Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/1232 K.2023/3716

Taraflar arasındaki kesinleşen tahdide dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 5304 ... Kanunla değişik 4 üncü maddesi hükmüne göre yapılıp 20.07.2007 - 20.08.2007 tarihleri aralığında ilân edilerek kesinleşen orman kadastrosu, daha sonra 12.12.2014 tarihinde ilân edilerek eldeki dava sebebiyle kesinleşmeyen herhangi bir sebeple orman sınırları dışında bırakılan ormanların kadastrosu, tüm ormanlarda aplikasyon ve 2/B uygulaması vardır. Genel arazi kadastrosu 19.11.2007 - 18.12.2007 tarihleri aralığında ilân edilerek kesinleşmiştir.

2. Kadastro sırasında ... ili ... ilçesi ... Köyü, 101 ada 1 parsel ... taşınmaz, 1026 hektar 2568,70 m2, Çamharmantepe Devlet Ormanı niteliği ile senetsizden Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.

3. Davacı vekili dava dilekçesinde; vergi kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak ... Köyünde bulunan sınırlarını belirttiği taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğu halde orman kadastro komisyonunca önce PXVIII poligon numaralarıyla Hazine adına orman sınırları dışına çıkarıldığını, daha sonra Orman İdaresinin itirazı üzerine işlemin iptal edilerek taşınmazın orman sınırları içine alındığını belirterek taşınmazın orman sınırları dışına çıkarılıp müvekkili adına tapuya tescili, bu isteğin kabul edilmemesi halinde ise çekişmeli taşınmazın bilim ve fen bakımından orman niteliğini kaybettiğinden Hazine adına tescil edilip beyanlar hanesine müvekkilinin zilyetliğinde bulunduğuna yönelik şerh yazılmasını istemiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. Kadastro Mahkemesinin 28.04.2015 tarihli ve 2015/5 Esas, 2015/16 Karar ... kararı ile davanın mülkiyete yönelik olduğu, kadastro çalışmalarının kesinleştiği, askı ilan süresi içinde dava açılmadığı, davaya bakma görevinin asliye hukuk mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

2. Kadastro Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

3. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 14.06.2017 tarihli ve 2016/238 Esas, 2017/5387 Karar ... kararıyla, hükmün onanmasına karar verilmiştir.

4. Süresinde yapılan istemle dosya görevli mahkemeye gönderilmiş ve yargılamaya burada devam edilmiştir.

5. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarihli ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde yapılan orman kadastrosunun kesinleşmediği, eski belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda taşınmazın orman orman sayılan yerlerden olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile, ... ili ... ilçesi ... Köyü 101 ada 1 parsel ... taşınmazın hükme esas alınan 23.06.2021 havale tarihli bilirkişi raporu ekinde sunulan krokide A harfi ile gösterilen kısmının ifrazı ile tapu kaydının iptal edilerek yeni parsel numarası ile davacı ... tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... vekili, Hazine arazilerinin kazandırıcı zamanaşımıyla iktisap edilemeyeceğini, dava konusu yerin de Hazine arazisi olması hasebiyle zilyetlikle zamanaşımı süresinin dolmasıyla kazanılmasının mümkün olmadığını, kadastro işleminin davacının zilyetliğini kestiğini, 1980 ve öncesi hava fotoğrafları ve memleket haritalarında alanların tümüyle tarım arazisi vasfında olmadığının görüldüğünü, 2/B uygulamasına karar verme noktasında mahkeme kararıyla idarenin takdir yetkisine müdahale edilemeyeceğinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini, kesinleşmiş orman kadastrosu olmasına rağmen,

orman alanı olduğu tespit edildiği ve kesinleşmiş alanlara ilişkin zilyetlikle iktisabın mümkün olmadığı ve bu nedenle de davanın reddi gerektiğini, raporun tam aksi yönünde verilmiş kararın kabul edilmeyeceğini belirterek, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... İdaresi vekili, orman kadastrosunun kesinleştiğini ve dava konusu yerin orman olduğunu, raporda her ne kadar taşınmazın 1981 yılı öncesinde tarım alanı olarak kullanıldığı ifade edilmişse de 1980 ve öncesi hava fotoğrafları ve memleket haritalarında bu alanların tümüyle tarım arazisi vasfında olmadığının görüldüğünü açıklayarak ve resen belirlenecek nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle, davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekillerinin istinaf başvurularının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... ve Orman İdaresi vekilleri temyiz dilekçelerinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın orman sayılan yerlerden olup olmadığı ve davacı lehine zilyetlikle kazanım şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kadastro Kanunu’nun (3402 ... Kanun) 14, 17 ve Geçici 8 inci maddeleri, 6831 Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

