Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/4919 K.2023/3130

Taraflar arasındaki uygulama kadastrosuna itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Uygulama kadastrosu sırasında ... İli ... İlçesi ... mahallesi çalışma alanında bulunan ve tapuda ... adına kayıtlı bulunan eski 2026 parsel ... 408,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 237 ada 7 parsel numarasıyla ve 418,47 metrekare yüzölçümlü olarak; eski 2028 parsel ... 362,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 237 ada 9 parsel numarasıyla ve 327,40 metrekare yüzölçümlü olarak; tapuda ... adına kayıtlı bulunan eski 1561 parsel ... 3.709,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 237 ada 12 parsel numarasıyla ve 4.009,31 metrekare yüzölçümlü olarak tespit edilmiştir.

2. Davacı ... vekili dava dilekçesinde; uygulama kadastrosu sırasında kendisine ait eski 2026 (yeni 237 ada 7) ve eski 2028 (yeni 237 ada 9) parsel ... taşınmazların yüzölçümlerinin eksildiği ve sınırlarının yanlış belirlendiğini, eksikliğin ve yanlışlığın davalıya ait eski 1561 (yeni 237 ada 12) parsel ... taşınmazdan kaynaklandığını ileri sürerek, taşınmazlara ilişkin uygulama kadastro tespitinin iptali ile doğru sınırlar esas alınarak belirlenecek sınırları ile taşınmazların tapuya kayıt ve tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın iddialarının gerçek dışı olup, iddianın usul ve yasaya aykırı bulunduğunu, taraflar arasında eldeki davadan evvel açılan müdahalenin önlenmesi ve kal davasının ilk celsesinde davacının müdahale ve tecavüz olgusunu kabul ettiğini, eldeki davada sözü edilen davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, taşınmazlara ilişkin uygulama kadastro tespitinin usul ve yasaya uygun olup, davanın bu yönüyle de reddi gerektiğini ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile keşif sırasında dinlenen mahalli bilirkişi beyanlarına göre taşınmazların ara sınırında sabit nitelikte sınır bulunmadığı gibi taşınmazların uzun yıllardır aynı sınırlar dahilinde kullanılageldiği, davacı tarafın iddiasına konu kısmın 1970 yılına ait ifraz beyannamesinde de davalıya ait taşınmazın içerisinde kaldığı, uygulama kadastrosu sırasında taşınmazların ara sınırının "geçerli sınır" tipinde belirlendiği ve uygulama kadastro tespiti öncesi ve sonrasında taşınmazların aynı sınırlara sahip olduğu, dolayısı ile uygulama kadastro tespitinin mevzuata uygun olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olup, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiğini ileri sürerek ve resen dikkate alınacak nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 22 inci maddesinin 2 nci fıkrasının a bendine göre yapılan uygulama kadastrosunun usul ve kanun hükümlerine uygun olarak yapılıp yapılmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Kanun'un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri ile 3402 ... Kanun'un 22 inci maddesinin 2 inci fıkrasının a bendi.

3. Değerlendirme 1. Uygulama kadastrosunun amacı, tapulama, kadastro veya değişiklik işlemlerine ilişkin; sınırlandırma, ölçü, çizim (tersimat) ve hesaplamalardan kaynaklanan hataları gidermektir. Uygulama kadastrosuna itiraz davaları, kadastro faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yöneliktir.

2. Uygulama kadastrosu yapılırken öncelikle zeminde bulunan ve tesis kadastrosu tarihinde mevcut olan sabit nokta ve sınırlardan, aynı döneme ya da yöreye ait farklı amaçlarla üretilmiş haritalar ile benzeri verilerden yararlanılarak yapılan teknik çalışmalarla, tesis kadastrosuna ait pafta haritaları ortofoto üzerine işlenmekte; haritanın zemine uygun olmaması halinde farklılıkların nerelerden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı tespit edilip varsa hatalar yöntemine uygun şekilde giderilmekte, düzenlenen ada raporu ile yapılan teknik çalışmalar ve gerekçeleri açıklanmakta;

bundan sonra yönetmelikte açıklanan ilkeler çerçevesinde taşınmazların bütün sınırları tek tek değerlendirmeye tabi tutularak ilk tesis kadastrosu sırasındaki gerçek fiili duruma ulaşılmaya çalışılarak, uygulama tutanağı düzenlenmekte ve uygulama kadastrosu haritaları üretilmektedir. İşte, uygulama kadastrosuna itiraz davaları, uygulama kadastrosu faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yönelik davalardır.

Bu nedenle mahkemelerce, uygulama faaliyetine eşdeğer ve amaca uygun bir araştırma yapılması zorunludur.

3. İlk Derece Mahkemesince amacına ve yöntemine uygun bir araştırma yapılabilmesi için öncelikle, denetime veri teşkil etmek üzere, Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin "Hgm-Geoportal" sayfasına girilmek suretiyle taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı olduğu araştırılıp belirlenmek ve tarihleri açıkça yazılmak suretiyle tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli hava fotoğraflarının Harita Genel Müdürlüğünden getirtilmeli, temin edilebilen en eski ve güncel ortofoto ve uydu fotoğrafları, tesis kadastrosuna ait pafta haritası, varsa bu haritada değişiklik yapan ifraz haritaları,

mahkeme ilamları ve eki olan haritalar, varsa uygulama kadastrosu sırasında yararlanıldığı anlaşılan diğer haritalar, dava konusu taşınmaza ilişkin tesis kadastrosu ve uygulama kadastrolarına ait ölçü çizelgesi, hesap cetveli ve ölçü krokileri gibi bilgi ve belgeler toplanmalı, bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, harita ya da jeodezi mühendisi teknik bilirkişilerin katılımı ile keşif yapılmalıdır.

4. Keşif sırasında çekişmeli taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı, bitki örtüsü, zeminde mevcut ağaçların yaşı gibi hususlar ile zeminin jeolojik yapısının değerlendirilmesine ihtiyaç duyulan hallerde uzman ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişi de keşif heyetine dahil edilmelidir.

5.Yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan tesis kadastrosu sırasında da zeminde mevcut olan sabit sınır ya da yapılar bulunup bulunmadığı sorularak varsa yerleri fen bilirkişilerine işaretlettirilmeli, fotoğrafları çekilmeli, taraflar keşif sırasında hazır bulunmakta ise zeminde ortak sınır üzerinde uzlaşıp uzlaşmadıkları tespit edilip gerektiğinde imzaları ile beyanları tevsik edilmeli, uzlaşılan sınırlar ile iddia edilen sınırlar fen bilirkişi tarafından haritasında işaretlenmeli, keşif sırasında hazır edilmeleri halinde ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişisinden,

taşınmazlar arasında değişmeyen doğal ya da yapay sınırlar bulunup bulunmadığı, sınırlarda mevcut ağaçların yaşları gibi hususlarda bilgi alınmalı, fen bilirkişiden denetime veri teşkil etmek üzere dosya içine getirtilen bilgi ve belgeler ile bilirkişi ve tanık anlatımlarından yararlanarak uygulama kadastrosunu denetlemesi istenmelidir.

6. Teknik bilirkişilerden, tesis kadastrosunun, paftaların üretim yılı, üretim tekniği, altlığı ve ölçeği gibi hususları da açıklar tarzda hangi yöntem ve tekniklerle yapıldığı, uygulanan yöntemlerin hata paylarının ne olduğu, üretilen haritaların zeminle uyumsuz bulunması halinde farklılığın nereden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı, sırasıyla tersimat hatası, hesap hatası, ölçü hatası ve sınırlandırma hatası bulunup bulunmadığı, uygulama kadastrosu sonucu tespit edilen yeni sınırların niteliğinin ne olduğu ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak belirlenip belirlenmediği,

uygulama kadastrosunda hata yapılmış ise doğru sınır ve haritanın nasıl olması gerektiği gibi hususlarda ve "ada raporu" ile "uygulama tutanağı ve haritasını" irdeler şekilde, teknik ve bilimsel verilere dayalı, gerekçelendirilmiş, denetlenebilir ve ayrıntılı rapor ve haritalar alınmalıdır.

7. Raporun denetime elverişli olması için fen bilirkişisinden, düzenleyeceği haritalardan iki tanesinde hava fotoğrafı üzerinde, iki tanesinde ise ortofoto (yoksa uydu fotoğrafı) üzerinde ilk tesis kadastrosu paftası ve uygulama kadastrosu paftasını çakıştırması istenmeli; çakıştırmaların birer tanesinin ada bazında değerlendirme yapmaya elverişli geniş ölçekli olması, diğerinin ise dava konusu taşınmaz ve çevresini gösterir şekilde daha dar ölçekli olması istenmelidir. Fen bilirkişileri haritasında, uygulama kadastrosunda yanlışlık varsa, infazı kabil bir hükme esas olmak üzere doğru sınırların nasıl olması gerektiği de gösterilmelidir.

8. Açıklanan yönteme uygun inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmeli; değerlendirme yapılırken uygulama kadastrosunun amacının mülkiyet ihtilaflarını çözmek olmadığı ve mülkiyet uyuşmazlıklarının uygulama kadastrosuna ilişkin davalarda tartışma konusu yapılamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

9. İlk Derece Mahkemesince, (III) numaralı paragrafta açıklanan gerekçe ile yazılı olduğu şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

10. Şöyle ki.

İlk Derece Mahkemesince, çekişmeli taşınmazların uygulama kadastrosuna ilişkin tutanaklarının onaylı suretleri ile tesis kadastrosuna ait pafta haritası, varsa bu haritada değişiklik yapan ifraz haritaları, varsa uygulama kadastrosu sırasında yararlanıldığı anlaşılan diğer haritalar, dava konusu taşınmazlara ilişkin tesis kadastrosu ve uygulama kadastrolarına ait ölçü çizelgesi, hesap cetveli ve ölçü krokileri gibi belgeler getirtilerek dosya ikmal edilmediği gibi,

dosya kapsamına yansıyan bilgi ve belgelerden davacı tarafa ait eski 2026 ve 2028 parsel ... taşınmazların tesis kadastrosundan sonra ifraz sureti ile oluştukları halde bu taşınmazların ifrazen oluşumlarına esas belgelerde getirtilip bu belgelerden dahi yararlanılmamış, uyuşmazlığın çözümünde tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli hava fotoğraflarının incelenerek bu fotoğraflardan faydalanılması gerektiği halde tesis kadastrosunda çok sonrasına sirayet eden 1972 tarihli hava fotoğrafının incelenmesi ile yetinilmiş,

hükme esas bilirkişi raporunda tesis ve uygulama kadastro sınırlarını çakışır şekilde gösterir harita düzenlenmediği ve sözü edilen rapor ihtilafın çözümü noktasında son derece yetersiz olduğu halde bu rapora itibar edilmiş, yukarıda ayrıntıları açıklanan şekilde araştırma ve inceleme yapılmaksızın karar verilmesi cihetine gidilmiştir. Eksik araştırma ve incelemeye dayalı hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

11. Hal böyle olunca; öncelikle çekişmeli taşınmazların uygulama kadastrosuna ilişkin tutanaklarının onaylı suretleri, tesis ve uygulama kadastro paftaları, tesis kadastrosu ve uygulama kadastrolarına ait ölçü çizelgesi, hesap cetveli ve ölçü krokileri gibi bilgi ve belgeler, tesis kadastrosundan sonra ifraz sureti ile oluşan taşınmazların ifrazen oluşumlarına ilişkin tüm belgeler (mahkeme ilamı, ilam eki harita, ifraz haritası, ifraza esas ölçü krokisi ve cetveli vs.) ile tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli hava fotoğrafları,

temin edilebilen en eski ve güncel ortofoto ve uydu fotoğrafları eksiksiz olarak getirtilerek dosyanın ikmal edilmesi, daha sonra önceki bilirkişiler dışında harita mühendisi ve jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi sıfatına sahip bilirkişilerin de dahil olduğu, üç kişilik uzman bilirkişi kurulu eliyle yukarıda belirtilen şekilde inceleme ve araştırma yapılarak denetime elverişli rapor alınması,

taşınmazların tesis ve uygulama kadastrosu sınırlarının örtüşmemesi halinde sınır farklılıklarının nedeninin denetime elverişli şekilde ortaya konulması ve bundan sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, Mahkemece bu hususlar gözardı edilerek hüküm kurulması isabetsiz olduğundan İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz edenlere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

NE/Karşılaştırıldı