Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/1323 K.2024/247

Taraflar arasında ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... Genel Müdürlüğü vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, davacılar Hasan, Osman, Sevgi ve Hafıza'nın vakıf evladı olan anneleri Mürüvvet'ten dolayı ...'de kurulu ve tescilli bulunan Mülhak Güpgüpzade Ebubekir Ağa Bin Mehmed Vakfının galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespiti ile galle almaya hak kazandıkları tarihin anneleri Mürüvvet'in ölm tarihi olan 05.07.2018 tarihi olduğunun tespiti istenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, davacıların annesi Mürüvet Saççıoğlu'nun galleden yararlanan vakıf evladı olduğu, bu durumun davalı mülhak vakfın evlat dağıtım listesi ile sabit olduğu, davacıların miras bırakanı annelerinin davalı mülhak vakfın evladı olmakla davacıların da vakıf evladı olması gerektiği, nüfus kayıtları, mirasçılık belgesi, mahkeme ilamı, vakfiyeler, vakıf evlat listesi ve davacıların talebi irtibatlandırılmış, tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu da nazara alınarak davacıların galleden yararlanan davalı ... de kurulu Mülhak Güpgüpzade ...

Ebubekir Ağa Vakfının evladı olduklarının tespitine; her ne kadar davacı taraf galle fazlasını almaya hak kazandığı tarihin 05.07.2018 tarihi olarak belirlenmesini talep etmiş ise de, Vakıflar Yönetmeliğinin 55. maddesi ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2013/18-1095 Esas 2014/897 Karar ... ilamı dikkate alınarak davacı tarafın galle fazlasını kazandığı tarihin karar tarihi olan 05.10.2021 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunu davanın kısmen kabul edilmesine rağmen davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi sebebiyle kabul ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak esas hakkında davanın kısmen kabulü ile davacıların ...'de kurulu Güpgüpzade Elhac Ebubekir Ağa Bini Mehmet Vakfının galleye müstahak vakıf evladı olduklarının tespitine, davacı tarafın galle fazlasını almaya hak kazandığı tarihin karar tarihi olan 05.10.2021 tarihi olduğunun tespitine, davacı tarafın galle fazlasını almaya hak kazandığı tarihin 05.07.2018 tarihi olarak belirlenmesi talebinin reddine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğunu, davacıların müteveffa vakıf evladının kan bağı bulunan mirasçısı olmaları, kendilerinin de galleden istifade eden vakıf evladı oldukları anlamına gelmeyeceğini, batın şartı olup olmadığı ve davacıların batın şartını sağlayıp sağlamadığı bilirkişi tarafından incelenmediğini, arz ve izah edilen nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, vakfın gelir fazlasından faydalanmaya yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Vakfın geliri üzerinde hak sahibi olduğuna ilişkin davayı, vakfiye uyarınca galleden yararlanma hakkı olan, yani vakfeden ile soy bağı olan ya da soy bağı olmasa bile galleden kendisine pay özgülenen diğer kişiler açabilir.

Galle fazlası evlada şart kılınan vakıflarda, galle fazlasının alınabilmesi için açılan davada öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir.

Vakfiyeler, vakıf davalarında birinci derecede delil olup (Akgündüz, ...; İslam Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi, 1996, Sh. 428), kadimden beri uygulandığı bilinmedikçe vakıf davalarında yazılı delil olarak kullanılamazlar. (Mecelle md.1739) Vakfiyelerin uygulanma şartı, bunların ifade ettikleri maddelerin sabit ve meşhur olmasıdır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; dava konusu Mülhak Güpgüpzade Ebubekir Ağa Bin Mehmed Vakfının Hicri 19 Şaban 1217 / Miladi 15 Aralık 1802 tarihli, Hicri 19 Şaban 1222 /Miladi 15 Ekim 1807 tarihli, Hicri 19 Cemaziye'l evvel 1229 /Miladi 9 Mayıs 1814 tarihli ve Hicri 1235 / Miladi 1819 tarihli olmak üzere dört farklı vakfiyesinin olduğu, galle fazlasına dair sadece Hicri 19 Şaban 1217 / Miladi 15 Aralık 1802 tarihli ilk vakfiyede hüküm olduğu, diğer üç vakfiyede ise ilk vakfiyeye atıf ve akar (mal) ilavesi olduğu, galle fazlasına dair hüküm içeren Hicri 19 Şaban 1217 / Miladi 15 Aralık 1802 tarihli vakfiyenin 9. sayfasında;