İlk Derece Mahkemesince 23.06.2021 havale tarihli rapor ve ekinde sunulan krokide A harfi ile gösterilen kısmın ifrazı ile tapu kaydının iptal edilerek yeni bir parsel numarası ile davacı ... tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Şöyle ki; ilk olarak İlk Derece Mahkemesince 03.07.2020 tarihinde 2 orman, 1 er jeodezi ve fotogrametri ve ziraat mühendisi eşliğinde mahallinde keşif yapılmış ve bahsi geçen heyetçe sunulan raporda dava konusu taşınmazın zeminde iki farklı şekilde kullanıldığı, taşınmazın doğu tarafının ev ve bahçe olarak, batı tarafının tarla olarak kullanıldığı belirtilmiş ve dosyada bulunan 1951 ve 1955 yıllarına ait hava fotoğraflaının görüntü kalitesi düşük olduğundan dolayı dava konusu taşınmazın hava fotoğraflarındaki konumunun tespit edilemediği, 1977 yılına ait memleket haritasında dava konusu taşınmazın yeşil alana isabet ettiği belirtilmiştir.

Aynı heyetçe oluşturulan ek raporda aynı hususlar tekrar edilmiştir. Sonrasında İlk Derece Mahkemesince dosya yeni bir heyete tevdi edilmiş ve keşif yapılmadan dosya üzerinden rapor aldırılmış ve bu rapor hükme esas alınmıştır.

Bu raporda 1951, 1955, 1980 öncesi olan ve 1977 yılına ait memleket haritasının yapımına esas hava fotoğrafları ve 1958, 1977 ve 2001 yıllarına ait memleket haritaları incelenmiş, 1951 ve 1955 yıllarına ait hava fotoğraflarında, A ile gösterilen taşınmaz, üzerinde 14 adet kapalılık teşkil etmeyen ... ağacı bulunan tarım alanı, kuzeydoğu ve batı bölümlerinin üzüm bağı olan tarım alanı olduğu.

1977 yılına ait memleket haritasının yapımına esas hava fotoğrafında, A ile gösterilen taşınmazın sınırları belirgin olarak kullanılan üzerinde meyve ağaçları bulunan, meyve bahçesi ve tarla olarak kullanılan tarım alanı olduğu.

1958 yılına ait memleket haritasında kuzeydoğu ve batı bölümlerinin sınırları belirgin olarak görülen yeşil renkle belirtilen üzerinde üzüm bağı işareti bulunan üzüm bağı olduğu, geriye kalan bölümlerinin yeşil renkle belirtilen orman işareti bulunan alan olduğu. 1977 yılına ait memleket haritasında, dava konusu yerin yeşil renkle belirtilen üzerinde orman işareti bulunan orman alanı olduğu.

2001 yılına ait memleket haritasında, sınırları belirgin olarak görülen tamamının tarım alanı olduğu, içinde 1 adetr bina mevcut olduğu, dava konusu taşınmazın 1951, 1955 ve 1980 öncesi olan ve 1977 yılına ait memleket haritasının yapımına esas teşkil eden hava fotoğrafında tarım alanı olduğu orman olmadığı, 1958 ve 1977 yıllarına ait memleket haritalarında orman alanı olduğu, memleket haritası ile hava fotoğrafı arasında uyumsuzluk olduğunda, hava fotoğrafının doğru olduğunun, memleket haritasında boyama hatası yapıldığının kabul edilmesi gerektiği ve taşınmazın 1958 ve 1977 yılında tarım alanı olduğunun belirtildiği,

önceki heyetin hava fotoğraflarını değerlendirebilecek uzmanlıkları olmadığı için hava fotoğrafları incelemesi yapılamadığının belirtildiği: hava fotoğraflarının çıplak gözle yapılan kontrolünde, hava fotoğraflarının net olmadığı, dava konusu taşınmazların orman olan kısımla da benzer göründüğü, memleket haritaları üzerinde raporda belirtilen rumuzların da net olarak görünmediği netice olarak raporun hem kendi içerisinde hem de daha önce alınan rapor ile çeliştiği ve bu çelişkinin tam olarak giderilmediği anlaşılmış olup, dava konusu taşınmazın niteliği hususunda tereddüt hasıl olmuştur.

O halde İlk Derece Mahkemesince, yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli. 3116, 4785 ve 5658 ...

Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazın 6831 ...

Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Dava konusu taşınmazın orman sayılan yerlerden olmadığı belirlendiği takdirde, davacı tarafın dayandığı vergi kaydı da usulünce uygulanarak, yöntemince zilyetlik araştırması yapılarak, davacı lehine zilyetlikle kazanım şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalıdır.

Bu cümleden olarak; keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı.

Kanun'da aranan tespit tarihinden geriye doğru 20 yıllık zilyetlik süresi şartının gerçekleşip gerçekleşmediği eski belgeler üzerinde incelenerek belirlenmeli; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 ... Kadastro Kanun'un (3402 ...

Kanun) 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen (5403 ...

Kanun) 14/2 inci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve ... olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Bu hususlar gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,