Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/4836 K.2023/6644

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonucunda Mahkemece verilen davanın reddine dair kararın davacılar tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 08.12.2009 tarihli ve 2009/3813 Esas, 2009/5915 Karar ... ilamı ile temyiz dilekçelerinin süre yönünden reddine karar verilmiştir. Bir kısım davacılar vekili tarafından süresinde kararın düzeltilmesi istenmiş olmakla dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacılar kazanmayı sağlayan zilyetliğe dayanarak Uzunyurt köyü 103 ada 5, 7 ve 107 ada 64 parsel ... taşınmazların Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile adlarına tapuya tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

Mahkemece, 7 parsel ... taşınmaza ilişkin davanın feragat nedeniyle reddine, 64 parsel ... taşınmaza ilişkin davanın davacılar yararına kazanma koşulları oluşmadığından reddine, 5 parsel ... taşınmaza ilişkin davanın kabulüyle taşınmazın davacılar adına tesciline dair verilen kararın davalı Hazine tarafından temyizi üzerine, Daire’nin 15.6.2004 tarihli ve 2004/4317 Esas, 2004/4786 Karar ... kararı ile.

“Keşifte sadece toprak yüzeyinin gözlenip incelendiği, kazı yapılmadığından yürüme tabanı altında kültür ve tabiat varlığı olup olmadığının araştırılmadığı, ayrıca Kelebekler Vadisi ile burada yaşayan ... Kelebeğinin korunması gerekli bir doğa varlığı olup olmadığının araştırılması gerektiği” hususlarına değinilerek bozulmasına karar verilmiş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde, 2863 ...

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nda 27.09.2004 tarihinde yapılan değişikliğe göre sit alanlarının zilyetlikle iktisap edilemeyecekleri gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacılar tarafından temyiz edilmesi üzerine, Daire’nin 08.12.2009 tarihli ve 2009/3813 Esas, 2009/5915 Karar ... kararı ile temyiz dilekçelerinin süre yönünden reddine karar verilmiş, bir kısım davacılar vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiştir.

Her ne kadar, Daire’nin 15.6.2004 tarihli ve 2004/4317 Esas, 2004/4786 Karar ... kararında, İlk Derece Mahkemesi tarafından 7 parsel ... taşınmaza ilişkin davanın reddine, 5 ve 64 parsel ... taşınmazlar yönünden davanın kabulüne karar verildiği ve kararın, davalı Hazine tarafından kabule ilişkin kısım yönünden temyiz edildiği belirtilmiş ise de, İlk Derece Mahkemesi tarafından 7 parsel ... taşınmaza yönelik davanın feragat nedeniyle reddine, 64 parsel ... taşınmaza yönelik davanın ise esastan reddine karar verilmiş olup, söz konusu karar davacılar tarafından temyiz edilmemiştir. Hal böyle olunca temyize ve karar düzeltme isteğine konu 5 parsel ... taşınmaz yönünden yapılan incelemede;

Hüküm davacılar ... ve arkadaşlarına 11.07.2008, 14.07.2008, 15.07.2008, 17.07.2008, 30.07.2008 ve 08.08.2008 tarihlerinde tebliğ edilmiş, adı geçen davacılar tarafından verilen temyiz dilekçesi 23.07.2008 tarihinde hakimlikçe havale edilmiş, alınması gerekli temyiz harçları ise 20.11.2008 tarihinde tahsil edilmiştir. Daire’nin 08.12.2009 tarihli ve 2009/3813 Esas, 2009/5915 Karar ... kararı ile; “Hükmün tebliğ tarihi ile harçların alındığı tarihe kadar onbeş günlük temyiz süresinin geçmiş olduğu” gerekçesiyle temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Oysa. Temyiz dilekçesinin verilme usulü HUMK'un 434. maddesinde açıklanmış olup, buna göre harca tabi ise, dilekçe temyiz defterine kayıt ettirilip, temyiz harcının yatırılmış olması gerekmektedir. Temyiz defterine kayıt ettirilip, harcı alınmayan temyiz dilekçeleri bakımından çözüm getiren 21.05.1985 tarihli ve 1984/5 Esas, 1985/1 Karar ...

