Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/425 K.2024/101

Taraflar arasındaki tapu iptal tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... idaresi vekili ve davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılıp yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ... vekili tarafından duruşmalı olarak, davalı ... İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili tarafından duruşma istemsiz temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 28.11.2023 Salı gününde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Duruşma için tayin edilen günde davalı Hazine vekili ve davacı ... vekili geldiler. Hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 10.01.2024 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelendi gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Çekişmeli Sinop İli Türkeli İlçesi ... Köyünde bulunan 153 ada 1 parsel ... 559.516,06 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz orman vasfıyla Hazine adına tapuda kayıtlıdır.

2.Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil adına tescil edilen 145 ada 1 parselin bitişiğinden başlayan bölümlere ilişkin müvekkili lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğuna dayanarak, çekişmeli parselin tapu kaydının kısmen iptali ile davacı müvekkili ... adına bütün halinde, mümkün olmaması halindeyse ayrı ayrı parsel numarası ile tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... İdaresi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın orman vasfında olup, davacı ile ilgisinin olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin 14.11.2018 tarihli ve 2017/98 Esas, 2018/245 Karar ... kararı ile; davanın kabulüne dair kararının davalı ... İdaresi vekili ve davalı Hazine temsilcisi tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesinin önceki kaldırma kararı üzerine yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çekişmeli taşınmaz bölümleri bakımından davacı lehine ırsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile kazanma koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile Sinop ili Türkeli ilçesi ...

Köyü 153 ada 1 parsel ... taşınmazın 20.09.2018 tarihli fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 606,20 m2 lik alanın tapu kaydının iptali ile bulunduğu adanın son parsel numarası adı altında bahçe vasfı ile davacı adına tesciline, aynı tarihli tarihli fen bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen 1199,35 m2 lik alanın tapu kaydının iptali ile 3 katlı kargir ev ve bahçesi vasfı ile bulunduğu adanın son parsel numarası adı altında davacı adına tesciline,

aynı tarihli fen bilirkişi raporunda (C) harfi ile gösterilen 343,38 m2 lik alanın ifrazı ile tapu kaydının iptali ile bulunduğu adanın son parsel numarası adı altında bahçe vasfı ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... İdaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince eksik inceleme ve araştırma yapıldığını, yapılan keşifte alınan bilirkişi raporlarının eksik ve hüküm vermeye yeterli bulunmadığı halde delillerin taktirinde hataya düşülerek karar verildiğini, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı sonrası yapılan keşifte orman bilirkişisinin keşifte hazır edilmediğini, sunulan orman bilirkişi raporunun aksine bir orman bilirkişi raporunun bulunmadığını, ayrıca orman parseli ile dava konusu alan arasında ayırıcı bir sınır bulunmayıp orman arazilerinin zilyetlikle kazanılmasının mümkün olmadığını açıklayarak İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasini istemiştir.

2. Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; her ne kadar davacının zilyetliği söz konusu ise de bu zilyetliğin malik sıfatıyla bir zilyetlik olmadığını, kesintiye uğradığını, beyan ve raporlarda yer alan hususların zilyetliğin sürekliliğine delil teşkil edecek nitelikte olmadığını, dosya içerisinde yer alan istinaf ilamında belirtilen eksikliklerin giderilmediğini ve davanın ispat edilemediğini, dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu ve tescil harici bırakıldığını, taşınmaza ilişkin değişik tarihli hava fotoğrafları ve topografik haritaları üzerinde yapılan inceleme ve tespitlerin yeterli olmadığını, davacının davasının ispata elverişli olmadığını açıklayarak İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

"B ile gösterilen bölümün orman sayılmayan yerlerden olup davacı lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğunu, A ve C ile gösterilen bölümlerin ise orman içi açıklık olduğundan zilyetlikle kazanılamayacağı gerekçesiyle, davalı Maliye Hazinesi vekili ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, Türkeli Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 14/02/2022 tarih 2019/71 Esas, 2022/44 Karar ... kararının kaldırılmasına, 6100 ...

HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince yeniden esas hakkında karar verilmesine; davacının davasının kısmen kabulüne, Sinop İli, Türkeli İlçesi, ...

Köyü 153 ada 1 parsel ... taşınmaza ilişkin 20/09/2018 tarihli fen bilirkişi raporunda A ve C harfi ile gösterilen kısımlarına ilişkin davanın reddine, aynı tarihli fen bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen 1199,35 m2 lik alanın tapu kaydının iptali ile 3 katlı kargir ev ve bahçesi vasfı ile bulunduğu adanın son parsel numarası adı altında davacı adına kayıt ve tesciline" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ... vekili, davalı ... İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesince uzman bilirkişi raporlarına aykırı karar verildiğini, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin 153 ada 1 parsel içindeyken yargılama sırasında yapılan idari işlemle 153 ada 2 parsel olarak tarla vasfıyla Hazine adına tescil edilen parsel içinde kaldığı, Orman İdaresinin taraf sıfatının ortadan kalktığı ve taşınmazların orman sayılmayan ve orman içi açıklık olmayan yerlerden oldukları ve davacı lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğunu açıklayarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... İdaresi vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

3. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin kesinleşen orman tahdidi içinde bulunup bulunmadığı, orman sayılan veya zilyetlikle kazanılabilecek yerlerden olup olmadığı ve davacı lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, Anayasa'nın "Ormanların Korunması ve Geliştirilmesi" kenar başlıklı 169 uncu maddesi, 6831 ... Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 1 inci maddesi, 2 inci maddesinin B fıkrası 7 inci maddesi, 11 inci maddesi

3. Değerlendirme

Bölge Adliye Mahkemesince yazılı şekilde karar verilmişse de dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları birbiriyle çeliştiği gibi yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; dosya kapsamında alınan 06.09.2018 havale tarihli 3 orman mühendisinden oluşan bilirkişi heyetinin raporunda çekişmeli taşınmaz bölümlerinin tamamının tahdit içinde kalıp 2/B ye ayrılmadığı belirtilmişken sonraki 21.09.2021 tarihli 1 fen bilirkişisi ve 1 jeodezi mühendisi bilirkişiden oluşan heyet raporu ile 17.11.2021 tarihli jeodezi mühendisi raporlarında çekişmeli taşınmaz bölümlerinin 2010 yılında 2/B ile Hazine adına orman sınırları dışına çıkartılan alanda kaldığı belirtilmiş bu şekilde oluşan çelişki, içinde orman mühendisi bilirkişinin de bulunduğu heyetten rapor alınmak suretiyle giderilmemiştir.

Ayrıca daha önce Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince temyiz incelemesinden geçen aynı köye ait dosyalarda yörede 09.09.1947 yılında ilân edilerek kesinleşen orman kadastrosu bulunduğundan da bahsedilmesine rağmen temyize konu dosyadaki bilirkişi raporlarında bu çalışmadan bahsedilmemiş, bu çalışmaya ilişkin evraklar dosya arasına alınmamıştır.

Bunun yanısıra 153 ada 1 parselin kadastro tutanağı düzenlenmek suretiyle mi yoksa orman kadastrosunun kesinleşmesi üzerine aktarma yoluyla mı oluştuğu hususu da açıklığa kavuşturulmamıştır. Dosya arasında 153 ada 1 parsele ilişkin “19 nolu orman tahdit komisyonunun sınırlandırma tutanağına istinaden düzenlenmiştir” beyanını içerir tescil bildirimi bulunmakla beraber, tapu kaydında edinme sebebi tapulama olarak belirtilmiş olup parsel tutanağı da bulunmaktadır.

Ancak bahse konu tutanakta edinme sebebi, ilan tarihi ve kesinleşme bölümleri boştur. Söz konusu evraklar birbiriyle çeliştiğinden dava konusu 153 ada 1 parselin kadastro tutanağı düzenlenmek suretiyle mi yoksa orman kadastrosunun kesinleşmesi üzerine aktarma yoluyla mı oluştuğu hususu anlaşılamamaktadır. Anlatılan çelişkiler uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasında yüksek öneme sahip olup bu hususlar açıklığa kavuşturulmadan karar verilmiş olması hatalıdır.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Bölge Adliye Mahkemesince öncelikle, 153 ada 1 parselin ne şekilde oluştuğu sorularak oluşumuna esas belgelerin ve tesisinden itibaren tüm tedavüllerinin onaylı örneklerinin, varsa kadastro tutanağının onaylı örneğinin; yörede yapılan tüm orman tahdidi, aplikasyon ve 2/B çalışmalarına ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneğinin;

yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevki, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilmeli;

tutanaklardaki anlatımlar değerlendirilmeli; tutanaklarla tahdit haritası arasında çelişki bulunup bulunmadığı belirlenmeli; çelişki bulunmakta ise çekişmeli parsel yönünden tahdit tutanakları ile haritalar arasındaki çelişki tahdit tutanaklarına değer verilmek suretiyle giderilecek şekilde müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak, açıklamalı, krokili rapor alınmalı çekişmeli taşınmazın kesinleşen orman tahdidi sınırları içinde bulunup bulunmadığı, tahdit içindeyse hangi tarihte yapılan orman kadastrosunda orman sınırları içine alındığı kesin olarak belirlenmelidir.

Çekişmeli taşınmazın kesinleşen orman tahdidi içinde bulunmadığı veya bulunmakla beraber tahdide itiraz davası bakımından sürenin geçirilmediği anlaşılırsa bu kez keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli. 3116 ... Orman Kanunu (3116 ... Kanun), 4785 ...

Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (4785 ... Kanun ) ve 5658 ... Orman Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesine Dair Kanun (5658 ...

Kanun) karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazın 6831 ...

Orman Kanunu'nun 17/2. maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, 3402 ...

Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 ...

Kanun) ile değiştirilen 14/2 üncü maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz edenlere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,