Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/4038 K.2024/2423

Taraflar arasındaki vakıf evladı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairenin 03.04.2023 tarihli ve 2022/5716 Esas, 2023/1967 Karar sayılı ilamı ile mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Davalı vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı dava dilekçesinde, Mazbut ... Hanım Binti Elhaç ... Ağa Vakfı’nın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, dava konusu vakfın galle fazlasının alınabilmesi için kural olarak öncelikle vakıf kurucusu ile kan bağının ispatlanması, sonra da bu hususta vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerektiğini, dava konusu vakfın vakfiyesinde batın şartı bulunması halinde bu hususun da değerlendirilmesi gerektiğini açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin 17.02.2015 tarihli ve 2013/352 Esas, 2015/76 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacı ...'un, ... Hanım Binti Elhac Aliağa Vakfı'nın batın tertipli olarak galleye müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 03.05.2016 tarihli ve 2015/21933 Esas, 2016/7187 Karar sayılı kararıyla, davacının dava konusu Vakfın evladı olduğuna yönelik temyiz itirazlarını reddederek, dava konusu Vakfın vakfiyesinde gallenin kız erkek ayrımı yapılmadan eşit olarak batın şartı ile evlada bırakıldığı, davacının ön batında bulunup bulunmadığı saptanmadan davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru görülmeyerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 31.01.2019 tarihli ve 2016/459 Esas, 2019/65 Karar sayılı ikinci kararıyla; davacının vakfeden veya vakıftan galle fazlası alanlar ile soybağının kesin kanıtlara dayanmadığı, nüfus ve mahkeme ilamlarına dayalı tam ve kesin bir batın belirlemesinin yapılamadığı, davacı vekilince vakıf evladı olduğunun tespiti istenmiş ise de bozmadan sonra ıslah yapılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen ikinci kararına karşı süresi içinde davacı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 24.06.2019 tarihli ve 2019/3497 Esas, 2019/6368 Karar sayılı ilamıyla; sair temyiz itirazları reddedilerek, dosya kapsamından davacının dava konusu vakfın kurucusu olan ... ’ın oğlu olduğu tespit edilen Mehmed Ağa tarafından kurulan Mehmed Ağa İbn-i El Hac ...

Ağa Vakfı’nın kesinleşmiş mahkeme kararı ile evladı olduğu, davacının bozma öncesi talebinin bulunması ve çoğun içinde az da vardır kuralı gereğince dava dilekçesinde galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitinin istenmesi karşısında vakıf evladı olduğunun tespiti talebinin ıslah sayılmayacağı, davacının vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesi gerektiği hususlarına değinilerek bu kararın bozulmasına karar verilmiştir

İlk Derece Mahkemesinin 25.02.2020 tarihli ve 2019/582 Esas, 2020/86 Karar sayılı üçüncü kararıyla; davanın kabulü ile davacı ...'un ... Hanım Binti Elhac Aliağa Vakfı'nın galleye müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen üçüncü kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 16.06.2021 tarihli ve 2020/3518 Esas, 2021/5139 Karar sayılı ilamıyla; Dairemizin 24.06.2019 tarihli ve 2019/3497 Esas, 2019/6368 Karar sayılı bozma ilamında açıkça davacının vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesi yönünde bozma yapılmış olmasına ve Mahkemece de bu yöndeki bozma ilamına uyulmasına rağmen, bozma ilamının dışına çıkılarak davacının galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle bu kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacı ...'un ... Hanım Binti Elhac Aliağa Vakfının evladı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen dördüncü kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 03.04.2023 tarihli ve 2022/5716 Esas, 2023/1967 Karar sayılı ilamıyla mahkeme kararının onanmasına karar verilmiş, onama ilamına karşı süresi içerisinde davalı ... vekili karar düzeltme isteminde bulunarak davacı ...'un 2023 yılında vefat ettiğini ve davanın konusuz kaldığını ileri sürerek onama ilamının kaldırılarak mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

04.06.1958 tarihli ve 15/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı gereğince, maddi olayları açıklamak taraflara ve ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak Kanun hükümlerini tespit etmek ve uygulamak görevi hakime aittir. Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 33. maddesinde hâkimin, Türk hukukunu resen uygulayacağı belirtilmiştir. Bu ilke gereği açılan davayı nitelemek ve açılmış bir dava hakkında doğru hukuk kurallarını bulup uygulamak hâkime düşen bir görevdir.

Dava, vakfın gelir fazlasından faydalanmaya yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Her dava, açıldığı tarihteki maddi vakıalara göre değerlendirilir. Ancak yargılama sırasında davanın konusuz kalması halinde Mahkemece, dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesi gerekir.

Galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davalar, şahsa bağlı davalardan olup, davanın bu niteliği gereği dava konusu talebin mirasçılara intikal etmeyeceğinden, mirasçıların vakfın galle fazlasından yararlanmaya yönelik bir talepleri var ise kendi adlarına galle fazlasına müstehak vakıf evladı istemli dava açmaları gerekir.

Somut olayda, davacı ...'in dava açıldıktan sonra, Dairenin onama ilamından önce 19.02.2023 tarihinde vefat ettiği anlaşılmasına göre, Dairece mahkeme kararının davacının ölümü sebebiyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmek üzere bozulması gerekirken onandığı, Bu defa ki inceleme sonucu doğru görülmeyerek hükmün bozulması gerektiğinden onama kararının kaldırılarak hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.