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında harca tabi olmasına rağmen hesap edilip ilgilisinden alınmadan temyiz defterine kaydedilen temyiz dilekçesi hakkında HUMK'un 434/III. maddesinde öngörülen eksik harç ödenmesi ile ilgili işlemin kıyasen uygulanması yani temyiz harcını tamamlaması için adlarına muhtıra çıkarılması gerektiği açıklanmıştır.

Somut olayda az yukarıda açıklandığı üzere, temyiz dilekçeleri 23.07.2008 tarihinde hakimlikçe havale edilerek temyiz defterine kaydedildiğine ve davacılara muhtıra gönderilmeden temyiz harçları 20.11.2008 tarihinde yatırıldığına göre temyiz dilekçelerinin süresinde verildiğinin kabulü gerekir.

Bu nedenle, temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşılmakla, Dairemizin maddi hataya dayalı 08.12.2009 tarihli ve 2009/3813 Esas, 2009/5915 Karar ... kararının kaldırılmasına karar verilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Mahkemenin verdiği ilk karar, az yukarıda açıklandığı üzere, eksik araştırma nedeniyle bozulmuş, ancak Mahkeme tarafından bozmaya uyulmasına rağmen, 2863 ... Kanunda yapılan değişiklik gerekçe gösterilmek suretiyle bozma doğrultusunda herhangi bir araştırma yapılmaksızın ret kararı verilmiştir.

Mahkemece doğru sonuca ulaşılabilmesi için, 2863 ...

Kanun’da yapılan değişiklikler de gözönünde bulundurulmak suretiyle, çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölgeye ait sit haritası Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nden getirilmeli, arkeolog bilirkişi kurulundan sit haritası ile kadastro paftasının çakıştırılması suretiyle taşınmazın sit alanı içerisinde kalıp kalmadığı kesin olarak belirlenmeli, kalıyorsa derecesi ve taşınmaz üzerinde 1. grup olarak tescil edilmiş kültür ve tabiat varlıkları bulunup bulunmadığı,

aynı şekilde yürüme tabanı altında kültür ve tabiat varlığı bulunup bulunmadığı ve çekişmeli taşınmazın “Kelebekler Vadisi” olarak tarif edilen bölgede kalıp kalmadığı hususları incelenmeli, taşınmazın Kelebekler Vadisi’nde kalmadığının anlaşılması halinde üzerinde yoğun bir biçimde “...

Kelebeği” olarak tarif edilen tabiat varlığının yaşayıp yaşamadığı belirlenmeli, tüm bu hususlar tespit edildikten sonra taşınmazın zilyetlikle kazanmaya elverişli bir yer olduğunun anlaşılması halinde ise davacılar yararına zilyetlikle kazanım şartlarının oluşup oluşmadığının tespit edilmesi, bu kapsamda ise, dava konusu taşınmazlara ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek,

taşınmazın bulunduğu Köyü/Mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle, buradan elde edilen verilere göre tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğü'nden getirtilerek dosya arasına konulmalı, bu şekilde dosyanın ikmal edilmesinden sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve 3 kişilik arkeolog bilirkişisinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalı, bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından, çekişmeli taşınmazların öncesinin ne olduğu, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği, taşınmazın tarımsal amaçlı olarak kullanılıp kullanılmadığı,

varsa taşınmaz üzerinde zilyetliğin hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğü, kimden kime ve nasıl intikal ettiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsel dayanağı kayıt ve belgeler yerel bilirkişi ve tanıkların yardımıyla uygulanarak çekişmeli taşınmaz yönünü ne ve kimin yeri olarak okuduğu belirlenmeli ve bu şekilde yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinden hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılmak suretiyle, dava konusu taşınmazların sınırını ve niteliğini,

taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı, dava konusu taşınmazın konumunu hava fotoğrafları üzerinde göstermesi istenmeli ve bu incelemede temin edilebilen gerek en eski gerekse kadastro tespit tarihine yakın tarihli uydu fotoğrafları da değerlendirilmeli;

ziraatçı bilirkişi kurulundan, taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerinden çekilmiş üzerinde taşınmazın sınırlarının kabaca işaretlendiği renkli fotoğraflarını içerir, önceki bilirkişi raporlarını irdeleyen, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı,

ondan sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu hususlar gözardı edilerek eksik araştırma ve inceleme ile hüküm verilmesi doğru olmamıştır.