Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2011/39144 K.2013/27786

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin, davalıya ait iş yerinde 2002 yılından beri tır şoförü olarak çalıştığını, 03/03/2010 tarihinde davalı işverenin müvekkili ile çalışmak istemediğini beyan etmesi üzerine müvekkilinin giderek BÇM'ye şikayette bulunduğunu, akabinden davalı tarafça devamsızlık nedeniyle müvekkilinin iş akdinin feshedildiğinin bildirildiğini, davalı işveren tarafından yapılan feshin usulsüz olduğunu bu nedenle müvekkilinin kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının bulunduğunu, müvekkilinin işi gereği yurt dışına giriş çıkış yapması nedeniyle genel tatil günlerinde çalışmalarının olduğunu, ayrıca kullanmadığı yıllık izin alacaklarının bulunduğunu ileri sürerek; kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ve genel tatil ücretl alacaklarının davalıdan tahsilinin talep ve dava etmiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili; davacının davalı iş yerinde asgari ücret ile çalıştığını, davacının iş yerine mazeretsiz ve izinsiz olarak gelmemesi nedeniyle iş akdinin haklı olarak feshedildiğini, davacının beyanlarının gerçeği yansıtmadığını savunarak; davanın reddini talep etmiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ç)Temyiz:

Karar süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmiştir.

D)Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı işçi tır şoförü olup, işçilik alacaklarına hak kazanma ve hesap yönlerinden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Tır şoförleri yurt içinde veya yurt dışına sefer yapmak olmak üzere iki şekilde çalışabilirler. Ülke içinde taşımacılık işinde çalışan tır şoförlerinin ücretleri taraflar arasında temel ücret olarak kararlaştırılabileceği gibi, sabit ücrete ilave olarak sefer sayısına ya da katedilen kilometre başına ödenen prim şeklinde gerçekleşebilmektedir.

Uluslararası alanda çalışan tır şoförlerinin ücretleri genelde asgari ücret ve sefere bağlı prim esasına göre belirlenmektedir. Bazı işveren uygulamalarında ise garanti ücret olarak adlandırılan asgari ücret ödenmeyip, sadece sefere bağlı prim ödemesi yapılmaktadır. Bu ihtimalde de tır şoförünün ücreti salt sefer primlerinden oluşur (Yargıtay 9.H.D. 21.05.2013 gün, 2011/ 10769 E, 2013/ 15255 K.).

Sefer primi, uygulamada harcırah olarak adlandırılmakta ve gidilen ülkeye göre değişkenlik gösterebilmektedir. Sözü edilen sefer primi, yol geçiş ücretleri ve diğer masraflar için verilen, Türkiye’ye dönüşte belge karşılığı kapatılan avanstan farklı olup, tamamen işçiye ödenen ücret niteliğindedir. Yerleşik Yargıtay kararlarında da uluslararası alanda faaliyet gösteren tır şoförlerinin yasal asgari ücretle çalışmayacağı kabul edilmektedir (Yargıtay 9.H.D. 02.05.2013 gün, 2011/ 10981 E, 2013/ 13086 K. ; Yargıtay 9.H.D. 06.06.2013 gün, 2011/ 17648 E, 2013/ 17351 K. ; Yargıtay 22. H.D. 17.04.2013 gün, 2012/ 22153 E, 2013/8106 K.) .

Uluslararası taşımacılık işinde çalışan tır şoförünün aylık ücretinin tartışmalı olması durumunda, tarafların ikame ettikleri delillerle kesin bir sonuca ulaşılamaması halinde ilgili işçi ve işveren meslek kuruluşları ile gerektiğinde sendikalardan ücret araştırması yapılmalıdır. İşçinin çalıştığı süre içinde taşıma işini gerçekleştirdiği ülkeler belirtilerek sefer başına ne kadar ücret alabileceği belirlenmeli ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak sonuca gidilmelidir (Yargıtay 9.H.D. 02.05.2013 gün, 2011/10981 E, 2013/ 13086 K.).

Sefer primi hesabı yönünden işçinin aylık veya yıllık sefer sayılarının tartışmalı olması ve bu konunun diğer delillerle kesin olarak kanıtlanamaması durumunda işçinin yurda giriş ve çıkış kayıtları emniyet birimlerinden getirtilmeli ve buna göre değerlendirme yapılmalıdır (Yargıtay 9.H.D. 20.05.2013 gün, 2011/ 14649 E, 2013/ 15167 K.).

