Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/2266 K.2022/10256

Taraflar arasında ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davacılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, bu kez davacılar vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, davacılar ... ve...'ın ...'ta kurulu Mülhak ... Şah ... Bin .... gallesine müstehak vakıf evladı oldukları ile paylarının tespiti istenilmiştir.

Mahkemece, galle fazlası için batın şartı olduğu, davacılara göre ön batında sağ vakıf evladı bulunduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince davacılar ile vakfeden arasında soybağı kurulduğu, ancak galle fazlası için batın şartı olduğu gerekçeleri ile istinaf isteminin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile davacıların Mülhak ... Şah ... ...Vakfının evladı olduklarının tespitine, galleye müstehak vakıf evladı olduklarına dair istemin reddine karar verilmiş, bu kez davacılar vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.

Dava, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti ile galleden alınacak payın belirlenmesi istemine ilişkindir.

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 3.maddesinde, mülhak vakıf mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin yürürlük tarihinden önce kurulan, yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilen ve bu kişiler tarafından; mazbut vakıf ise bu Kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin yürürlük tarihinden önce kurulan ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlandıktan sonra,

aynı Kanun'un 6. ve 7. maddelerinde ise mazbut vakıfların ... tarafından yönetilip temsil edileceği, Kanun'un (5737 sayılı Vakıflar Kanunu) yürürlüğe girmesinden önce mazbut vakıflar arasına alınan vakıflarla, bu Kanun'a göre mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Vakıflar Kanunu ve Vakıflar Yönetmeliğine göre, galle fazlası evlada şart kılınan mazbut ve mülhak vakıflarda vakfedenin soyundan gelen ve bu nedenle vakfın gelirinden (gallesinden) yararlanma hakkına sahip olan kişiler için öncelikle dava açılması ve bu haklarının dava ile tespit edilmesi aranmıştır. Uygulamada bu dava, vakıflarda evladiye davaları, vakıf evladı ya da galleye müstehak evlat olduğunun tespiti davası şeklinde isimlendirilmiştir. Belirtmek gerekir ki vakıf evladı kavramı daha çok, vakfedenin çocukları ya da alt soyundan gelenler için kullanılan bir kavram olup, vakfedenin akrabaları ya da vakıftan yararlanan ismi ile belirtilmiş kişileri kapsamamaktadır.

Vakfın geliri üzerinde hak sahibi olduğuna ilişkin davayı, vakfiye uyarınca galleden yararlanma hakkı olan, yani vakfeden ile soy bağı olan ya da soy bağı olmasa bile galleden kendisine pay özgülenen diğer kişiler açabilir.

Galle fazlası evlada şart kılınan vakıflarda, galle fazlasının alınabilmesi için açılan davada öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Yani bu tür davalarda incelenecek ilk husus; davacı ile vakfeden arasında iddia edildiği üzere kan bağı yolu ile soybağı mevcut olup olmadığı, eğer soybağı kurulabiliyorsa ikinci aşamada vakfiyelerde galle fazlası için öngörülen şartların somut olayda davacı yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması olacaktır.

Bir vakfın evladı olunabilmesi için vakfın kurucusuna kadar soy bağının götürülmesi zorunlu olmayıp, daha önceden kesinleşmiş mahkeme kararı ile evlat olduğuna karar verilen kişilerle veya 1943 tarihli Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararına göre tevliyeti evlada bırakılan vakıflarda mütevellilik yapan kişilerle yöntemince kanbağı ilişkisinin kurulması yeterlidir. Dolayısı ile idarenin (... veya Mülhak Vakıf Yönetiminin) tek taraflı olarak evlat listesine yaptığı dayanaksız bir kayıt yeterli olmayıp, açıkça galle fazlasını almaya hak kazanıldığını gösterir bir mahkeme ilamına dayalı olarak vakıf evlat listesine eklenen kişiler, daha sonra açılacak vakıf evlatlığı davalarında kesin hüküm olmasa da güçlü delil olarak değerlendirilebilecektir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; dava konusu Mülhak ...

Şah ... ...Vakfının vakfiyesinin mevcut olmadığı, vakfiye yerine kaim 10 Safer 1322 H./26.04.1904 M.tarihli ilamın mevcut olduğu, galle fazlasına dair batın şartı olup olmadığı gibi hususların bu ilam üzerinden değerlendirildiği, alınan iki farklı bilirkişi raporunda da galle fazlası için batın şartının bulunduğu yönünde kanaat edinilmiş ise de, vakfiye yerine kaim ilamın incelenmesinde; galle fazlası için batın şartı ve erkek evlada iki pay kız evlada bir pay verilmesine dair ibarelerin müdde-i (davacı) ...

Ağa ...adlı kişinin vekili ... ... ...'nin dava dilekçesindeki iddiaları olduğu, nitekim mahkemece, davacının iddiası (davacı ... ...'nin davalılar ...kızları...ve ....,'ya göre ön batında olduğu) yerinde görülmeyerek davasının reddine karar verildiği, tevliyetin davalılar...ile kardeşi uhdelerinde bırakıldığı, nitekim ...'nün düzenlediği vakıf özet formunda da vakfiye yerine kaim 10 Safer 1322 H./26.04.1904 M.tarihli ilamda galle fazlasının ne şekilde dağıtılacağının karara bağlanmadığının belirtildiği, yine aynı vakıfla ilgili açılan ve davacılar ile aynı batında yer alan ... ve diğerleri hakkında ...

2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1999/358-653 sayılı ilamı ile, ....., ve diğerleri hakkında ise ...

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/17-331 sayılı ilamları ile galle fazlasına müstehak vakıf evladı kararı verildiği, verilen kararların Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin denetiminden geçerek kesinleştiği, tüm bu hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde dava konusu vakfın galle fazlası için batın şartı olduğu yönündeki kabulün hatalı değerlendirmeye dayalı olduğundan davacıların galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.