Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2009/44417 K.2012/6684

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı işyerinde şoför olarak çalışmaya başladığını, 27.04.2005 tarihinde maddi hasarlı trafik kazası yaptığını, kazada herhangi bir kusurunun bulunmadığını, tekerin patlaması nedeniyle kazanın meydana geldiğini, bu nedenle iş akdinin 4857 Sayılı İş Kanunun 25/II-1 maddesi uyarınca feshedildiğinin bildirildiğini, ileri sürerek diğer işçilik alacakları ile birlikte kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının iş akdinin 4857 Sayılı İş Kanunun 25/2-1 fıkrası uyarınca ihbarsız ve tazminatsız olarak feshedildiğini, davacının 23.01.2005 ve 27.04.2005 tarihinde %100 kusurlu olduğu iki trafik kazası yaptığını, ilk kazada yaklaşık 500 TL maddi zarar oluştuğunu, ikinci kazada da maddi hasar olduğunu, şirketin bu nedenle zarara uğradığını, davacının ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanamadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, dava konusu olayda davacının 27/04/2005 tarihli kaza ile fesih tarihi arasında 6 iş günlük hak düşürücü sürenin geçtiği ve davalı vekili müvekkili şirketin hasar miktarını 15/06/2005 tarihinde gönderilen fatura ile öğrendiğini savunarak hak düşürücü sürenin geçmediğini belirtmekle birlikte süre başlangıcı failin ve fiilin öğrenildiği tarih olduğunun anlaşıldığı gerekçesi ile kıdem ve ihbar tazminatı isteklerini reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- İş sözleşmesinin, işçinin işverene zarar vermesi nedeniyle ve haklı olarak işverence feshedilip feshedilmediği noktasında taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinin (II) numaralı bendinin (ı) alt bendinde, işverenin malı olan veya eli altında bulunan makine, tesisat, eşya ya da maddelere otuz günlük ücreti tutarını aşacak şekilde zarar vermesi halinde, işverenin haklı fesih imkânının bulunduğu belirtilmiştir.

İşçinin kusursuz olduğunun ortaya çıkması durumunda, işverenin haklı fesih imkânı olmadığı gibi, işçinin kusuru belli bir yüzde ya da belli bir oran olarak saptanmışsa zararın miktarının bu kusur nispetinde azaltıldıktan sonra otuz günlük ücreti aşıp aşmadığına bakılmalıdır (Yargıtay 9.HD. 281.2010 gün, 2008/14825 E, 2010/1448 K.).

Zararın işçinin kasıtlı davranışından ya da taksirli eyleminden kaynaklanmasının hukukî sonuca etkisi bulunmamaktadır. Örneğin işverene ait iş makinesi paletlerine kasten metal cisim sokmak suretiyle zarar veren veya trafik kazası sonucu işvereni zarara uğratan işçinin aynı şekilde iş sözleşmeleri haklı nedenle sona erdirilebilir.

İşçinin kusuru ve zararı, ayrı ayrı uzman kişilerce belirlenmelidir (Yargıtay 9.HD. 26.1.2010 gün, 2009/25906 E, 2010/1326 K).

Zarar tutarı ile karşılaştırılacak olan işçinin otuz günlük ücretinin brüt ya da net olarak dikkate alınması gerektiği noktasında Yasada herhangi bir açıklık bulunmamakla birlikte, işçi lehine yorum ilkesi uyarınca brüt ücretin esas alınması gerekir.

Otuz gün, bir aydan farklı bir kavramdır. Bu noktada işçiye aylık olarak ödenen ücret yerine, günlük yevmiyesinin otuz katı tutarı dikkate alınmalıdır.

Maddede sözü edilen ücret dar anlamda ücrettir. İkramiye, prim, fazla çalışma ücreti ve benzeri ödemeler bu maddede yer alan otuz günlük ücret içersinde değerlendirilmemelidir.

Ancak, ücretin garanti ücret üzerine yapılan işe göre ilave ücret veya satış pirimi olarak belirlendiği hallerde, gerçek ücretin bu ödemelerin toplamı olarak değerlendirilmesi yerinde olur. Örneğin uygulamada uluslararası yük taşıyan tır şoförleri asgarî ücret ve sefer pirimi karşılığı çalışmaktadır. Sefer pirimi olarak adlandırılan kısım da dar anlamda ücrettir. Bu durumda maddenin uygulanması anlamında otuz günlük ücret, tır şoförleri yönünden her iki ödemenin toplamına göre belirlenmelidir (Yargıtay 9.HD. 24.11.2008 gün 2007/32361 E, 2008/32028 K.).

Zararın otuz günlük ücreti aşması durumunda işverenin fesih hakkı doğar.

İşçinin zararı derhal ödemesi ya da ödeyecek olması, işverenin bu hakkını ortadan kaldırmaz. İşverence zarar tutarının işçiden talep edilmemesi de fesih hakkını ortadan kaldırmaz.

4857 sayılı İş Kanununun 26 ncı maddesi yönünden bir yıllık hak düşürücü süre, zarara neden olan olayın oluşumu tarihinden itibaren başlar.

Ancak altı işgünlük ikinci süre, zarar miktarının belirlenmesinin ardından, bu durumun feshe yetkili makama iletilmesiyle işlemeye başlayacaktır. Zarar miktarının belirlenmesi bazen uzun zaman alabilir ve fesih hakkının kullanılması bakımından zarar miktarının belirlenmesi ve işçinin ücreti ile kıyaslanması zorunluluğu vardır.

Somut olayda, davacının feshe konu olan trafik kazası nedeni ile davacının kusurlu olup olmadığı, kusur oranı ile uğranılan zararın miktarı açık ve denetime elverişli bir şekilde belirlenmemiştir.

Mahkemece söz konusu trafik kazası nedeni ile aralarında trafik bilirkişisinin de bulunduğu bilirkişi heyetinden davacının kusuru, kusur oranı ve zararın miktarı hususunda ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınarak feshin haklı olup olmadığının tespiti ile sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi isabetsizdir.

F) Sonuç: