Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/3165 K.2024/6036

Taraflar arasındaki çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanelerine güncelleme çalışması sonucu yazılan “eylemli orman” şerhinin iptal edilmesi ve muris ... mirasçıları lehine kullanıcı şerhi verilmesi istemine ilişkin davanın Salihli Kadastro Mahkemesinde yapılan yargılaması sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince Salihli Kadastro Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Salihli Kadastro Mahkemesince bozmaya uyularak verilen görevsizlik kararı sonrası dosyanın gönderildiği İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılan yargılama sonucunda; Hazine aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne ve Orman İdaresi aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili ve dahili davalı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Kadastro sonucunda, Manisa ili ... ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 118 ada 1 ve 5 parsel sayılı ve sırasıyla 3.903,44 ve 15.820,62 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarılmak ve beyanlar hanelerine de ... oğlu ...’nin zilyetliğinde olduğu şerhi verilmek suretiyle Hazine adına tespit ve tescil edilmişlerdir. 2013 yılında yapılan güncelleme çalışmaları sonucunda taşınmazların beyanlar hanelerindeki kullanıcı şerhleri silinerek, yerlerine eylemli orman oldukları şerhi yazılmıştır.

2. Davacılar vekili dava dilekçesinde. Manisa ili ... ilçesi ...

Mahallesi 118 ada 1 parsel ile 5 parselin tapuda maliye hazinesi adına kayıtlı olduğunu, iki parselinde 6831 sayılı Orman Kanun'un 2/A-2/B maddelerine göre orman vasfını kaybetmiş yerlerden olduğunu, 1995 yılında yapılan ilk kadastro çalışmaları sırasında bu arazilerin beyanlar hanesinde davacıların murisi ... adına işgal ve kullanımda olduğunu yazdığından ... ve mirasçılarının uzun zamandır bu yerin üzerine ceviz ve kestane ağaçlarını dikerek kullandıkları, ancak ...

Mahallesinde bulunan taşınmazların zilyetlerine satış işlemlerine başlandığından, komisyon kurulup arazilerin son durumu değerlendirildiğinde, dava konusu yerin beyanlar hanesine eylemli orman olduğu yazıldığını, müvekkillerinin uzun yıllardır bu taşınmazları kullandığından vaki itirazlarının kabulü ile tapu kaydının beyanlar hanesine davacıların murisi ... kullanımında orman vasfını kaybetmiş arazi olarak tapuya beyanlar hanesine tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın kadastro tespitinden sonra süresi içinde açılmadığını, ayrıca taşınmazların satış işlemlerine yönelik kurulan komisyonun idari bir komisyon olduğunu, komisyon kararlarına karşı idari yönden itiraz edilebileceğini, Kadastro Mahkemeleri'nin görevli olmadığını, davacının dava dilekçesinde belirttiği iddialarının da gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.02.2016 tarihli ve 2014/63 Esas, 2016/10 Karar sayılı kararı ile; davacıların davaya konu yerin 6831 sayılı Orman Kanuna göre eylemli orman vasfına itiraz ettiğinden anılan kanun hükmünde 31.12.1981 ve öncesine ilişkin olarak davaya konu edilen yerin orman vasfını yitirmesi gerektiği, dosya içerisinde bulunan orman bilirkişi raporuna göre ise bu yerin bu tarihten önce orman vasfını yitirdiği ve o tarihten bu yana cevizlik ve kestanelik olarak kullanılarak tarım arazisi vasfını kazandığı, bu durumun ziraat bilirkişi raporu ile de teyit edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile, Manisa ili ... ilçesi ...

Mahallesinde kain 118 ada 1 ve 5 parsel sayılı taşınmazlara ait tapu kayıtlarının beyanlar hanesine "... oğlu ... işgalinde olan orman vasfını yitirmiş arazi" şerhinin düşülmesine, her iki tapu kaydının aynı sütununda bulunan "eylemli orman" ibaresinin silinmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 05.11.2018 tarihli ve 2018/4811 Esas, 2018/6355 Karar sayılı kararıyla; "...Dava, çekişmeli 118 ada 1 ve 5 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanelerine güncelleme çalışması sonucu yazılan “eylemli orman” şerhinin iptal edilmesi ve muris ... mirasçıları lehine kullanıcı şerhi verilmesi istemiyle açılmıştır.

Somut olayda, güncelleme çalışmaları sırasında çekişmeli taşınmazlar hakkında kadastro tutanağı düzenlenmemiş ve oluşturulan “güncelleme listesi” 3402 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi uyarınca askı ilanına alınmamıştır. O halde, 3402 sayılı Kanun'un 25 ve 26 ncı maddelerinde öngörüldüğü şekilde bir davanın varlığından söz edilemez.