Sefer primlerinin eksik ödendiği veya işverence kesinti yapıldığının soyut şekilde iddia edilmesi halinde, işçiden eksik ödeme yapılan dönemlerin ve kesinti yapılan tarihlerin açıklanması istenmeli ve talep somutlaştırılmalıdır (Yargıtay 7.H.D. 11.04.2013 gün, 2013/ 2500 E, 2013/ 6317 K.). Daha sonra işverenin ödeme belgeleri değerlendirilerek eksik ödeme ya da kesinti olup olmadığı belirlenmelidir.

Yurt dışı sefer primi, ücretin eki olmayıp ücret niteliğinde olmakla tazminata esas ücrette doğrudan dikkate alınır. Ücretin asgari (garanti) ücret ve sefer primi toplamından oluşması durumunda, işçinin ayda kaç sefer yaptığı belirlenerek aylık sefer primi ile asgari ücretin toplamı üzerinden tazminata esas ücret tespit olunur. Yurt dışına çıkış periyodunun değişkenlik göstermesi ve gidilen ülkeye göre sefer priminin değişmesi halinde, işçinin bir yılda yapmış olduğu seferlere göre aldığı prim tutarları toplamının bir güne bölünmesi suretiyle günlük tazminata esas ücret belirlenir (Yargıtay 9.H.D. 03.05.2013 gün, 2011/ 8904 E, 2013/ 13358 K.).

Yargıtay’ın kararlılık kazanmış olan uygulamasına göre yurt dışına sefer yapan tır şoförlerinin salt tanık deliline dayanarak fazla çalışma ücreti talep etmeleri mümkün değildir. Tanıkların anlatımları kendi çalışma saatleri ile ilgili olup, dava açan tır şoförü ile aynı seferde görev yapmamaları sebebiyle günlük çalışma saatlerini tam olarak bilmeleri imkânsızdır (Yargıtay 22. H.D. 02.05.2013 gün, 2012/ 20294 E, 2013/ 9333 K.). Öte yandan uluslararası tır şoförleri mesailerini kendileri belirledikleri gibi günlük tır kullanımıyla ilgili sıkı trafik mevzuatına uymak zorundadırlar (Yargıtay 9.H.D. 25.03.2013 gün, 2013/ 1808 E, 2013/ 9914 K. ; Yargıtay 9.H.D. 23.01.2013 gün, 2010/ 39429 E, 2013/ 2594 K.).

Somut olayda; davacı, davalı iş yerinde uluslararası tır şoförü olarak çalışmıştır. Davacı asgari ücrete ilaveten sefer başına 750 Euro harcırah aldığını iddia etmiş, davalı ise asgari ücretin dışında ayrıca sefer başına prim ödenmediğini harcırahın ise yol giderlerini karşılamak üzere verilmekte olup dönüşte artan paranın iadesinin istendiğini savunmuştur. Mahkemece, tanık beyanları esas alınarak davacının ayda 1 sefer yurt dışına çıkış yaptığı ve

sefer başı 650 Euro aldığı kabulü ile aylık ücretin asgari ücrete ilaveten 650 Eurodan hesaplandığı bilirkişi raporuna itibar edilerek alacaklar hüküm altına alınmış ise de davacının ayda kaç şefer yaptığının dosyada yer alan yurt içine giriş çıkış kayıtları değerlendirilmeksizin varsayımsal olarak tespiti hatalıdır. Mahkemece yapılacak iş davalının usuli kazanılmış hakkı saklı kalmak kaydı ile davacının son 1 yıl içerisinde görevi sebebi ile yurtdışına yaptığı sefer sayısının 12'ye bölünmesi sonucu aylık ortalama sefer sayısı belirlemek ve sefer başı ödenen prim tutarı ile hesaplamaya esas ücreti tespit etmektir.

2-Tır şoförünün yurt dışında olduğu sırada bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığının yazılı delil veya tanık beyanları ile ispatı mümkündür. Tanık beyanları ile kanıtlanan bu tür çalışmalarda pasaport ve benzeri yurda giriş çıkış kayıtları üzerinden inceleme yapılmalı ve işçinin yurt dışında olduğu süreye rastlayan bayram ve genel tatil günleri için hesaplamaya gidilmelidir (Yargıtay 9.H.D. 11.04.2013 gün, 2011/ 5273 E, 2013/ 11883 K.; Yargıtay 9.H.D. 24.01.2013 gün, 2010/ 39272 E, 2013/ 2778 K.).

Yerel mahkemece, tanık beyanları esas alınarak hesaplama yapılan bilirkişi raporuna itibar edilerek genel tatil ücreti alacağı hüküm altına alınmış ise de; yukarıdaki ilkeler doğrultusunda dosya kapsamında yer alan yurda giriş ve çıkış kayıtlarının değerlendirilmemesi hatalı olup ayrı bir bozma nedenidir.