Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/15832 K.2023/4414

Taraflar arasındaki görülen kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1 Kadastro sırasında Doğubayazıt İlçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan 103 ada 2 parsel sayılı 93.197,27 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz kadastro tutanağının beyanlar hanesine, taşınmazın kısmen 1. derece ve kısmende 2. derece ... Yasak Bölge sınırları içinde kaldığı şerhi yazılarak satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla, 108 ada 2 parsel sayılı 4.459,34 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz kadastro tutanağının beyanlar hanesine, taşınmazın 2. derece ... Yasak Bölge sınırları içinde kaldığı şerhi yazılarak satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle harabe ev ve arsası vasfıyla ayrı ayrı davalı ... adına tespit edilmiştir.

2.Davacı ... vekili dava delikçesinde, 103 ada 2 parsel sayılı taşınmazın mera vasfında ve komşu Hazine taşınmazlarının devamı niteliğinde olup davalının zilyetliğinin bulunmadığı, 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ise Milli Savunma Bakanlığı'na ait karakol kullanımında olduğu ve davalının zilyetliğinin bulunmadığı iddiasına dayanarak 103 ada 2 parsel ve 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptalini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.12.2015 tarihli ve 2010/223 Esas-2015/30 Karar sayılı kararı ile, 103 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ekonomik amaca uygun çayır vasfıyla kullanıldığı ve 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ev ve müştemilat olarak kullanıldığı, meraya tecavüzün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine, çekişmeli 103 ada 2 ve 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 13.12.2018 tarihli ve 2016/4062 E. 2018/7729 K. sayılı kararıyla özetle, " dava konusu taşınmazların tespit tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığından getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra,

mahallinde tarafsız, yöreyi iyi bilen, taşınmazın bulunduğu köyde ve komşu köylerde ikamet eden, elverdiğince yaşlı şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, teknik bilirkişi, daha önceki keşfe katılmamış 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulu ve jeodezi ve fotogrametri uzmanı huzuruyla yeniden keşif yapılması, keşif sırasında dava konusu taşınmazların öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera olup olmadığı, dava konusu taşınmazlar ile komşu mera parselleri arasında ayırıcı nitelikte bir unsur bulunup bulunmadığının araştırılması,

mahkemece taşınmazların görüntüsü ve mera ile ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususlarındaki hakim gözleminin keşif tutanağına aynen yansıtılması, taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazların öncesinin mera olup olmadığı, zaman içinde sınırlarında genişleme olup olmadığı hususlarında tek tek ve olaylara dayalı olarak yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrıntılı bilgi alınması, yerel bilirkişi ve tanık sözlerinin komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmesi,

dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkinin giderilmeye çalışılması, 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmazların öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera olup olmadığını, taşınmazların toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden mera parselinden nasıl ayrıldığını, aralarında doğal ya da yapay ayırt edici bir sınır bulunup bulunmadığını, taşınmazların meradan açılan bir yer olup olmadığını, meranın devamı niteliğinde olup olmadığını, taşınmazlar üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığını,

ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü açıklayıp, tarımsal niteliğini belirten, taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, somut verilere dayalı, yan görünüş (kesit) krokisi ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınması, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılarak dava konusu taşınmazların geçmişteki ve şimdiki niteliği, sınırları, mera vasıflı olup olmadığı ve mera ile ayırıcı unsurlar bulunup bulunmadığı,

taşınmazların ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu, taşınmazların niteliğini, kullanım durumunu ve zilyetlik süresini kesin olarak belirleyen ayrıntılı rapor hazırlattırılması, taşınmazların kazandırıcı zamanaşımı yolu ile kazanılabilecek nitelikte bir taşınmaz olduğunun tespiti halinde zilyetlikle kazanma şartlarının davalı taraf lehine oluşup oluşmadığının kesin olarak belirlenmesi,

dava konusu taşınmazların mera olduğu sonucuna varıldığı takdirde meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukuken değer taşımayacağının gözetilmesi" gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince; 103 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ekonomik amaca uygun çayır vasfıyla kullanıldığı ve 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ev ve müştemilat olarak kullanıldığı, meraya tecavüzün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine, çekişmeli 103 ada 2 ve 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar ile komşu taşınmazlar arasında doğal ve yapay ayırıcı bir unsurun olmadığını, imar ihya edilmediğini ve ayrıca res'en gözetilecek diğer sebeplerle de kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre dava konusu taşınmazlar Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden olup olmadığı ekonomik amaca uygun zilyetlik şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 Sayılı Kanun) 428 inci maddesi.

3. Değerlendirme Dava, kadastro tespitine itiraz istemine ilişkin olup, İlk Derece Mahkemesince davalı lehine zilyetlik kazanım şartlarının gerçekleştiğinden bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ise de, 29.01.2021 havale tarihli Ziraat bilirkişisi ..., ... ve ...'ın hazırladığı raporda dava konusu 103 ada 2 parsel'in komşusu 103 ada 1 mera parseli ile ayırt edici doğal ve yapay bir sınırının bulunmadığı ve Devletin hüküm ve tasarrufunda olan arazilerinden olduğunun belirtildiği, yine 16.12.2020 havale tarihli Harita Mühendisi ...'in hazırladığı raporda 1958, 1969 ve 2001 tarihli hava fotoğraflarında 103 ada 2 parsel sayılı taşınmazın imar ihya durumunun olmadığı ve komşu parseller ile ayırt edici doğal ve yapay sınırın olmadığının belirtilmiş olduğu görülmektedir. Ayrıca 20.05.2015 havale tarihli ziraat bilirkişisi ...'in raporunda 103 ada 2 parsel içinde mera bitki örtüsünün olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan 16.12.2020 havale tarihli Harita Mühendisi ...'in hazırladığı raporda 1958, 1969 ve 2001 tarihli hava fotoğraflarında 108 ada 2 parsel hava fotoğraflarında yapılar görüldüğü belirtilmiş ise de dinlenen bilirkişiler bu yapıların uzun zaman önce yıkıldığı ve molozlarından askeri gözetleme kulübesi yapıldığını beyan etmişlerdir.

Ayrıca yerel bilirkişiler ve tanıklar, davalı tarafın tespit tarihinden geriye doğru yirmi yıl zilyetliği ekonomik amaca uygun olarak sürdürdüğünü beyan etmiş iseler de bu beyan soyut nitelikte olup, bilirkişi raporlarıyla desteklenmediği ve hatta çeliştiği, bu beyanları destekleyici başka delil de bulunmadığı, buna göre taşınmazların özel mülkiyete elverişli olmadığı gibi tespit tarihinden önce ekonomik amaca uygun olarak kullanılmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesinin 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Harçtan muaf olduğundan Hazineden harç alınmasına yer olmadığına,

1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,