Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/1907 K.2025/6271

Taraflar arasındaki tespite itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davaların reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı birleşen 2013/80 Esas sayılı dosya davacıları ... ve arkadaşları tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro çalışmaları sırasında, Ağrı ili Patnos ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 1 01... parsel sayılı 3920898,67 m² yüzölçümündeki taşınmaz, 1937 tarihli ve 93 tahrir numaralı vergi kaydı nedeniyle çayır vasfıyla ¼ er hisse ile ..., ..., ... ve ... adına. 1 01... , 3, 5, 19, 63 parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... adlarına.

1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 01... , 8, 12... parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 01... , 13... parsel sayılı tarla taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 01... ve 16 parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına.

1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... adına. 1 01... , 1 75... ve 44 parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle bahçe ve tarla vasfıyla ... adına.

1 01... ve 1 65... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı 3532,73 m² yüzölçümündeki taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle kargir ev ve arsa vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle kargir ev, ahır, ambar, tandır ve bahçe vasfıyla ... adına.

1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle arsa vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, 21.07.1947 tarihli ve 3 cilt, 147 sayfa, 4 sıra sayılı tapu kaydı nedeniyle çayır vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına.

1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına. 1 01... , 93, 94... parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ve ¼ er hisse ile çayır vasfıyla ..., ..., ... ve ... adlarına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına.

1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına. 1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına;1 01... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına.

1 08... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 11... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına.

1 11... parsel sayılı 11.347,69 m² yüzölçümündeki taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ve ½ er tarla vasfıyla hisseyle ... ve ... adlarına 1 13... parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ve ¼ er hisse ile tarla vasfıyla ..., ..., ... ve ... adlarına 1 35... ve 1 52... parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle kargir ev, ahır ve arsa vasfıyla ... adına.

1 37... ve 4 parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle bahçe, kargir ev ve arsa vasfıyla ... adına. 1 52... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 53... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle kargir ev, ahır, tandır, garaj ve arsa vasfıyla ... adına, 1 59... , 1 60... parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına.

1 61... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 61... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 61... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 62... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına.

1 62... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 62... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle kargir ev, 2 adet ahır, ambar ve arsa vasfıyla ... adına. 1 63... ve 1 64... parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı nedeniyle ve 1/3 er hisse ile tarla vasfıyla ..., ... ve ... adlarına.

1 64... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ve 1/3 er hisse ile tarla vasfıyla ...; ... ve ... adlarına. 1 64... ve 35 parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ve ½ er hisse ile tarla vasfıyla ... ve ... adlarına 1 64... , 38... parsel sayılı taşınmazlar kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla ve çayır vasfıyla ... adına.

1 64... ve 47 parsel sayılı taşınmazlar kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ½ şer hisse ile tarla vasfıyla ... ve ... adlarına. 1 64... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 64... ve 64 parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle çayır vasfıyla ... adına. 1 65... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına.

1 65... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 66... ve 12 parsel sayılı taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 66... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına. 1 75... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına.

1 75... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tarla vasfıyla ... adına tespit edilmiş 1 01... parsel sayılı taşınmaz ise 01.03.2013 tarihli mera komisyon kararı ile mera vasfıyla sınırlandırılmıştır.

2013/61 Esas sayılı dosyada davacı ... Köyü Tüzel Kişiliği temsilcisi ..., ..., ..., ... ve ... Köyü Tüzel Kişiliğine husumet yönelterek; ... yaylasının köylerine ait olmasına rağmen ... köyünde kadastro çalışmasına tabi tutulduğunu belirterek, ... yaylasında yapılan kadastro tespit çalışmalarının iptal edilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2013/79 Esas sayılı dosyada davacılar ..., ..., ... ve ...; 1 01... , 79, 80, 81, 84; 1 08... ; 1 35... ; 1 37... , 4; 1 52... ; 1 53... ; 1 59... ; 1 60... ; 1 61... , 8, 10; 1 62... , 10; 1 63... ; 1 64... , 20, 21, 35, 37, 38, 42, 47, 52, 58, 63, 64; 1 65... , 6; 1 66... , 12, 16, 28; 1 75... , 27, 42, 44 parsel sayılı taşınmazların mera niteliğinde olduğu iddiasıyla tespitlerinin iptali ve mera olarak tescillerini, 1 13... , 3; 1 11... , 4; 1 01... , 90... parsel sayılı taşınmazların ise tapu kaydı ve vergi kaydı kapsamında ...’e ait olduğu iddiasıyla, tespitlerinin iptali ve davacı ... adına tescilini talep etmişlerdir.

Birleşen 2013/80 Esas sayılı dosyada davacılar ..., ..., ... ve ...; ... ve Hazineye husumet yöneltmek suretiyle 1 01... parsel sayılı taşınmazın bir kısmından otlakıye bir kısmından çayır olarak 40 yıldır faydalandıklarını, faydalandıkları taşınmazın 22.11.1967 tarihli ve 25 sıra numaralı ile 27.11.1968 tarihli ve 31 sıra numaralı tapu kayıtları ve 31.05.1937 tarihli ve 93 tahrir numaralı vergi kaydının kapsamında kaldığını, ayrıca yargılamalara konu olduğunu iddia ederek tesbitin iptali ile hak sahibi oldukları 10.000 dekarın adlarına tesciline karar verilmesini talep etmişlerdir.

Birleşen 2013/66 Esas sayılı dosyada davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... ; 1 01... , 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 19, 23, 63, 83, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101 parsel sayılı taşınmazların mera ve yayla olduğu iddiasıyla tespitlerinin iptali ile yayla ve mera olarak tespitine karar verilmesi istemiyle dava açmışlardır.

