Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2010/6448 K.2012/15524

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı 09/07/1997-16/07/2007 tarihleri arasında davalı işverenlikte işbaşı yaptığını, ilk ikibuçuk ay farklı birimlerde çalıştıktan sonra ulaştırma şefliğinde gece nöbetçi şoförü kadrosuna atandığını, 16/07/2007 tarihinde emeklilik süresinin dolması sebebiyle iş sözleşmesinin feshedildiğini, kendisine dava konusu dönemlerle ilgili olarak imzalanan ve belediyenin de tarafı olduğu ilgili dönemlere ait...Sözleşmelerine uygun olarak hiçbir şekilde ödenmeyen gece çalışma ücretlerinin, hafta sonu tatili çalışma ücretlerinin(c.tesi-pazar), fazla çalışma ücretlerinin (günde 16 saat çalıştığını), ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının talep ettikleri alacakların kendisine ödendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı avukatı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı avukatının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı işçinin fazla çalışmaların...sözleşmesi hükümlerine göre uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesine göre haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır. Anılan Yasanın 63 üncü maddesinde ise, “Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi...sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir” şeklinde kurala yer verilmiştir.

Haftalık iş süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlenmesi mümkündür. Bu halde haftalık çalışma süresini aşan kırkbeş saate kadar olan çalışmalar ise 4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılmıştır. Fazla sürelerle çalışma halinde denkleştirmeye gidilip gidilemeyeceği Kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Bununla birlikte denkleştirme esasının kabul edildiği 63 üncü maddede “haftalık normal çalışma” süresinden söz edildiğine göre, tarafların kırkbeş saatin altında haftalık çalışma süresi belirlemeleri halinde, denkleştirmenin kararlaştırılan haftalık çalışma süresine göre yapılması gerekecektir.

Günlük çalışma süresinin onbir saatten fazla olamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğinden, tespit edilen fazla sürelerin denkleştirmeye tabi tutulmaması, onbir saati aşan çalışmalar için zamlı ücret ödenmesi gerekir.

Yine işçilerin gece çalışmaları Yasanın 69 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca günde yedibuçuk saati geçemez. Yasada belirtilen bu süre günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa dahi, günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararı bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 23.6.2009 gün 2007/40862 E, 2009/17766 K).

Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, 4857 sayılı Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yönelik olup, Dairemizin kökleşmiş uygulaması da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 18.11.2008 gün 2007/32717 E, 2008/31210 K.).

Somut olayda, davacının çalıştığı dönemde yürürlükte olan...sözleşmelerinin 23. ve 24. maddelerinde haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğu, 40 saat üzeri çalışmanın, her bir saatinin %100 zamlı ödeneceği kararlaştırılmıştır.

Davacının haftalık 72.5 saat ve 58 saat çalıştığı dönemler için 32.5 ve 18 saat üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, hükme dayanak yapılan bilirkişi raporunda hatalı olarak 27,5 saat ve 13 saat üzerinden hesaplama yapılmıştır. Ayrıca haftalık çalışma süresi...sözleşmelerindeki hüküm gereği 40 saatin altında olsa bile 4857 Sayılı Yasa döneminde günlük 11 saatin üzerinde çalışmanın fazla çalışma olarak kabul edilmesi gerekir. 4857 Sayılı Yasa döneminde davacının ara dinlenme süresi indirilerek günlük 14.5 saat üzerinden haftada 2 ve 3 gün çalıştığı dönemlerdeki çalışmalarının buna göre değerlendirilerek, 11 saat üzeri çalışmanın fazla çalışma olduğu kabul edilerek hesaplanıp hüküm altına alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir.

F) Sonuç: