek mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi, bir ziraat mühendisi ve bir harita mühendisinden veya olmadığı takdirde bir tapu fen memurundan oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle yeniden yapılacak keşif ve alınacak raporlar ile dava konusu taşınmazların orman bütünlüğünü bozmama, su ve toprak rejimine ve çevresindeki ekosistemlerinin tüm öğeleriyle kendisini yenileyebilme gücüne zarar vermeme, ormancılık çalışmalarının etkinlik,

verimlilik ve kârlılık düzeylerini düşürmeme, taşınmazlar üzerinde insan elinin çekilmesi ve olduğu gibi bırakılması halinde yeniden orman haline dönüşüp dönüşemeyeceği hususlarının değerlendirilmesi; dava konusu taşınmazların doğal olaylar ve eylemler sonucu bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak yitirip yitirmediği incelenerek bu olguların tartışılması ve orman niteliği kaybolmuş ise, çekişmeli bölümler üzerindeki bitki örtüsü, ağaçların sayısı ve yaşlarının kesin olarak saptanması,

çekişmeli taşınmazların nitelik yitirip yitirmediği bilimsel metodlarla kesin olarak belirlenmesi" gereklerine değinilerek İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozma ilamına Uyularak Verilen Karar

Bozma ilamı doğrultusunda yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "Yargıtay 20. HD'sinin 2016/7892 esas- 2018/3682 ... bozma ilamı doğrultusunda yapılan keşif, toplanan deliller, teknik bilirkişi raporları, tarafların iddia ve savunmaları, tüm belgeler değerlendirildiğinde 26/06/2018 tarihinde yapılan keşifte dinlenen mahalli bilirkişi beyanları ile dava konusu taşınmazların evveliyatında orman sayılan alanlar içinde kaldığı ancak 31/12/1981 tarihinden önce orman niteliğini kaybettiği,

ziraat mühendisinin raporunda orman alanından açılma olduğu fakat dikili tarım alanına dönüştürüldüğünün belirtildiği, orman mühendisinin raporunda dava konusu taşınmazların orman alanı dışına çıkarılmasında herhangi bir sakınca olmadığının ifade edildiği, 1981 yılı öncesine ait en yakın hava fotoğrafının 1961 yılı olduğu, bu durumun yeterli bilgi vermeyeceği, bahsedilen diğer verilerin dikkate alındığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı Orman İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Orman İdaresi vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların 2/B koşullarının taşıyıp taşımadığı hususunda teknik ve hukuki açıdan irdeleme ve araştırma yapılmadığını, bilirkişilerce raporlarında sadece kanaat belirtildiğini açıklayarak, hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, 6831 ... Orman Kanun' un 2/B maddesi uyarınca yapılan işleme itiraza ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu edilen taşınmazların 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak yitirip yitirmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi,

3. Değerlendirme 1. İlk Derece Mahkemesince, bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş olmasına rağmen, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmeden, eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulmuştur.

Şöyle ki. Yargıtay bozma ilamında, dava konusu edilen yerlerin, 6831 ...

Kanun' un 2/B maddesindeki şartları taşıyıp taşımadığı yönünde araştırma yapılırken, taşınmazların orman bütünlüğünü bozmama, su ve toprak rejimine ve çevresindeki ekosistemlerinin tüm öğeleriyle kendisini yenileyebilme gücüne zarar vermeme, ormancılık çalışmalarının etkinlik, verimlilik ve kârlılık düzeylerini düşürmeme, taşınmazlar üzerinde insan elinin çekilmesi ve olduğu gibi bırakılması halinde yeniden orman haline dönüşüp dönüşemeyeceği hususlarının irdelenerek,

bu yerlerin tam olarak orman niteliğini yitirip yitirmediğinin bilimsel metodlarla kesin olarak saptanması istenmişken, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında, az evvel belirtilen olgulara ilişkin hiç bir değerlendirme yapılmamış; yine dava konusu edilen taşınmazların 31.12.1981 tarihinden önce nitelik kaybının olup olmadığının belirlenmesi açısından, bu tarihe en yakın hava fotoğrafı olan 1972 - 1973 hava fotoğrafları incelenmemiş;

her ne kadar fen bilirkişileri tarafından yapılan hava fotoğrafı incelemesinde 1972 - 1973 tarihli hava fotoğraflarının dava konusu taşınmazları kapsamadığı bildirilmiş ise de, aynı fen bilirkişiler tarafından 1985 hava fotoğrafının da dava konusu edilen taşınmazların bir kısmını kapsamadığının belirtildiği,

ancak bozma öncesi alınan orman bilirkişiler ek raporunda, fen bilirkişiler tarafından 1985 hava fotoğrafının kapsamadığını söyledikleri dava konusu yerlere ilişkin de değerlendirme yapıldığı anlaşılmakta olup, bu haliyle hem bozma öncesi hem de bozma sonrası aynı fen bilirkişi tarafından yapılan hava fotoğrafı değerlendirmelerine ilişkin tereddüt oluştuğundan, dava konusu taşınmazların koordinatları belirlenerek, bu koordinatlar çerçevesinde Harita Genel Müdürlüğünden 1972 - 1973 hava fotoğraflarının istenmesi gerekirken bu hususta araştırma yapılmamış; ayrıca keşif sırasında, dava konusu P.XXI poligonuna ilişkin olarak,

etrafının bazı yerlerinde ... ağaçları gözlemlendiğinin belirtilmiş olmasına rağmen, bilirkişilerce bu hususta da bir değerlendirme yapılmamış ve böylelikle, çekişmeli taşınmazların 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından tam olarak orman niteliğini yitirip yitirmediği hususunda yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan karar verilmesi cihetine gidilmiştir.

2. Hal böyle olunca.

İlk Derece Mahkemesince, doğru sonuca ulaşılabilmesi için, öncelikle, 1972 - 1973 tarihli hava fotoğrafları, dava konusu taşınmazların koordinatları da belirtilmek suretiyle Harita Genel Müdürlüğünde getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman yüksek mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi, bir ziraat mühendisi, bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve bir fen elemanından oluşturulacak bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşifte;

dava konusu taşınmazların, orman bütünlüğünü bozmama, su ve toprak rejimine ve çevresindeki ekosistemlerinin tüm öğeleriyle kendisini yenileyebilme gücüne zarar vermeme, ormancılık çalışmalarının etkinlik, verimlilik ve kârlılık düzeylerini düşürmeme, taşınmazlar üzerinde insan elinin çekilmesi ve olduğu gibi bırakılması halinde yeniden orman haline dönüşüp dönüşemeyeceği hususlarının değerlendirildiği;

dava konusu taşınmazların doğal olaylar ve eylemler sonucu bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak yitirip yitirmediği incelenerek bu olguların tartışıldığı ve orman niteliği kaybolmuş ise, çekişmeli bölümler üzerindeki bitki örtüsü, ağaçların sayısı ve yaşlarının kesin olarak saptandığı, çekişmeli taşınmazların nitelik yitirip yitirmediğinin bilimsel metotlarla kesin olarak belirlendiği denetime elverişli rapor alınmalı ve bundan sonra, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

3. İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, hükmüne uyulan bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmeden, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,