Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2024/71 K.2025/5763

Taraflar arasında görülen kadastro tespitine itiraz davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince verilen kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; bu kez kararın davacı Hazine vekili tarafından temyizi üzerine; Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro çalışması sırasında, ... ili ... ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 1 41... parsel sayılı 1.144,54 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, fındık bahçesi vasfıyla davalı adına tespit edilmiştir.

Davacı Hazine vekili 11.04.2022 tarihli dava dilekçesinde; dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu ve davalı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşmadığını belirterek, tespitin iptali ile taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda: taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında sayılan yerlerden olmadığı ve davalı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmekle ... Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ve işbu karar, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmiştir. Şöyle ki; dava dilekçesi ekinde yer alan idari tahkikat tutanağında dinlenen bilirkişiler taşınmazın doğu kısmının 2005 yılında davalının ev yapması ile kullanılmaya başlandığını, kalan kısımlarda ise herhangi bir kullanım olmadığı yönünde beyanda bulunmalarına rağmen, bu tutanakta ismi geçen bilirkişiler keşifte dinlenmemiş, bilirkişi raporlarında ise bu husus tartışılmamıştır.

Bundan ayrı olarak ... bilirkişi raporunda, taşınmaz üzerinde en büyüğü 12-13 yaşında meyve ağacı olduğu belirtilmiş, aynı raporda tamamının 25 verim yaşında kapama fındık bahçesi vasfında olduğu belirtilmiştir. Taşınmaz üzerindeki fındık ağaçlarının sayısı hakkında herhangi bir açıklama yapılmadığı gibi bu ağaç yaşlarının bilimsel olarak ve maddi bulgularla nasıl yapıldığı hususunda da herhangi bir açıklama yapılmamıştır.

O halde İlk Derece Mahkemesince, yöreye ait tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar ile idari tahkikat tutanağında belirtilen bilirkişiler ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında üç kişilik ... mühendisi bilirkişi kurulu, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte, getirtilen belgeler dava konusu taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (... veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle dava konusu taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

dava konusu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı,

bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazı sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; üç kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.