Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/9311 K.2023/2054

Taraflar arasındaki tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne, karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili, davalı ... İdaresi vekili, davalı Devlet Su İşleri (DSİ) vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı ... vekili 22.02.2006 tarihli dava dilekçesi ile, ... Köyünde bulunan ve genel kadastroda ölçümü yapılmayarak tapulama dışı bırakılan 39.000 m² yüzölçümlü taşınmaza ilişkin olarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle kazanma koşullarının müvekkili lehine gerçekleştiğini bildirerek, 4721 ... Türk Medenî Kanunu'nun (4721 ... Kanun) 713 üncü maddesine göre müvekkili adına tescilini istemiştir.

2. Davacı ... vekili 22.02.2006 tarihli birleşen dava dilekçesi ile, ... Köyünde bulunan ve genel kadastroda ölçümü yapılmayarak tapulama dışı bırakılan 39.000 m² yüzölçümlü taşınmaza ilişkin olarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle kazanma koşullarının müvekkili lehine gerçekleştiğini bildirerek, 4721 ... Kanun'un 713 üncü maddesine göre müvekkili adına tescilini istemiş, yargılamanın devamı esnasında davacının vefat etmesi üzerine, yargılamaya mirasçılarının katılımı ile devam edilmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; davacılar yararına zilyetlikte kazanma koşullarının oluşmadığını ileri sürerek davanın reddi ile taşınmazların Hazine adına tescilini istemiştir.

2. Davalı ... idaresi cevap dilekçesinde, dava konusu taşınmazların orman sayılan yerlerden olduğunu ileri sürerek davanın reddi ile taşınmazların orman niteliği ile Hazine adına tescilini istemiştir.

3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, taşınmazın bulunduğu yerin ... Belediye Başkanlığının yetki ve sorumluluk alanında olduğunu, bu nedenle müvekkili kuruma husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

4. Davalı ... vekili duruşmada alınan beyanında, davanın reddine savunmuştur.

5. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde,dava konusu olan ve ... ilçesi ... köyünde Cevdetiye sol sahil sulaması ikinci kısım inşaatının BD10-0-7 Drenaj kanalına tesadüf eden 25.500 m2 lik taşınmazın tapulama harici yer olduğunun tespit edildiğini, dava konusu taşınmazın 20.03.1975 tarihinde kamulaştırma planının onaylandığını ve 24.04.1975 tarihinde kıymet takdiri yapıldığını ileri sürerek, davanın reddi ile taşınmazın kanal vasfıyla Hazine adına kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.02.2009 tarihli ve 2006/37 Esas, 2009/19 Karar ... kararı ile; asıl ve birleşen davanın kabulüne; bilirkişi raporu ve eki krokide (A) harfi ile gösterilen; doğusu ..., batısı 408 ve 416 nolu parseller, kuzeyi ... ... ve ... ... tarlaları, güneyi 395 nolu parsellerle çevrili 28.349 m2 miktarındaki taşınmazın davacı ... adına; (B) harfiyle gösterilen; doğusu drenaj kanalı, batısı ... tarlası, kuzeyi ... ... tarlası, güneyi ... ... tarlası ile çevrili 12.390 m2'lik yer ile aynı krokide (C) harfi ile gösterilen doğusu ... ... tarlası, batısı ... tarlası, kuzeyi drenaj kanalı, güneyi ... ... tarlası ile çevrili 9.827 m2 miktarındaki yerlerin davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı Hazine vekili ve davalı ... İdaresi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 20 inci Hukuk Dairesinin 03.10.2013 tarihli ve 2013/3793 Esas, 2013/8753 Karar ... kararıyla ;" İlk Derece Mahkemesince, yapılan araştırma ve incelemenin hükme yeterli olmadığı, dosya içersinde bulunan orman bilirkişi ... ... ... tarafından tanzim edilen 02.05.2007 tarihli raporda çekişmeli taşınmazın eski tarihli memleket haritasında orman sayılmayan yerlerden olduğu belirtilmesine rağmen memleket haritası orjinal renkte olmadığından raporun denetlenemediği, aynı zamanda orman bilirkişi tarafından hava fotoğraflarına dayalı bir inceleme de yapılmadığı,

