Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/204 K.2023/3197

Taraflar arasındaki derneğin feshi davasından dolayı Sulh Hukuk Mahkemesince verilen kararın Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince bozulması sonrası verilen görevsizlik kararı ile dosya kendisine gönderilen Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Dairece, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; mülkiyeti daha sonra vakfa devredilen ... ... ... Camii için ilk önce 1976 yılında ... ... ... ... Mahallesi Merkez Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneği kurulduğunu, kurulan bu derneğin camiinin betonarme kısmını yaptığını, maddi imkansızlık sebebi ile camiinin mülkiyetini vakfa devrettiğini, ancak derneğin faal olduğunu, yerel basından 28.07.2012 tarihinde öğrendiklerine göre mevcut dernek adından sadece "..." ibaresinin çıkartılarak "... ... ...

Mahallesi Merkez Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneği" adında yeni bir dernek kurulduğunu, kurulan yeni derneğin amacının da mülkiyeti vakfa ait "mevcut camiinin yıkılarak yerine yenisinin yapılmasını üstlenmek" olduğunu, mülkiyeti vakfa ait olan camii için yaptırma derneği kurulması amaç bakımından mümkün olmadığını, aynı ad ile aynı yerde dernek bulunması sebebi ile yeni bir dernek kurulamayacağı gerekçesi ile sonradan kurulan derneğin feshine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... 3.Sulh Hukuk Mahkemesinin 23.10.2013 tarihli ve 2013/139 Esas, 2013/1514 Karar ... kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 31.03.2015 tarihli ve 2015/44 Esas, 2015/4882 Karar ... kararıyla; açılan davada asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Sulh Hukuk Mahkemesince Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesi 16.09.2015 tarihli ve 2015/757 Esas, 2015/1033 Karar ... kararı ile davada asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesi ile dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiştir.

C. Asliye Hukuk Mahkemesince Verilen Karar

... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 11.01.2018 tarihli ve 2017/258 Esas, 2018/8 Karar ... kararı ile; iç hukuk sisteminde dernek kurma hakkı bakımından özgürlük sisteminin benimsendiği, bu nedenle öngörülen istisnai haller dışında yeni kapatma nedenleri oluşturulamayacağı gibi, isim benzerliğinin kapatma nedenleri arasında düzenlenmemesi nedeniyle Anayasanın dernek kurma özgürlüğü ilkesine aykırı olarak; kapatma nedeni olarak kabul edilmesi mümkün olmadığı, taraf dernek tüzükleri incelendiğinde, derneklerin isimlerinin aynı olmadığı, her iki derneğin de dernek tüzükleri ile kuruluş bildirimlerini İl Dernekler Müdürlüğüne verdikleri, Valilikçe yapılan araştırma sonunda mevzuata aykırılık görülmediğinden derneklerin kurulmalarına izin verildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire'nin 05.03.2019 tarihli ve 2019/474 Esas, 2019/2309 Karar ... kararıyla; "... derneklerin, mevcut bir derneğin adını kullanmalarının yasak olduğu, bu yasağa aykırı davranış halinde ise dernek yöneticilerinin yazılı olarak uyarılmalarına rağmen yasağa aykırı hareket eden dernek yöneticilerinin bu eylemeleri suç olarak düzenlenmiş, suçun yaptırımı yanında derneğinde feshine de karar verileceği düzenlemesi karşısında, mahkemece yapılacak iş.

23.02.2012 tarihli ve 41-025-150 ... numarası ile kurulan "... ... ... Merkez Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği" ve yöneticileri hakkında Dernekler Kanunu 29 ve 32. maddeler kapsamında işlem yapılıp yapılmadığı, açılmış ceza davasının bulunup bulunmadığını araştırıp, eğer bu yönde yapılmış bir işlem ve açılmış ceza davası var ise sonucu beklenerek hasıl olacak sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilerek İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

E. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5253 ... Dernekler Kanunu’nun (5253 ... Kanun) 29 uncu maddesi düzenlemesiyle, 41-025-150 ... numaralı 2012 yılında kurulan davalı Derneğin, daha önceden mevcut olan ve 41-004-137 ... numaralı 06.04.1976 tarihinde kurulan Dernek ile birebir aynı adı taşıdığı, anılan kanun hükmüne göre bu durumun yasaklandığı, yaptırımının ise aynı Kanun'un 32 nci maddesinin (n) fıkrası gereği öngörülen adli para cezasının yanında derneğin feshine karar verilmesi gerektiği hükmüne göre, 5253 ... Kanun'un 29 ve 32 nci maddeleri gereği 41-025-150 ... ... ve 23.02.2012 tarihinde kurulan ... ... ... Merkez Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneğinin feshine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; ... Valiliği yazısına göre dernek isimlerinin ve derneklerin adreslerinin de farklı olduğunu, dernek isimleri farklı olduğundan her iki derneğin aynı olmasının mümkün olmadığını, yöneticiler hakkında Dernekler Kanunu'nun 29 ve 32 nci maddelere göre bir işlem yapılmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, mevcut dernek adında aynı amaçla yeni bir dernek kurulması sebebine dayalı olarak sonradan kurulan derneğin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası 4721 ... Türk Medeni Kanunu'nun (7421 ... Kanun) 59 ve 60 ıncı maddeleri, 5253 ... Kanun'un 29 ve 23.01.2008 tarihli ve 5728 ... Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda Ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un (5728 ... Kanun) 558 inci maddesi ile değişik 32 nci maddeleri

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 ...

Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

80,70 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 99,20 TL'nin temyiz eden davalıdan alınmasına,

Taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,