Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2010/22017 K.2012/32145

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin 15/03/2003-15/10/2003 tarihleri arasında Nevşehir Asfalt Plent Şantiyesinde bekçilik yaptığını, bu süre zarfında hafta başı pazartesi günü başlayıp ertesi hafta pazartesi sabahına kadar yedi gün yedi gece bekçilik yaptığını ayrıca davacının 15/10/2003-25/09/2006 tarihleri arasında Kayseri Boğazköprü Şefliğinde 07.30-17.30 saatleri arası dinlenme yemek molası olmaksızın santral memurluğu yaptığını, davacıya fazla çalışma ücreti ödenmediğini, ayrıca bir çok yere geçici görevle gitmesine rağmen yolluk ödenmediğini iddia ederek fazla mesai ve yolluk alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davacı işçinin davalı kurumun çeşitli işyerlerinde çalıştırıldığını, TİS ve İş Yasasının 96. maddesi gereğince bakımevlerinde vardiyalı olarak çalıştırıldığını, davalı işverene bağlı işyerlerinde dinlenme ve yemek molası olmaksızın çalışma yapılmadığını fazla çalışmanın izinle takas edilmesine ilişkin bir uygulama yapılmadığını davacının kıdem tazminatı ile birlikte her türlü hak ve alacağını alarak işyerinden emekli olduğunu, ihtirazı kaydının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece bilirkişi raporları doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı taraf temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının yerinde olmaması nedeni ile reddine,

2-Ara dinlenmesi süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda, mahkemece benimsenen ve hükme esas alınan bilirkişi Av. ... tarafından hazırlanan fazla mesaiye ilişkin bilirkişi raporunda, davacının santral memurluğu görevi sırasında 07.30-17.30 saatleri arasında yarım saat ara dinlenme ile çalıştığı kabul edilmiş ise de, bilirkişinin 10 saatlik çalışma için kabul ettiği yarım saatlik ara dinlenme süresi azdır. Ara dinlenmenin yukarıda belirtilen ilkeler ve yasal hükümleri karşısında 1 saat olarak alınması gerekirken yazılı şekilde hazırlanan rapora istinaden hüküm tesisi hatalıdır.

F) Sonuç: