Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2025/5259 K.2025/6899

Taraflar arasındaki 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 sayılı Kanun) uyarınca taşınmazın bedelsiz iade edilmesi talebine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacılar vekili dava dilekçesinde. 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca davacıların zilyedi oldukları ... ili ... ilçesi ... Mahallesinde bulunan 1 45... parsel numaralı taşınmazın eski tapu kayıt malikinin akdi halefleri olarak kendilerine bedelsiz iadesi ile ilgili 22.10.2012 tarihli 41 27... sayılı dilekçeler ile davalı ...

Dairesine başvurduklarını, başvurularının gerekçesiz reddedildiğini, söz konusu kararın iptali için İstanbul 1. İdare Mahkemesinin 2014/1082 Esas sayılı dosyası ile açtıkları davanın adli yargı görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilerek kesinleştiğini, davacıların ... ili ... ilçesi ...

Mahallesinde bulunan eski 65... , yeni 1 45... parsel numaralı 3.233,22 metrekare yüzölçümlü tapuda Hazine adına tescilli 2/B vasfıyla taşınmazın 1/2 pay oranında kullanıcısı olduklarını, taşınmaza ait maliki ... olan ve 2510 sayılı Kanun'un 30. maddesi ve Toprak Tevzii Talimatnamesi hükümlerine tevfikan tescil edilen eski tapu kaydı bulunduğunu, bilahare tapu kaydının iptal edilerek taşınmazın orman sınırları içine alındığını, 14.09.1998 tarihinde 6831 sayılı Orman Kanunu'nun (6831 sayılı Kanun) 2/B maddesi uyarınca ormandan Hazine adına çıkarılarak tescil edildiğini,

davacıların taşınmazı eski tapu kayıt maliki mirasçısı ... 'ndan 10.04.1988 tarihinde muhtarlık satış senedi ile zilyetliğini devraldıklarını, taşınmaza ait eski tapu kaydı olduğunu ve tapu kaydının söz konusu taşınmazı kapsadığını, bedelsiz iade talebinin kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurularak kullanıldığını, eski tapu kaydının 2510 sayılı Kanun'un 30. maddesine göre bedelli olarak iskanen verildiğinin tapu kaydı ile sabit olduğunu,

taşınmazın 14.09.1998 tarihinde 6831 sayılı Kanun uyarınca 2/B belirtmesi yapılarak Hazine adına tescil edildiği ve 1/2'şer pay oranında kullanıcılarının davacılar olduğunun tapu kaydı ile sabit olduğunu, taşınmaza karşılık daha önce herhangi bir yer verilmediğini, taşınmazın bedelinin ödenmediğini, bedelsiz iadeye yönelik tüm şartların oluştuğunu ileri sürerek, dava konusu taşınmazın bedelsiz olarak davacılar adına 1/2'şer pay oranında tapuya tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, zamanaşımına uğradığını, dava konusu taşınmazların tapu kütüklerinde 2/A veya 2/B belirtmesinin bulunmadığını, bununla ilgili bir Mahkeme kararı da bulunmadığını, dava konusu taşınmazların Kadastro sonucu Hazine adına tescil edildiğini, 6292 sayılı kanun kapsamına girmediğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz olarak iade şartlarını taşıyıp taşımadığı, idareye başvurup başvurmadığı hususlarının saptanması ve sonrasında dayanak tapunun 7/1-a ve b bentlerinde belirtilen nitelikleri taşıyıp taşımadığı, tapu kaydı belirtilen nitelikleri taşısa bile, taşınmazın bedelsiz iade edilebilecek nitelikte olup olmadığı, taşınmazın yerine rayiç bedelin ödenmesi ya da rayiç bedele uygun taşınmaz verilip verilmeyeceği yönünden ayrıca bir belirleme yapılması şeklindeki faaliyetlerin birer idari işlem olduğunun kabulü gerekmektedir.

Davacı tapu iptali ve tescil isteminde bulunsa da maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir (6100 s.lı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun mad.33).

İddianın ileri sürülüş şekline göre dava, davacı lehine henüz sicile yansıtılmamış olan mülkiyet hakkının doğmuş olması nedeniyle, tapu iptali ile tescil niteliğinde olmayıp zaten mevcut olan ve tapu sicilinde kayıtlı olan dayanak tapu kaydı uyarınca bedelsiz iadeye ilişkin idari işlemlerin icrasına yöneliktir.

Dolayısıyla işin esasının da idare hukuku ilkelerine göre incelemeye uygun olduğu; davanın kökeninde, çözüme kavuşturulmamış mülkiyet, kadastro vs. gibi hukuki ilişkinin bulunmadığı görülmektedir...''denilmek suretiyle bedelsiz iade taleplerinde idari yargının görevli olduğu kabul edilmiştir." gerekçesiyle davanın usulden reddine, davaya bakmaya görevli Mahkemenin İdare Mahkemesi olarak belirlenmesine,

olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan işbu kararın kesinleşmesi halinde ve taraflardan birinin istemi üzerine 2247 sayılı Kanun'un 14... . maddeleri uyarınca görevli yargı mercinin belirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren İstanbul 1. İdare Mahkemesi'nin 2014/1082 Esas sayılı dava dosyası da fiziken temin edilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçelerinde; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, davacılar tarafından 30.05.2014 tarihinde İdare Mahkemesinde açılan davanın görevsizlik nedeniyle reddedilerek kesinleştiğini, İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama neticesinde davanın kabul edildiğini, davalının istinaf talebinde bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince eksik inceleme nedeniyle kararın kaldırıldığını, İlk Derece Mahkemesinin eksiklikleri gidermesi s