Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/5225 K.2022/9002

Taraflar arasında Beykoz 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş olup, bu kez davacı vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, davacının federasyon yönetim kurulu üyeliğinin kesinleşmiş mahkumiyet hükmü bulunduğu gerekçesi ile düşürülmesine dair kararın iptaline, eski halin iadesi ile davacının yönetim kurulu üyeliğine geri döndürülmesi istenmiştir.

Cevap dilekçesinde; Anayasanın 59. maddesine göre TFF Yönetim Kurulu kararlarına karşı itiraz mercinin TFF tahkim kurulu olduğu, açılan davada mahkemenin görevsiz olduğu ileri sürülerek davanın usulden reddi, aksi kanaat hasıl olursa davanın esastan reddi savunulmuştur.

Mahkemece, yönetim kurulu üyeliğinin iadesine ilişkin talebin spor faaliyetlerinin yönetimine ilişkin olduğu, Anayasada açıkça belirtildiği üzere bu hususta spor tahkim kuruluna başvurulması gerektiği, yargı mercilerine başvuruda bulunamayacağı gerekçesi ile HMK'nin 114/1-a ve 115/2. maddesi gereğince davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf istemi esastan reddedilmiş, bu kez davacı vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.

Dava, kesinleşmiş ceza mahkemesi kararı gereği düşürülen yönetim kurulu üyeliğinin iadesi istemine ilişkindir.

Spor örgütlenmesinin önemli bir süjesi olan spor federasyonlarının kuruluş ve teşkilatı, 22.04.2022 tarihli ve 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun 26. maddesi esas alınarak kurulur ve çalışmalarını sürdürür. Bu hükme göre; spor federasyonları, spor dalı ile ilgili faaliyetleri yürütmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulur ve kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Resmî Gazete’de yayımlanması ile tüzel kişilik kazanır.

Spor federasyonlarının merkezleri ...’dadır. Aynı Kanun'un 7. maddesi gereği ise genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulunun oluşumu, toplanması, görev ve yetkileri, tutulacak defterler ile kararları hakkında 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ile 04.11.2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanacağı düzenlenmiştir.

7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu'nun 49. maddesi ile mülga 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun Ek 9. maddesinin ikinci fıkrası gereği spor federasyonlarının merkezinin ... olduğu, aynı Kanun'un "Bağımsız spor federasyonları" başlığı ile Kanuna 04.03.2004 tarihli ve 5105 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile eklenen ek 9. maddeye 29.03.2011 tarihli ve 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen ek fıkrası.

"Spor federasyonları ile ilgili olarak bu Kanun'da hüküm bulunmayan konularda 04.11.2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir. Yine 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesi gereği, TFF’nin merkezinin ... olduğu düzenlenmiştir.

6100 sayılı HMK'nin 114 ve devamı maddelerinde dava şartları düzenlenmiş olup, dava şartları mahkemece, davanın her aşamasında re'sen dikkate alınır.

Dernekle ilgili açılan davalarda, yetkili mahkeme belirlenirken 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda iki ayrı düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir.

Kesin yetki kuralının öngörüldüğü 14/2. maddede, özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, mevcut bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğu bu özel ve sınırlı hal dışında kesin yetki kuralının mevcut olmadığı, maddede düzenlenen yetkinin, kesin nitelikte olup kamu düzenine ilişkin olduğundan Mahkemece yargılamanın her safhasında re'sen dikkate alınması gerekmektedir.

Kesin yetki kuralı dışındaki genel yetkili mahkeme ise, 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 9. maddesini karşılayan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. maddesinde düzenlenmiş buna göre; yetkili mahkeme davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Ayrıca aynı Kanun'un 19/4. maddesine göre de yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir. Hakim doğrudan (re'sen) yetkisizlik kararı veremez.

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 51. maddesinde; tüzel kişinin yerleşim yerinin, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yer olduğu, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 2. maddesinde ise, bu Kanun'un uygulanmasında, derneğin yerleşim yerinin, yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yeri, dernek merkezinin ise derneğin yerleşim yerinin bulunduğu il veya ilçeyi ifade ettiği hükme bağlanmıştır.

Somut olayda, federasyon yönetim kurulu üyeliğinin düşürülmesi kararının iptali istenilen federasyonun merkezi yukarıda ayrıntısı ile açıklanan Kanun maddeleri gereği ... olarak belirtildiği anlaşılmaktadır. Derneklerle ilgili mevzuatta düzenlenen dernek ile üyeler arasındaki davaların dernek merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede bakılacağına dair yetki kuralı kesin nitelikte olup kamu düzenine ilişkin olduğundan Mahkemece re'sen gözönüne alınması gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması dava şartı olup, dava şartlarının 115. madde gereği yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir. Yine aynı Kanun'un 19. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır. Bu durumda Mahkemece, Futbol Federasyonunun merkezi olan ... Asliye Hukuk Mahkemesinin yönetim kurulu üyeliğinden kaynaklanan davada kesin yetkili olması sebebi ile yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilip hüküm kurulması doğru görülmemiştir.