Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/4946 K.2024/524

Taraflar arasındaki kullanım kadastrosu tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairenin 20.03.2023 tarihli ve 2022/4354 Esas, 2023/1580 Karar ... ilamı ile Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Davacı vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro sırasında ... ili, .... Köyü çalışma alanında bulunan 4320,14 metrekare yüzölçümlü 115 ada 4 nolu parsel ... taşınmaz beyanlar hanesine 6831 ... Orman Kanunu (6831 ... Kanun) 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden olduğu ve 1997 yılından beri ... kullanımda bulunduğu şerhi verilerek Hazine adına tespit ve 08.06.2012 tarihinde tescil edilmiş, 05.09.2019 tarihinde 6292 ... Kanun gereği satış işlemi nedeniyle ... adına tapu kaydı oluşmuştur. Davacı vekili 11.04.2016 tarihli dilekçesi ile, taşınmazın davacı müvekkilinin kullanımında olduğunu öne sürerek davacı adına kullanıcı şerhi verilmesi istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın Hazine adına tescil edildiği, dava tarihinde Hazinenin mülkiyetinde olduğu, ancak 06.12.2019 tarihinde davalı ... adına tescil edildiği, davacının da kullanıcı tespitine itirazı göz önüne alındığında Hazineye husumet yönetilmesinin isabetli olduğu,

dinlenen tanık beyanlarından davacının davalı ...'in babasının yanında işçi olarak çalıştığı, davacı tanığı ...'nin de dava konusu taşınmazı davacı ve davalı ...'in beraber kullandığını belirtmesi sebebi ile davacının dava konusu taşınmazda işçi olarak çalıştığı, davacının 1996 yılından sonra ...'ye yerleştiği, davalı tanıklarının köyde muhtarlık yapmaları sebebi ile beyanlarına üstünlük tanınarak dava konusu taşınmazı davalı ...'in kullandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacının temyizi üzerine hüküm Dairece onanmış, onama ilamına karşı davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dava, kullanım kadastrosu sonucu tapuya tescil edilen taşınmazın beyanlar hanesindeki kullanım şerhinin iptali ile davacı adına kullanım şerhi tescili istemine ilişkindir.

Dava şartları, İlk Derece Mahkemesinin davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, İlk Derece Mahkemesinin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır.

İlk Derece Mahkemesince, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumunda olup; bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir.

Davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi için varlığı gerekli hallere olumlu dava şartları (mesela, görev, hukuki yarar gibi); yokluğu gerekli hallere ise olumsuz dava şartları denilmektedir (mesela, kesin hüküm gibi). Olumsuz dava şartlarından birisi mevcutsa veya olumlu dava şartlarından biri mevcut değilse, davanın esası incelenemez. Bunun amacı, bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek, böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır.

Dava şartlarından biri olmadan açılan dava, açılmış (var) sayılır, yani derdesttir. Dava şartının eksik olması halinde nasıl bir usul işlemi yapılacağı, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 ... Kanun)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115. maddesinde belirlenmiş olup, buna göre, dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verileceği ifade edilmiştir.

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinde, hukuki yararın varlığı, dava şartı olarak kabul edilmiş olup, hukuki yararın davanın her aşamasında mevcut olması gerekir. İlk Derece Mahkemesi'nin, her dava açıldığında ve davanın devamında davacının dava açmakta hukuki yarar bulunup bulunmadığını kendiliğinden incelemesi gerekir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; bu nitelikteki davaların görülebilmesi için kullanım kadastrosuna tabi tutulan taşınmazın Hazinenin mülkiyetinde bulunması gerekir. Yani davacı veya Hazine dışında bir üçüncü kişi adına tapuda kayıtlı olan bir taşınmaz hakkında tapuya zilyetlik şerhi verilmesi istemli dava açılmasında hukuki yarar mevcut değildir.

Dava konusu 115 ada 4 parsel ... taşınmaz, kadastro tutanağının beyanlar hanesine, 6831 ... Orman Kanunu (6831 ... Kanun) 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarıldığı ve ...'in kullanımında bulunduğu şerhi yazılarak tarla vasfıyla Hazine adına tespit ve tescil edilmiş olup, çekişmeli taşınmaz, yargılama sırasında 05.09.2019 tarihinde 6292 ... Kanun uyarınca satış nedeniyle davalı ... adına tescil edilmiştir.

Görüldüğü üzere, çekişmeli taşınmaz dava tarihinde Hazine adına kayıtlı olmakla beraber, yargılama sırasında 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 ... Kanun) uyarınca davacıya satılmış ve böylelikle taşınmaz Hazinenin mülkiyetinden çıkmıştır.

Bu durum karşısında, dava konusu taşınmazın davalı ... adına tapuya tescil edilmesi nedeniyle, başlangıçta dava açmakta hukuki yararı mevcut olan davacının, dava açmaktaki hukuki yararı ortadan kalkmış olduğundan.

İlk Derece Mahkemesince, davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenerek yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi isabetsiz ise de, bu husus yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden ve hükmün redde ilişkin bölümü sonucu itibari ile doğru görüldüğünden bozma nedeni yapılmayarak ve 6100 ...

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/4. maddesi uyarınca, hükmün gerekçesinin açıklanan şekilde değiştirilmesi/düzeltilmesi suretiyle İlk Derece Mahkemesi kararının onanması gerekirken bu hususun gözden kaçırılmak suretiyle yalnızca onandığı anlaşılmaktadır..