Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2011/3659 K.2013/11031

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 15.08.2006 tarihinde davalı işyerinde çalışmaya başladığını, iş akdinin 23.12.2008 tarihinde “İhtisas alanı ile alakalı işlerin sona ermesi” gerekçesi ile davalı tarafça feshedildiğini, davalının bu fesihle alakalı ihbar tazminatı ödemediğini, ancak iş akdinin feshinden sonra davacının banka hesabına iki eşit taksitte toplam 4.000 TL ödeme yaptığını, ayrıca imza karşılığı 250 TL ödeme yaptığını, feshi müteakip İSDEMİR lojmanlarında 3 ay süreyle oturmaya devam ettiği için lojman kirası adı altında 250 x 3 = 750 TL davacıyı borçlandırdığını, toplam 5.000 TL haricinde bir ödemesi olmadığını iddia ederek, kıdem, ihbar tazminatı ve fazla mesai ücreti alacağının faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, müvekkili şirketin faaliyet adresi ve merkezinin .... olduğunu, bu nedenle davanın ... İş Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, öncelikle yetki yönünden reddini talep ettiklerini, iş akdini 22.12.2008 tarihinde kendi istek ve rızasıyla istifa ederek sona erdirdiğini, buna ilişkin dilekçenin ekte sunulduğunu, davacının istifa ederek ayrılması nedeniyle iddiasının hukuki temelden yoksun olduğunu, ödenmesi gereken fazla mesai alacağı olmadığını savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacı işçinin davalıya ait işyerinde belirsiz süreli ve sürekli iş akdine dayalı olarak çalışırken iş akdinin işveren tarafından haksız olarak ve bildirim öneline uyulmaksızın feshedildiği, davalı taraf dava konusu alacakların doğmadığını ileri sürmüşse de bu itirazıyla çelişkili olarak dava konusu alacaklara dair ödemede bulunarak bunların mahsubunu talep ettiğinin de görüldüğü gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai ücret alacaklarının tahsiline karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosya içeriğine göre, yetkili mahkemenin hangi iş mahkemesi olduğu uyuşmazlık konusudur.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5 inci maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.

İş mahkemesinin görevi kapsamında bulunan bir dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.

Türk Medeni Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49 uncu maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir (Yargıtay 9. H.D. 23.06.2008 gün ve 2008/17468 Esas, 2008/17262 Karar sayılı ilamı).

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı işyeri tanımına, 5521 sayılı Yasada yer verilmemiştir. İşyeri, 4857 sayılı İş Kanununun 2 inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.

İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.

Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.

İş veya toplu iş sözleşmesinin tarafları, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir.

Deniz İş Kanununun 46 ncı maddesi uyarınca, adı geçen Yasa kapsamına giren gemi adamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu Kanundan veya iş sözleşmesinden doğan davalar hakkında da, 5521 sayılı kanun hükümleri uygulanır. İş sözleşmesinde ayrıca bir hüküm yoksa dava, geminin bağlama limanında iş davalarını bakmaya yetkili mahkemede görülür”.

İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde yetki itirazı yapılmamış olsa bile, mahkeme tarafından bu husus kendiliğinden göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir (Dairemizin 26.05.2008 gün ve 2008/20378 Esas, 2008/12778 Karar sayılı ilamı).

5521 sayılı Yasanın yetkiyle ilgili bu düzenlemesi yanında, diğer bir kısım yasalarda da uyuşmazlığın çözümü için hangi iş mahkemelerinin yetkili olduğu konusunda düzenlemeler bulunmaktadır.

4857 sayılı Kanunun 79 uncu maddesinde, komisyon kararı ile iş güvenliği yönünden işin durdurulması veya işyerinin kapatılması kararına karşı, işverenin yerel iş mahkemesine,

2821 sayılı Sendikalar Kanununun 28 inci maddesinde, uluslararası nitelikteki bir kuruluşa üyeliğin iptali davasında, sendika veya konfederasyon merkezinin bulunduğu iş mahkemesine,

2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun 12 nci maddesi uyarınca, iş kolu istatistiklerine karşı Ankara iş mahkemesine,

Aynı Yasanın 15 inci maddesine göre, sendika yetki çoğunluğu tespitine dair kararlara, 16 ncı madde uyarınca Toplu İş Sözleşmelerinin hükümsüzlüğü, 46 ncı maddeye göre, uygulanmakta olan bir grev ve lokavtın kanun dışı olup olmadığının tespiti, 47 nci madde uyarınca, gereği grev ve lokavtın durdurulması, 51/4 maddesi gereğince, grevin sona erdirilmesi, 60 ıncı madde uyarınca Toplu İş Sözleşmesinin yorumu istemlerinin, işyerinin

bağlı olduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki iş davalarına bakmakla görevli mahkemeye başvurulabileceği düzenlenmiştir.

Somut olayda davalı vekili cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmuş olup, mahkemece yetki itirazı değerlendirilmeden dava neticelendirilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden davalı işyeri merkezi ATAŞEHİR-İSTANBUL olup, işin yapıldığı yerin İSDEMİR-İSKENDERUN olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki yasal düzenleme ve ilkeler karşısında, yetkili mahkeme davalının ikametgahı veya işin yapıldığı yer mahkemesi olduğundan, mahkemece davalının ikametgah adresi ve işin yapıldığı yer kesin olarak saptanıp, yetki itirazı konusunda olumlu olumsuz karar verilmeden esas hakkında karar verilmesi hatalıdır.