yeni tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarında çekişmeli taşınmazaların konumunun belirtilmediği, çekişmeli taşınmazların bulunduğu alanda DSİ'ye ait drenaj kanalı bulunduğu belirtilmesine rağmen, bu alana ilişkin kamulaştırma işlemi yapılıp yapılmadığının araştırılmadığı, fen bilirkişi raporunda çekişmeli taşınmazlara komşu gerçek kişiler tarafından kullanılan taşınmazlar olduğu belirtilmesine rağmen, söz konusu alana ve çevresine başkaca kişiler tarafından tescil davaları açılıp açılmadığının araştırılmadığı,

ayrıca, keşif sırasında yerel bilirkişi ile davacı tanıklarının, taşınmazların imar ve ihyaya konu olup olmadığı yönünden usûlüne uygun olarak dinlenmedikleri açıklanarak, usulüne uygun şekilde orman araştırması yapılması, taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğunun tespit edilmesi halinde davacı kişi yararına 3402 ...

Kanun'un 14 ve 17 inci maddeleri ve zilyetlikle edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi," gereğine değinilerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; hükme esas alınan bilirkişi raporları uyarınca dava konusu taşınmazların orman sayılmayan yerlerden olduğu ve davacılar yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu gerekçesi ile, asıl ve birleşen davanın kabulü ile; 03.09.2018 tanzim tarihli harita bilirkişisi ...'nin raporuna ekli krokide A harfi ile gösterilen 25.069,74 m2 lik taşınmazın davacı ... adına, B harfi ile gösterilen 11.846,48 m2 lik taşınmaz ile C harfi ile gösterilen 13.496,60 m2 lik taşınmazın davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı Hazine vekili, davalı ... İdaresi vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile usul ve kanuna aykırı olarak karar verildiğini öne sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... İdaresi vekili temyiz dilekçesinde; bozmaya uygun araştırma yapılmadan, eksik bilirkişi raporu ile karar verildiğini öne sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili kurum tarafından yapılan kamulaştırma işlemi yönünden eksik inceleme ile usul ve kanuna aykırı olarak karar verildiğini öne sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

4. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile usul ve kanuna aykırı olarak karar verildiğini öne sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

5. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; usul ve kanuna aykırı, eksik incelemeyle karar verildiğini öne sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava 4721 ... Kanun'un 713 üncü maddesi hükmü uyarınca tapusuz olan taşınmazın tesciline ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, taşınmazların orman olup olmadığı, davacılar yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 ... Türk Medeni Kanunu' nun (4721 ... Kanun) 713 üncü maddesi ve 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 ve 17 nci maddeleri,

3. Değerlendirme Hemen belirtmek gerekir ki, bozmaya uyulmakla tarafların leh ve aleyhine usuli kazanılmış hak doğar. Ayrıca, mahkemenin bozma kapsamı çerçevesinde araştırma ve inceleme yapılarak hüküm kurma yükümlülüğü ortaya çıkar. Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Şöyle ki, bozma ilamında ayrıntılı şekilde açıklanmasına rağmen ve davalı ...'nün dava konusu taşınmazların kamulaştırıldığını beyan etmesine rağmen, kamulaştırma planı ve kamulaştırma davasına ilişkin olduğu anlaşılan ...

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/43 Esas ... dosyası getirtilip incelenmemiş, kamulaştırma planı fen bilirkişisi marifeti ile mahalline tatbik edilmemiş, 1956 tarihli memleket haritasının dayanağı hava fotoğrafı incelenmemiş, mahalli bilirkişi ve taraf tanıkları taşınmazların imar ve ihyaya konu olup olmadığı yönünden usûlüne uygun olarak dinlenmemiş, harita mühendisi bilirkişi raporunda çekişmeli taşınmazlara komşu gerçek kişiler tarafından kullanılan taşınmazlar olduğu belirtilmesine rağmen, söz konusu alana ve çevresine başkaca kişiler tarafından tescil davaları açılıp açılmadığı araştırılmamış, komşu parsellere (aynı yer 102 ada 3,

103 ada 9,10,12 ve 84 parsel ... taşınmazlar ile komşu ...

Köyü 101 ada 7-8 parsel ... taşınmazlar) ilişkin kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri getirtilmemiş, komşu taşınmazlardan 101 ada 1 (eski 228) ve 102 ada 2 (eski 227) parsel ... taşınmazlara ilişkin hükmen tescil dosyasının bir sureti dosya içerisine alınmış ise de, anılan dosya belgelerinin eksiksiz olarak dosya içerisinde yer almadığı,

bir kısmı dosya içerisinde bulunan mahkeme ilam içeriğine göre komşu taşınmazlara 927 tarihli ve 3 numaralı tapu kaydı, 21.01.1944 tarihli ve 24 sıralı numaralı tapu kaydı ile 1940 tarihli ve 7 numaralı tapu kayıtlarının uygulandığı belirtilmiş olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince dayanak tapu kayıtları mahalline uygulanmamış, hükmen tescil dosyasındaki beyanlar ve bilirkişi raporları değerlendirilmemiştir) tüm bunlardan ayrı olarak İlk Derece Mahkemesince bozma uyarınca yapılan keşfe iştirak eden harita mühendisince dava konusu taşınmazlardan A ve B harfleri ile gösterilen kısımların, komşu ...

Köyünde 3402 ... Kadastro Kanunu'nun 22/2-a maddesi uyarınca yapılan kadastro çalışmaları sonucunda ... Köyü 101 ada 7 ve 8 parsellerle bindirmeli hale geldiği belirtilmiş olmasına rağmen, bu parsellere ilişkin uygulama kadastro tutanakları ve krokiler getirtilerek değerlendirme yapılmamıştır.

Bu durumda doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece, yöreye ait en eski tarihli dahil memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile dava tarihinden 15-20 yıl öncesine ait hava fotoğraflarının tamamı, varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri, (komşu ...

Köyü 101 ada 7 ve 8 parsellere ilişkin tedavüllü tapu kayıtları, uygulama kadastro tutanakları, kroki vs. de dahil olmak üzere), DSİ Genel Müdürlüğüne ait kamulaştırma planı ve kamulaştırma davasına ilişkin olduğu beyan edilen ...

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/43 Esas ... dosyası ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi, aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmazlar ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli. 3116, 4785 ve 5658 ...

Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyedlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazların dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazların gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazların üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazların imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazların 6831 ...

Kanun'un 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; temyize konu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraatçi bilirkişiden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, üzerinde dikili ağaç olup olmadığı, varsa cinsi, aşı yaşları, miktarı, kapalılık oluşturup oluşturmadığı, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, dava konusu taşınmazların kamulaştırma planı ve kamulaştırma davası kapmasında kalıp kalmadığı, ...

Köyünde yapıldığı bildirilen 22/2-a çalışmaları uyarınca çapa bağlanıp bağlanmadıkları hususlarını da içerir, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 ...

Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ...

Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve ... olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, yakın komşu parseller hakkında açılan dosya (UYAP kayıtlarına göre ... ... tarafından açıldığı tespit edilen ve aynı gün temyiz incelemesi yapılan ...

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014759 Esas ... dosyası) ve komşu taşınmazlara ilişkin tespit edilecek başkaca dava dosyaları yapılan keşif ve yargılama esnasında nazara alınarak, ulaşılacak sonuca göre usuli kazanılmış haklara riayet edilerek bir hüküm kurulmalıdır.

İlk Derece Mahkemesince, belirtilen hususlar gözardı edilerek, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğundan hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Kabule göre de, 04.02.2009 tarihli ve 2006/37 Esas, 2009/19 Karar ... ilk kararda, C harfi ile gösterilen ve 9.827 m2 yüzölçümü ile birleşen dosya davacısı adına tesciline karar verilen kısım yönünden, ilk hükmü birleşen dosya davacısının temyiz etmediği nazara alınmaksızın temyize konu kararda aynı yerin usuli kazanılmış hakka riayet edilmeksizin bu sefer 13.496,60 m2 yüzölçümü ile birleşen dosya davacısı adına tesciline karar verilmesi, infaza elverişli olmayacak şekilde kabul kararı verilen taşınmaz kısımlarının niteliğinin hüküm fıkrasında belirtilmemesi ve birleşen dosya davacısı ...'un yargılamanın devamı esnasında vefat etmiş olmasına rağmen adına tescil hükmü kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,