Kadastro Mahkemeleri, kesinleşmiş tespitlere karşı açılacak davalarda görevli olmayıp, bu nitelikteki davalarda görev Asliye Hukuk Mahkemelerine aittir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nunn 1 inci maddesi uyarınca mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup bu hususun mahkemece re'sen gözetilmesi gerekir.

Hal böyle olunca Kadastro Mahkemesinin görevsizliğine ve dava dosyasının talep halinde görevli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, mahkemenin kendisini görevli kabul ederek yazılı olduğu şekilde esasa ilişkin karar vermesi isabetsiz olup, davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün Bozulmasına..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Salihli Kadastro Mahkemesinin 08.05.2019 tarihli ve 2019/33 Esas, 2019/26 Karar sayılı ilamı ile Yargıtay bozma ilamına uyularak görevsizlik kararı verilmiş ve dosyanın gönderildiği Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

davacıların davaya konu yerin 6831 sayılı Orman Kanuna göre eylemli orman vasfına itiraz ettiğinden anılan Kanun hükmünde 31.12.1981 ve öncesine ilişkin olarak davaya konu edilen yerin orman vasfını yitirmesi gerektiği, dosya içerisinde bulunan orman bilirkişi raporuna göre ise bu yerin bu tarihten önce orman vasfını yitirdiği ve o tarihten bu yana cevizlik ve kestanelik olarak kullanılarak tarım arazisi vasfını kazandığı bu durumun ziraat bilirkişi raporu ile de teyit edildiği, ancak güncel tapu kayıtları incelendiğinde Manisa ili ... ilçesi ...

Mahallesi 118 ada 1 parsel bakımından talep edilen şerhin tapu kayıtlarında yer aldığı, davanın iş bu parsel yönünden reddine karar vermek gerektiği, Manisa ili ... ilçesi ... Mahallesi 118 ada 5 parsel sayılı taşınmaz yönünden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerektiği gerekçesiyle, davacı tarafından Hazine aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile, Manisa ili ... ilçesi ...

Mahallesi 118 ada 1 parsel bakımından talep edilen şerhin tapu kayıtlarında yer aldığı görülmekle davanın iş bu parsel yönünden reddine, Manisa ili ... ilçesi ... Mahallesi 118 ada 5 parsel sayılı taşınmaza ait tapu kaydının beyanlar hanesine "İş Bu Parsel ... Oğlu ... İşgalinde Olan Orman Vasfını Yitirmiş Arazidir" Şerhinin Yazılmasına, davacı tarafından Orman İdaresi aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili ile dahili davalı ... İdaresi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Hazine vekili özetle; davalı Hazine açısından pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazın Orman İdaresinin yetkili olduğu bir taşınmaz olduğunu, dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişilerin açması ve hak sahibi kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerektiğini, iş bu davada taşınmaz hakkında hak sahibinin Orman İdaresi olduğunu, buna rağmen Mahkemece Orman İdaresi aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, orman niteliğindeki bir taşınmaz hakkında tapuda beyanlar hanesine şerh düşülmesinin de kanunlara aykırılık teşkil ettiğini, davanın reddine dair karar verilmesi gerekirken kabulü yönündeki kararın kanun ve usul hükümlerine aykırı olduğunu açıklayarak, hükmün bozulmasını istemiştir.

2. Dahili davalı ... İdaresi vekili özetle; müvekkili kurum aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiş ise de, hüküm kısmında orman arazisi niteliğindeki Manisa ili ... ilçesi ...

Mahallesi 118 ada 5 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına beyanlar hanesine "... oğlu ... işgalinde olan orman vasfını yitirmiş arazidir" şerhinin düşülmesine karar verilmekle, kararın aslında davalı müvekkil kurum aleyhine de hüküm içermekte olduğundan karara karşı temyiz yoluna başvurmakta hukuki yararlarının bulunduğunu, hüküm kısmında, davada taraf sıfatı bulunmayan ... oğlu ... lehine karar verildiğini, ... oğlu ...'nin eldeki davada davacı olmadığını, taraf sıfatı bulunmayan birisi hakkında hüküm tesisinin usule aykırı olduğunu, davacıların da dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını,

orman niteliğine sahip dava konusu taşınmazın tapu kaydına şerh düşülmesinin de doğru olmadığını, orman vasfındaki bir arazinin orman niteliğini yitirip yitirmediği hususunda mahkemece tespit yapılmasının da doğru olmadığını açıklayarak, hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanelerine güncelleme çalışması sonucu yazılan “eylemli orman” şerhinin iptal edilmesi ve muris ... mirasçıları lehine kullanıcı şerhi verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası. 6831 sayılı Orman Kanunu.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere, 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine vekili ile dahili davalı ... İdaresi vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

7139 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi uyarınca Orman İdaresinden harç alınmasına yer olmadığına,

Harçtan muaf olduğundan Hazineden harç alınmasına yer olmadığına,

1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,