Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2010/548 K.2010/3157

seçimlerinin iptaline., kendilerinin Şube Genel Kurul delegeleri olduğunun tespitene karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, davayı reddetmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Dava, delege seçimlerinin iptali ile önceki delegeliklerin geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Davacılar, davalı Sendika Kocaeli Şubesi faaliyet alanında bulunan, ... A.Ş işyerinde çalışır iken işten çıkarıldıklarını, işe iade davası açtıklarını, bu sırada işyerinde 24.3.2009 tarihinde yapılan delege seçimlerinde şube genel kurulu delegesi seçildiklerini, bir kısım işçiler tarafından 24.3.2009 tarihinde yapılan bu delege seçimlerinin iptali için dava açıldığını, yapılan yargılama sonunda ...

1. İş Mahkemesince 13.8.2009 tarih ve 2009/304–577 sayılı kararı ile delege seçiminin fiilen çalışan üyelerle yapılması gerektiğini belirterek ... A.Ş ye ait işyerinde 24.3.2009 tarihli yapılan delege seçiminin iptaline karar verildiğini, verilen kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiğini, bunun üzerine davalı sendikanın Kocaeli Şubesi tarafından ...

A.Ş. işyerinde 8.10.2009 tarihinde yeniden delege seçiminin yapılacağının ilan edildiğini ve ilanda işyerinde fiilen çalışan sendika üyelerinin delege seçimine katılabileceğinin belirtildiğini, böylece üyelerinin seçme seçilme hakkını kısıtladığını, bunun demokratik ilkelere ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davalı sendika Kocaeli Şubesine bağlı ...

A.Ş işyerinde 8.10.2009 tarihinde yapılan delege seçimlerinin iptaline, kendilerinin şube genel kurul delegeleri olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Davalı, şube faaliyet alanında bulunan Birsa A.Ş. işyerinde 24.3.2009 tarihinde yapılan delege seçimlerinin ... 1. İş Mahkemesince iptaline karar verildiğini, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiğini, bunun üzerine anılan işyerinde 8.10.2009 tarihinde yeniden seçim yapıldığını, davacılar bu seçimde delege adaylığı için başvuruda bulunmadıkları gibi seçimlerin usulsüz olduğuna ilişkin her hangi bir itirazda yapılmadığını, işbu dava ile sendikal haklarının engellendiğini iddia etmelerinin haksız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, Kocaeli Şubeye bağlı Birsa A.Ş. işyerinde 24.3.2009 tarihinde yapılan delege seçiminin ... 1. İş Mahkemesince seçime katılacak üyelerin işyerinde fiilen çalışıyor olmamaları gerekçesiyle ile iptal edildiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, dolayısıyla iptal edilen seçimde delege seçilen davacıların delegeliklerinin geçerliliğinin söz konusu olamayacağından davanın reddine karar verilmiştir.

Davacılar, kararla hukuka aykırı eyleme hukuki geçerlilik tanınmış olduğunu, seçme seçilme haklarından ... 1. İş Mahkemesinde danışıklı açılan davada verilen karara dayanarak yoksun bırakıldıklarını, bunun hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın temyiz etmişlerdir.

Davacıların dava dilekçesinde iki talepte bulundukları görülmektedir. Bunlardan birincisi davalı sendikanın Kocaeli Şubesinin şube genel kurulunu oluşturacak delegelerin seçimi için Birsa A.Ş. işyerinde 8.10.2009 tarihinde yapılan delege seçimlerinin iptali, ikincisi ise ... 1. İş Mahkemesince iptal edilip temyiz edilmeksizin kesinleşen 24.3.2009 tarihli delege seçimlerinde seçilen delegelerin delegeliklerinin geçerli olduğunun tespitine ilişkindir.

Mahkemece her iki talepte ... 1. İş Mahkemesi kararının kesinleştiği gerekçesiyle reddedilmiştir. İptal edilen delege seçimlerinde delege seçilenlerin delegeliklerinin geçerli olduğunun tespiti talebi ... 1. İş Mahkemesinin kesinleşmiş kararına dayanılarak reddedilse de 8.10.2009 tarihli delege seçimlerinin aynı kesinleşmiş karar dayanılarak reddedilmesi mümkün değildir.

Çünkü kesinleşen karara konu 24.3.2009 tarihli delege seçimleri ile işbu dava konusu olan 8.10.2009 tarihli delege seçimleri birbirinde ayrı ve bağımsız seçimlerdir. Dolayısıyla aralarında HUMK’nun 237 maddesi anlamında şekli ve maddi anlamda kesinlik bulunmamaktadır. İş bu davanın konusunu 8.10.2009 tarihli davalı sendika tarafında Birsa A.Ş. işyerinde yapılan delege seçimlerinin kesin hüküm nedeniyle reddi doğru değildir. İşin esasının incelenmesi gerekir.

2821 sayılı Sendikalar Kanunu’nun sendika üyeliğinin sona ermesini düzenleyen 25 maddesinin son fıkrasında “Bağlı bulundukları, kanunla kurulu kurum ve sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı veya toptan ödeme alarak işyerinden ayrılan işçilerle, işkolunu değiştiren işçilerin sendika üyeliği sona erer” denilmektedir. Anılan fıkrada içtihatlarla oluşturulan üye işçinin bir yıl ve daha fazla süre geçici işsiz kalma durumu hariç sendika üyeliğini sona erdiren sebepler tek tek sayılmıştır. Buna göre geçici işsiz kalma, somut olayda olduğu gibi bir yıl ve daha az süre devam etmesi halinde sendika üyeliğini sona erdiren bir sebep değildir. O halde delege adayı olmaya da engel değildir.

Kaldı ki, aynı yasanın genel kurulların oluşmasını düzenleyen 10/1 fıkrasında “ İşçi sendika şubesi genel kurulu üyelerden oluşur" kuralına yer verildikten sonra 2. fıkrasında üyelerin çok sayıda olması halinde, genel kurulun delegelerle toplanacağı kurala bağlanmıştır. Şube genel kurul delegesi olma, üyelik hakkından kaynaklanmaktadır. Şube genel kurul delegesi iken üyelik sıfatını yitiren bir işçinin delegeliğinin varlığından söz edilemez.

Ayrıca bu maddede delege veya üye olarak genel kurula katılmak için fiilen işyerinde çalışır olma koşulu aranmamaktadır. Hatta sendika üyesi işçinin delege adayı olması değil, doğrudan şube veya sendika organlarında görev almak için aday olması da mümkündür.

Aynı yasa hükmünün son fıkrasında “ Sendika tüzüklerinde delege seçilmeyi engelleyici hükümler konamaz.” Şeklindeki düzenleme ile yasa koyucu sendika organlarında görev almayı dolayısıyla sendika içi demokrasiyi sağlamayı amaçlamıştır. Tüm bunlar dikkate alınarak 8.10.2009 tarihli yapılan delege seçimlerinin iptali talebinin yerinde olup olmadığı esastan incelenip çözüme kavuşturulmalıdır.

Eksik inceleme ve araştırma ile davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.