Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/7880 K.2024/1715

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Yumurtalık Asliye Hukuk Mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararına karşı davalılar Hazine, Orman İdaresi ve Yumurtalık Belediyesi vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuş olmakla birlikte, İlk Derece Mahkemesinin 10.01.2019 tarihli ek kararı ile, davalı ... Belediyesi vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiş, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş olup, bu kez davalı ... Belediyesi vekilince Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyizi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin kararın davalı ...

Belediyesi vekiline 20.06.2018 tarihinde tebliğ edildiği, davalı vekilinin 25.06.2018 tarihli dilekçesi ile kararı istinaf ettiği, istinaf harcı ile istinaf posta giderlerinin ödenmemiş olması sebebiyle davalı vekiline gereken istinaf harcını yedi günlük kesin süre içerisinde yatırması hususunda muhtıranın 17.09.2018 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen istinaf harcının ödenmediği görülmekle, 10.01.2019 tarihli ek karar ile davalı ...

Belediyesi vekilinin istinaf talebinin reddine karar verildiği, bu kararın istinaf edilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla öncelikle, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurmayan tarafın, somut olayda davacının, Bölge Adliye Mahkemesince karşı tarafın istinaf başvurusunun yeni bir karar verilmeden reddedilmesi halinde Bölge Adliye Mahkemesi kararını müstakilen ya da katılma yoluyla temyiz etme hakkının bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Hukuk Mahkemelerinin kesin olduğu Kanunlarla belirtilenler dışındaki kararlarının kanun yolu denetimi 5235 ... Kanun ile kurulan Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçtiği 20.07.2016 tarihine kadar sadece Yargıtay tarafından temyiz yolu ile yapılmakta iken 5235 ... Kanun ile kurulan Bölge Adliye Mahkemelerinin 20.07.2016 tarihinde faaliyete geçirilmesi üzerine kanun yolu denetimi iki kademeli hale gelmiştir.

Başka bir deyişle, İlk Derece Mahkemelerinin 20.07.2016 tarihinden sonra verdiği kararlara karşı doğrudan temyiz yolu kapatılmıştır. 6100 ... HMK'deki yeni düzenleme ile getirilen istinaf kanun yolu, İlk Derece Mahkemesi ile temyiz incelemesi arasında, ikinci derece bir denetim mekanizması ve kanun yoludur.

İstinaf kanun yolu uygulamasında, İlk Derece Mahkemesi kararından sonra, karar önce istinaf denetimine tâbi tutulmakta, istinaf denetiminden sonra temyiz yolu açıksa temyize başvurulmaktadır. Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle yargılama üç aşamalı hale gelmiştir.

Önce İlk Derece Mahkemesinde ilk derece yargılaması yapılarak karar verilmekte, ardından Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf incelemesi ile vakıa ve hukukilik denetimi yapılmakta, son olarak da Yargıtayda temyiz incelemesine gidilmektedir. Yeni sistemde temyiz edilen karar İlk Derece Mahkemesinin kararı değil, Bölge Adliye Mahkemesinin kararıdır. Artık İlk Derece Mahkemesi kararının doğrudan temyiz edilmesi mümkün değildir.

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmaması halinde karar kesinleşmektedir.

6100 ... HMK'nın yargılama sitemine göre, İlk Derece Mahkemesinin kesin olmayan kararlarına karşı öncelikle istinaf yoluna başvurulmalıdır. Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusu üzerine, tarafın istinaf başvurusunun usulden / esastan reddine karar verilebilir veya İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırarak yeniden hüküm kurulabilir. Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusu reddedilen tarafın ya da istinaf incelemesi sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeni karar verilmesi halinde aleyhine karar verilen tarafın temyiz hakkı bulunmaktadır.

Taraflardan birisinin İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmaması halinde kamu düzenine aykırılık yok ise diğer taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşacaktır. Karşı tarafın istinafı üzerine de Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararının değiştirilmemesi halinde, istinaf etmeyenin temyize başvurması usulü müktesep hak ilkesine aykırı olacaktır. Zira, istinaf mahkemesine götürülmeyen bir kararın temyiz incelemesi söz konusu olamaz. Dolayısıyla tarafların istinaf incelemesinin kapsamı dışında bıraktığı hususlar, kendiliğinden temyiz incelemesinin de kapsamı dışında bırakılmış sayılır.

Bu itibarla; İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair 10.01.2019 tarihli ek kararı istinaf etmeyen davalı ... Belediyesi vekilinin, Bölge Adliye Mahkemesinin kararını temyiz hakkı bulunmadığından, temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.