Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/4019 K.2023/5012

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın yargı yolu dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Macun Köyünde bulunan 63 parsel ... taşınmazın intikal görüp değişik parsellere gittikten sonra iadeye tabi tutulmasına rağmen ilk kayıt maliki Muhsine Acun'un payını alan davacı kooperatife iade yapılmadığını ileri sürerek tüm parsellerin tespiti ile Hazine adına kayıtlı 13412 ada 21, 26 ve 27 parsel ve 63 parselden türeyen parsellerdeki 58800/2503200 hisseye tekabül edip verilmeyen kısımların tapu kayıtlarının iptaliyle davacı adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Hazinenin taşınmaz üzerindeki hak sahipliğinin kesinleşmiş mahkeme kararına dayandığını, eldeki dava için kesin hüküm oluşturduğunu, taşınmazların bir bölümünün 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Oman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 ... Kanun) uyarınca hak sahiplerine devredildiğini, kooperatife payını devreden kişi tarafından 6292 ... Kanun'a göre iade başvurusu yapılmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 6292 ... Kanun'un 7/1-a maddesi kapsamında bulunan taşınmazlardan olduğu, eldeki davanın önceki malik veya kanuni mirasçıları tarafından veya akdi haleflerince belirtilen kişiler adına tescili istemiyle açılması gerektiği, önceki malik Muhsine'ye sözleşme ile halef olan davacının taşınmazın kendi adına tescili için eldeki davayı açmakta aktif dava ehliyeti bulunmadığı, ayrıca 6292 ...

Kanun'un 7/1-a maddesinde öngörülen idareye başvuru süresi olan 2 yıllık sürede önceki malik veya akdi halefi olarak davacı tarafından taşınmazın iadesi için idareye başvuru yapılamaması nedeniyle ön koşul olan başvurunun süresinde yapılmamış olması nedeniyle de davanın dinlenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; önceki malik kooperatife devir yaptığı için idareye başvuru hakkının kalmadığını, taşınmazın 6292 ... Kanun'un 7/1-a kapsamında nitelendirilmemesi gerektiğini, bu hususta yeterli araştırma yapılmadığını, 2 yıllık sürenin bedelsiz yoldan iadeyi sağlayan bir süre olup dava açma süresi olmadığını, 10 yıllık sürenin esas alınması gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın, davacı lehine henüz sicile yansıtılmamış olan mülkiyet hakkının doğmuş olması nedeniyle tapu iptali ile tescil niteliğinde olmayıp zaten mevcut olan ve tapu sicilinde kayıtlı olan dayanak tapu kaydı uyarınca bedelsiz iadeye ilişkin idari işlemlerin icrasına yönelik olduğu, davacı vekilince yargılama sırasında sunulan 16.03.2021 tarihli açıklama dilekçesinde de 6292 ...

Kanun ile idari yoldan taşınmazların devri sağlanamadığı için dava açılması gerektiği belirtilerek davanın niteliğinin açıklandığı, taşınmazın bedelsiz olarak iade şartlarını taşıyıp taşımadığının belirlenmesi faaliyetlerinin birer idari işlem olduğunun kabulü gerektiği, işin esasının da idare hukuku ilkelerine göre incelemeye uygun olduğu, bu nedenle davacının 6292 ...

Kanun uyarınca yapılan iade talebine yönelik davasının yargı yolu dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek kabulüne karar verilmesinin doğru görülmediği, bu husus kamu düzenine aykırılık niteliğinde olduğundan istinaf incelemesi sırasında resen gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın yargı yolu dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dayanak tapu kaydı uyarınca bedelsiz iade hakkındaki idari işlemlerin icrasına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369/1, 370, 371, 114/1-b, 115/2 nci maddeleri, 6292 ... Kanun.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR