Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/8351 K.2024/6258

Taraflar arasındaki mülkiyetin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

... Beldesi, ... Mahallesi Bursa G23a2la/21b orman kadastro paftasında ve aynı paftada P.XXIV olarak gösterilen kısım olan 2/B vasfındaki taşınmazların mülkiyetinin 775 sayılı Kanun ve 2805 sayılı kanun gereği bedelsiz olarak belediyeye intikalinin tesbitini ve taşınmaz üzerindeki 2/B şerhinin kaldırılmasını talep etmiştir. Tavzih dilkeçesi ile P.XXIV nolu kısma giren kadastrel parsellerin düştükten sonra 69043.00 m2'lik tescil harici kısmın talep sonucuna göre sonuçlandırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davanın kabulüne, fen bilirkişisinin 16.02.2002 tarihli krokisinde kırmızı renkle boyalı olarak belirlenen 69043.00 m2'lik yerin mülkiyetinin belediyeye ait olduğunun tespitine, orman sınırlamasının iptali ile şerhin silinmesine, itirazı kabil olmak üzere hakem sıfatıyla karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede, 1948 yılında 3116 sayılı Kanuna göre yapılmış orman kadastrosu bulunmaktadır. Dava konusu taşınmaz bu kadastro çalışmaları sırasında orman olduğundan bahisle tespit dışı bırakılmıştır. 17.09.1951 tarihinde ise taşınmazın bulunduğu alanda Maki Tefrik Komisyonunca maki sınırlama çalışmaları yapılmış olup, taşınmaz makilik alan olarak tefrik edilerek orman sınırları dışına çıkarılmıştır.

Mahkemece hakem sıfatıyla verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir. Şöyleki. 3533 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi: ''Katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamı Devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerin veya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddede yazılı dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıklar, bulunduğu yerin ve taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda,

taşınmazın aynına yönelik olanlar hariç olmak üzere o taşınmazın bulunduğu yerin ve taraflar değişik yerlerde bulunuyorlarsa davalı durumunda olan daire veya müessesenin ve davalılar birden çok olduğu takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerin yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından hakem sıfatıyla çözümlenir'', hükmüne amir olup taşınmazların aynına ilişkin davaların hakem sıfatıyla görülemeyecekleri açıkça düzenlemiştir.

Somut olayda; ..., Asliye Hukuk Mahkemesinde hakem sıfatıyla açtığı davada, dava konusu yaptıkları taşınmazın maki tefrik komisyonu kararının kapsamında kaldığını açıklayarak, 775 sayılı Kanun ve 2981 sayılı kanunlar gereğince orman sayılamayacağından bahisle bedelsiz olarak belediyeye intikalinin tespitini, taşınmazın orman vasfı dışına çıkarılmasını ve belediyeye bedelsiz olarak devrini talep etmiş olup, mülkiyete ilişkin bu talebin hakem sıfatıyla çözümlenmesi ve itiraz kanun yoluna tabi tutulması usul ve kanuna uygun bulunmamaktadır. Bu nedenle, davaya Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatıyla bakılması ve göreve ilişkin olduğundan bu hususun Mahkemece resen gözetilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, 20.07.1966 tarihinde yürürlüğe giren 775 sayılı Gecekondu Kanununun "Belediyelere Arsa Sağlanması" başlıklı 3 üncü maddesi, yasadaki istisna halleri ayrık ve yine kanunda belirtilen koşulları mevcut olmak kaydıyla, Hazinenin özel mülkiyetindeki ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların bedelsiz olarak ilgili belediyelerin mülkiyetine geçeceğini öngörmüştür. Ancak, anılan Kanun hükmü, 03.07.2003 tarihli 4916 sayılı Kanunun 38 nci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Öte yandan, 24.12.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5272 sayılı Belediye Kanununun geçici 1 inci maddesi ile de istisna kuralları getirilerek, bu ayrıcalıklar dışında kalan Hazineye ait taşınmaz malların yasada belirtilen koşulların gerçekleşmesi halinde ilgili belediyelere bedelsiz devredileceğine ilişkin düzenlemenin, 5281 sayılı Kanunun 31.12.2004 tarihli, 25687 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 45/10 uncu maddesi ile 24.12.2004 tarihinde yürürlüğe giren Kanunun 44/7 nci maddesi hükmü ile yürürlükten kaldırıldığı,

sözü edilen düzenlemenin ise Anayasa Mahkemesinin 18.01.2005 tarih ve 2004/118-2005/8 sayılı kararı ile iptali sonucu yürürlükten kalktığı anlaşılmakta olup, sonradan yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanununda ise benzer bir hükme yer verilmediğinden, bu hususlar da ayrıca göz önünde tutularak (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E:2006/10253- K:2006/12063, T:04.12.2006) karar verilmesi gerekirken hakem sıfatıyla karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.