"...bâkî galle her ne kalur ise evlâdlarım beyninde li'z-zekeri mislü hazzi'il-ünseyeyn taksîm oluna hisse-i tevliyyetden mâ'adâ evlâdlarımdan mütevelli olan kimesne gallenin bakâyâsın evlâda taksîm itdikde evlâdlarım ile beraber kendi hissesine dahî mutasarrıf ola..." denildikten sonra 10 sayfada ise;

"...ve dahî evlâd beyninde butûn ve kurûn i'tibâr olunmayup birisi fevt oldukda nefsî evlâd-ı sulbiyyesi var ise kendi hissesi evlâdlarına li'z-zekeri mislü hazzi'il-ünseyeyn taksîm oluna ammâ evlâd-ı vâkıfdan olmayan verereseye nesne virilmeye ammâ evlâd-ı vâkıfdan evlâd-ı sulbiyyesi kalmaz ise ânın hissesi yine evlâd-ı vâkifdan vârisi var ise hisselerine göre taksîm oluna eğer evlâd-ı vâkıfdan vârisi yok ise evlâd-ı vâkıfdan olan sâir evlâdlar ki ol vakitde mevcûd ola hisselerine zamm oluna ammâ evlâdımdan olup hissedâr olan babaları yahud anaları yahud ikisi dahi hayâtda iken anların evlâdlarına eğer sığâr ve eğer kibâr mücerred evlâd-ı

vâkıfdan oldığı içün hisse virilmeye ebeveynin vefâtlarında hisselerine mutasarrıf olalar ammâ evlâd-ı vâkıfdan olup ebeveyni hayâtda olmak mülâbesesiyle menâfi'-i vakfdan bir şeye müstahik olmadan fevt olup evlâdı kalur ise ol evlâdı müteveffa olan ebeveyni hayâtda ola yine müstahik olur ise ol hisseye ol evlâdı mutasarrıf ola..." şeklinde ibarelerin mevcut olduğu, vakfiyedeki ifadeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde galle fazlasının vakfedenin vefatından sonra evlatları arasında erkeğe iki, kız evlada bir hisse şeklinde paylaştırılması, tevliyet görevini üstlenen evladında bu hisseden payını alması,

evlatlardan birisi vefat ettiğinde batın tertibi olmaksızın, kendi sulbünden kendi evladı var ise hissesi evlatları arasında ikili birli taksim edilmesi, vakıf evladı olmayana hisse verilmemesi, vefat eden vakıf evladının alt soyu yok ise hissesi diğer vakıf evlatlarının hisselerine eklenmesi, vakıf evladı olan anne/baba yahut her ikisi de hayatta ise ister küçük ister büyük olsun bunların evlatlarına vakıf evladı olsalar dahi pay verilmemesi,

ebeveynlerin vefatı halinde hisseleri üzerinde tasarruf edecekleri, ebeveynleri hayatta olduğu için pay alamayan evlad vefat eder ve geriye evladı kalır ise bu defa vefat eden ebeveyn hayatta olsaydı galleden pay alacaktı ise o hissenin evladına verilmesinin şart koşulduğu; vakfiyenin tevliyete ilişkin düzenleme bulunan 10. sayfada;

"...ve dahî umûr-ı tevliyyet ba'de vefâtî sûlbî evlâd-ı zükûrumdan es-Seyyid Dervîş Ebubekir ...'ye şart eyledim ve ba'de vefâtihi sulbî evlâd-ı zükûrumdan ekber ve esenn ve erşed ve aslah vc a'kaline batnen ba'de batnin vc karnen ba'de karnin evlâd-ı evlâd-ı zükûrumun zükûrunda bu şart riayet oluna..." denilerek tevliyetin vakfedenin vefatından sonra kendi evladı Dervîş Ebubekir ...'ye, onun vefatından sonra ise batın tertibi üzerine erkek evladın erkek evladlarından en büyük, en olgun, en salih ve en akıllı olanına şart kılındığı,

vakfiyenin devamında ise erkek evladın soyunun tükenmesi halinde tevliyetin yine batın şartı ile kız evladın erkek çocuklarına, kız evladın soyunun tükenmesi halinde ise vakfedenin kardeşi ... ...'nin erkek evlatlarına zikredilen şartlar mucibince şart kılındığı, dolayısı ile batın şartının tevliyet için öngörüldüğü, galle fazlası için batın şartının bulunmadığı, iç batın olarak adlandırılan vakıf evladı olan anne/baba hayatta ise kendi evlatlarına pay verilmemesinin şart koşulduğu, vakıf evladı olan anne/babanın vefat etmesi durumunda ise hissesinin kendi evlatlarına dağıtılmasının öngörüldüğü,

davacıların mahkeme kararı ile galle fazlasına mütahak vakıf evladı olan anneleri Mürüvet'in dava tarihinden önce 05.07.2018 tarihinde vefat ettiği anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.