Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2024/5682 K.2025/4988

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti davasına dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekilince duruşmalı olarak, davalı mülhak Vakıf vekilince ise duruşmasız olarak temyiz edilmekle; dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 17.06.2025 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü temyiz eden davalı ... vekili Avukat ... ile davalı mülhak Vakıf vekili Avukat ... geldiler. Karşı taraftan gelen olmadı. Duruşmaya başlanarak temyiz isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek; işin esası incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 26.06.2025 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde; davacı ...'in Diyarbakır'da kurulu Mülhak ... ve ... Vakıflarının tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespiti istenmiştir.

Her iki davalı vekili verdikleri cevap dilekçelerinde; hukuki ve yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

İlk Derece Mahkemesince; davanın kabulü ile davacı ...'ın Mülhak Vakıflar ... ve ... Vakfı'nın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiş, hükmün davalı ... vekili ile davalı Mülhak Vakıf vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurularının esastan reddine dair kararının her iki davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; Dairemizin 22.06.2023 tarihli ve 2022/4006 Esas, 2023/3930 Karar sayılı ilamı ile; davacı ...'ın dava açıldıktan sonra 14.11.2022 tarihinde kesinleşen karar ile kısıtlanmış olduğu, mülhak vakfa yönetici atanmak için gerekli olan "kişinin medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olması" şartını davacının yitirmiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmeyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporunda da ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, dava konusu vakıflara ait güncel Vakıf Evladı Listesinde davacı ... ve davalı ... dışında kimsenin bulunmadığı, mevcut evlat listesine göre davacının 8. davalı ...'ın 9. batında olduğu, teâmüle uygun olarak davacı ...'ın "..." ve "...

Vakfı'nın" 8. ... vakıf evladı olduğu, her ne kadar mahkememiz ilk kararından sonra davacı Diyarbakır 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 08.11.2024 tarih 2022/1242 Esas, 2022/1353 Karar sayılı ilamı kısıtlanmış ise de, anılan mahkemenin 08.05.2024 tarihli ek kararı ile davacının kısıtlılık halinin kaldırılmasına karar verildiği ve ek kararın 10.05.2024 tarihinde kesinleştiği, bu haliyle davacının mülhak vakfa yönetici atanmak için gerekli olan "kişinin medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olması" şartını yitirmediği,

her ne kadar bozmaya uyularak usuli kazanılmış hak oluşmuş ise de, kişinin bozma ilamı sonrası medeni hakları kullanmaya yönelik oluşan hukuki durumundaki değişmenin usuli kazanılmış hakkın istisnası kapsamında değerlendirilerek davacının davasının kabulü ile davacının. Diyarbakır ilinde kurulu "..." ve "... Vakfının" Tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Dava, mülhak vakfa mütevelli atanma kararına esas teşkil etmesi yönü ile vakfın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 3. maddesine göre mülhak vakıf, mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden önce kurulmuş olan yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilmiş ve bu kişiler tarafından yönetilen vakıflardır. Tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti mahkemeye, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 6. maddesi gereğince atama (tevcih) ise davalı idareye ait bir görevdir.

Tevliyeti evlada şart kılınan vakıflarda tevliyete ehil olunduğunun tespiti için açılan davada, öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Yani bu tür davalarda incelenecek ilk husus; davacı ile vakfeden arasında iddia edildiği üzere kan bağı yolu ile soybağı mevcut olup olmadığı, eğer soybağı kurulabiliyorsa ikinci aşamada vakfiyelerde tevliyet için öngörülen şartların somut olayda davacı yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması olacaktır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; hükme esas alınan bilirkişi raporında davacı ...'in ... kayıtlarına göre vakıf evladı olduğu kayıtlı olduğu gerekçesi vakfeden ile soybağının kurulduğu, ancak davacı ...'in davacının açmış olduğu galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğuna dair dava, Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.03.2001 tarihli ve 1998/839-2001/193 sayılı kararı ile galle fazlasının mütevelliye şart kılındığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği,

verilen kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, yine davacı ..., vakıfta mütevellik yapan ...'ın mirasçısı olduğunu ileri sürerek ...'ın mirasçısı olduğuna dair Diyarbakır Sulh Hukuk Mahkemesinin 1999/540 Esas, 1999/573 Karar sayılı veraset ilamının fotokopisi sunduğu, veraset ilamına göre davacı ...'in annesi ...'nin ...'ın kızı olarak gösterildiği, ancak nüfus kayıtlarına göre ...'ın ..., ... ve ... adında kızları olduğu, yani ... adında bir kızı olmadığı, nitekim Diyarbakır 1. SHM'nin 2014/1897 Esas, 2014/2351 sayılı veraset ilamında ise; davacı ..., ... ve ... kızı ...'nin kızı olarak kabul edilip bu sıfatla mirasçı olmuştur.

Nüfus kayıtlarına göre ise ... kızı ..., bekar olup altsoyu bulunmamaktadır. Dolayısı ile iddia edildiği üzere nüfus kayıtları üzerinden davacı ile vakıfta mütevellilik yapan ... arasında soybağı kurulamamaktadır.

Buna göre mahkemece yapılacak iş, öncelikle ... kayıtlarında evlat listesine kayıtlı olan davacının evlat olduğuna dair dayanak mahkeme kararı mevcut olup olmadığının davalı idareden sorulması, varsa dayanaklarının dosya içerine alınması, yine dosyaya fotokopisi sunulan Diyarbakır SHM'nin 1999/540 Esas, 1999/573 Karar sayılı veraset ilamı dosyasının, dosyanın mevcut olmaması halinde ise veraset ilamının onaylı suretinin dosya arasına alınması, iş bu veraset ilamının geçerli olup olmadığı,

iptali için dava açılıp açılmadığı hususları üzerinde de durularak davacının gidebildiği kadar üst soylarını gösterir nüfus kayıtları ile birlikte değerlendirilerek davacı ile vakıfta mütevellik yapan ... arasında kan bağı yolu ile soybağı kurulup kurulmadığının tespitinden sonra vakfiyelerdeki tevliyete dair şartlar ile şahsiyet kayıt örnekleri ve tevliyete dair teamülün de üzerinde durularak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken,

evlat listesi dayanağı ve fotokopisi sunulan veraset ilamının aslı veya onaylı sureti dosya arasına alınmadan eksik araştırma ve inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.