İlk Derece Mahkemesince tüm dava dosyaları arasında fiili ve hukuki irtibat bulunduğu gerekçesiyle dava dosyaları birleştirilmek suretiyle yargılamaya devam olunmuş; 15.03.2018 tarihli duruşmada 1 66... parsel sayılı taşınmazla ilgili dava dosyası tefrik edilerek mahkemenin ayrı bir esasına kaydedilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl 2013/ 61 Esas sayılı dosya yönünden ... Köyü Tüzel Kişiliğinin davasının kabulüne, taşınmazların mera olarak sınırlandırılmasına; birleşen 2013/ 66... /79 Esas sayılı dosyalarda, davacı gerçek kişilerin mera iddiasıyla dava açamayacakları gerekçesiyle aktif husumet ehliyeti yokluğundan usulden reddine, 2013/79 Esas sayılı dosyada 1 01... , 90, 91; 1 11... , 4;

1 13... ve 3 parsellerden davacıların feragat ettikleri gerekçesiyle davaların usulden reddine, 2013/80 Esas sayılı dosyada dava konusu olan 1 01... parselin mera sayılan yerlerden olduğu gerekçesiyle davanın esastan reddine, dava konusu 1 01... , 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 19, 23, 59, 63, 79, 80, 81, 83, 84, 86, 89, 87, 88, 90, 91, 96, 97, 98, 99, 100, 101. 1 08.... 1 11.... 1 13... , 3; 1 35.... 1 37... ve 4; 1 52.... 1 53.... 1 59.... 1 60....

1 61... , 8 ve 10; 1 62... , 8 ve 10; 1 63.... 1 64... , 20, 21, 35, 37, 38, 42, 47, 52, 58, 63.... 1 65... ve 6; 1 66... , 12.... 1 75... , 27, 42... parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tescillerine; asli müdahil ...'in 1 11... parsele yönelik davasının kısmen kabulüne ve kısmen reddine dava konusu 1 11... parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile asli müdahil ..., davalılar ... ve ... adlarına 1/3 er pay ile tesciline karar verilmiş;

hüküm, davacılar ..., ..., ... ve ... vekili ve davacılar ..., ..., ..., ... ve ... tarafından dava konusu 1 01... , 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 19, 23, 63, 83, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin hükme yönelik istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mera iddiasıyla açılacak davalarda aktif husumetin meraların mülkiyeti Hazineye, yararlanma hakkı ise ilgili köy ya da belediye tüzel kişiliğine ait olduğundan dava açma hakkı da Hazine ve ilgili tüzel kişiliğe ait olup gerçek kişilerin bu konuda dava açma ehliyetlerinin bulunmadığı,

gerçek kişiler tarafından dava konusu 1 01... , 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 19, 23, 63, 83, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101 parsel sayılı taşınmazların mera iddiasıyla tespitlerine yapılan itiraz yönünden davacıların aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddinde karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davacı - davalılar ..., ..., ... ve ... yönünden ise davacıların dayanağı Haziran 325 tarihli ve 34 sıra numaralı tapu kaydı 3920898,67 m² yüzölçümlü 1 01... parsele uygulanmış olup, miktarı ile geçerli olan tapu kaydının miktarının 14.704 m² olduğu dikkate alındığında davacıların tapu kayıt miktarından fazla miktarda taşınmazın adlarına tespit edilmiş olduğu ve dava konusu 1 01... , 92, 93, 94... parsel sayılı taşınmazların kayıt kapsamı dışında olduğu ayrıca taşınmazlar üzerinde mera bitkilerinden olan köy götürten, geven, abdestbozan, karahindiba bitkilerinin bulunduğu, tarımsal amaçlı kullanımın bulunmadığı, %30-%35 eğimlerinin olduğu,

taşlılık problemlerinin bulunduğu, mera vasfında bulundukları, davacıların dava konusu ettikleri taşınmaz üzerinde vaki zilyetliklerinin olmadığı, bulunsa bile meralarda sürdürülen zilyetliğin lehlerine hüküm doğurmayacağından, davanın reddine karar verilmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı belirtilerek, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar ..., ..., ... ve ... vekili ve davacılar ..., ..., ..., ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.

Birleşen 2013/66 Esas sayılı dosya davacıları ..., ..., ..., ... ve ...'ın temyiz taleplerinin incelenmesinde. 442 sayılı Köy Kanunu’nun (442 sayılı Kanun) 37/7. maddesi uyarınca köy adına dava açmak ve köy aleyhine açılan davalarda köyü temsil yetkisinin köy muhtarına ait olup, köy muhtarının hukuki bir engelinin çıkması durumunda ise bu yetki aynı Kanun'un 33/b maddesine göre köy derneğinin seçeceği temsilciye tanınmıştır.

Köy tüzel kişiliği temsilcisi olmayan davacıların dava açma ehliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla mera iddiasına dayalı uyuşmazlıklarda, dava açma hakkı sadece Hazine ve yararlanma hakkı olan köy tüzel kişilikleri ile belediyelere aittir.

(Dairemizin 12.12.2024 tarihli ve 2024/4657 Esas, 2024/7490 Karar sayılı ilamı Birleşen dosya davacıları köyde yaşayan gerçek kişiler olup davacıların) 442 sayılı Kanun'un 37/7. maddesinde belirtildiği üzere köy muhtarının dava açması için hukuki bir engelin bulunduğuna dair bir iddiada bulunulmadığının anlaşılması karşısında temyiz taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup Birleşen 2013/66 Esas sayılı dosya davacılarının ve hükmü katılma yoluyla temyiz eden birleşen 2013/80 Esas sayılı dosyada davacılar ..., ..., ... ve ... vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.