Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2011/44300 K.2013/31701

Dava

Taraflar arasındaki, kıdem tazminatı, izin ücreti, fazla çalışma ücreti ile genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde temyizen incelenmesi davalılar avukatlarınca istenilmesi ve davalılardan ... İth. İhr. Müm. Dahili Tic. ve İnş. Dan. Ltd.

Şti. avukatınca duruşma talep edilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 03.12.2013 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü yapılan tebligata rağmen taraflar adına kimse gelmediğinden incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı işyerinde 22.5.2001-10.10.2007 yılları arasında kesintisiz şekilde haritacı olarak 2.000 TL net ücretle çalıştığını, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile fazla çalışma, genel tatil ve izin alacağı istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Karayolları, davacının işvereni olmayıp diğer davalıya ... yolu 36-70 kilometreler arası çığ tünelleri ve sanat yapıları işinin anahtar teslim olarak ihale ile verildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., davacının 22.5.2001-1.8.2003 tarihleri arasında işçisi olduğunu, 2005 yılında taşeronu olan Eş İnşaatte çalışıp işvereni olmadığı, 2006 ve 2007 yıllarında ise 6 ay süreyle taşeronu olarak çalıştığını, işi kendisinin bıraktığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesinin fesihte haksız olduğu, davacının fazla çalışma ve genel tatil çalışması yaptığı ve davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- İhale makamının işçilik alacaklarından sorumluluğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 36 ncı maddesinde, “Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar; asıl işverenler müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yol inşası gibi yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşeronlarca ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığının kontrolü, ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvurusu üzerine, ücretleri ödenmeyen varsa müteahhitten veya taşeronlardan istenecek bordrolara göre bu ücretleri bunların hakedişlerinden öderler” şeklinde kurala yer verilmiştir.

Bu düzenlemeye göre ihale makamı, işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmek durumundadır. Yapılacak olan kontrol ya da işçinin başvurusu üzerine ödenmeyen ücretlerin bulunduğunun tespit edilmesi halinde, belli şartlarla ihale makamının sorumluluğu söz konusu olur. İhale makamının yapmış olduğu ilan üzerine işçilerin başvuruda bulunmamış olmaları, kamu kurumunun anılan madde kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, işçilerin her hak ediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmeyeceği öngörülmüştür. Maddede sözü edilen ücret her hak ediş dönemi için “son üç aylık temel ücret” olarak değerlendirilmelidir. Yine ihale makamının ihbar ve kıdem tazminatı ile kullandırılmayan izinler sebebiyle herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir.

İhale makamı olan kamu kurumunun, her hak ediş dönemine ilişkin son üç aylık ücretten sorumluluğu, Yasadan doğan bir sorumluluktur. İşverenle ihale makamının birlikte dava edilmesi durumunda, müştereken müteselsilen sorumluluğa dair karar verilmelidir. İhale makamının tek başına dava edildiği durumlarda, işçinin mükerrer yararlanmasını önlemek için işverence sözü edilen ücretlerin ödenip ödenmediği araştırılmalıdır.

Dairemizin kararlılık kazanmış olan uygulamasına göre, anahtar teslimi suretiyle ihale edilen işlerde, kamu makamlarının fazla çalışma, hafta tatili ile bayram ve genel tatili alacakları yönlerinden sorumluluğu bulunmamaktadır (Yargıtay 9.H.D. 19.1.2010 gün 2009/12074 E, 2010/378 K.).

Somut olayda davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ...-İspir yolu 36-70 kilometreler arası çığ tünelleri ve sanat yapıları işini ihale ile diğer davalı ... firmasına vermiştir. Davalı Karayolları yukarıda açıklandığı üzere ihale makamı olup, davacının kıdem tazminatı, fazla çalışma ve genel tatil alacaklarından dolayı bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Adı geçen davalı yönünden davanın reddi gerekirken kısmen kabulü isabetsizdir.

3-Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının kıdem süresinin tespiti noktasında toplanmaktadır.

Davacı davalı işveren bünyesinde 22.5.2001-10.10.2007 yılları arasında kesintisiz olarak çalıştığını ileri sürmüştür. Dosya içindeki SSK hizmet cetveline göre davacı 21.5.2001-1.8.2003 tarihleri arasında çalışmıştır. Daha sonraki dönem için SGK’ya bildirilmiş bir çalışma bulunmamaktadır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının 22.5.2001-1.8.2003 ve 15.4.2004-10.10.2007 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek hesaplama yapılmıştır.

Davacı tanıkları davacı SGK'ya bildirilen dönem dışında 2004 ve sonraki yıllarda Nisan-Ekim/Kasım ayları arasında çalıştığını beyan etmiştir. Davacı SGK'ya bildirilen dönem dışında 2004, 2005 ve 2006 yıllarında 15 Nisan-15 Kasım tarihleri arasında, yine 15 Nisan-10 Ekim 2007 tarihleri arasında çalışmıştır. Mahkemece davacının kıdeme esas süresi SGK'ya bildirilen dönem ile sonraki yıllarda 15 Nisan- 15 Kasım arasında aralıklı olarak çalıştığı kabul edilerek işçilik alacakları buna göre hesaplanmalıdır.

Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Davacı işyerinde haritacı olarak 2.000 TL net ücret aldığını ileri sürmüş ve buna ilişkin 2005/Kasım dönemine ilişkin ücret bordrosu ibraz etmiştir. Davalı işveren bu bordro altındaki imzaya itiraz etmiştir. Davacı ve davalı işveren davacının aldığı ücrete ilişkin dosyaya bordro ibraz etmemiştir. Yine davacı tanıklarının davacının aldığı ücrete ilişkin beyanı yoktur. SGK hizmet cetveline göre davacının 2003 yılındaki son ücreti brüt 807,12 TL olup asgari ücretin 2,64 katıdır.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda işçilik alacakları 2003 yılına kadar SGK hizmet cetveline göre, 2004 yılı için ise 2005 yılında işçinin aldığını iddia ettiği aylık net 2.000 TL ücreti asgari ücrete oranlayarak bulduğu ücret göre, 2005 ve devamında ise bordroya göre hesaplama yapmıştır. Davalı ... firması davacının ibraz ettiği 2005/Kasım ayı bordrosunda bulunan imzaya itiraz etmiştir. Davacı tarafça bordronun aslı ibraz edilememiştir. Kaldı ki davacı tarafça dinletilen tanıkların ücrete ilişkin bir bilgileri yoktur. Davacı son ücretinin aylık 2.000 TL net ücret olduğunu ispat edememiştir.

Davacının 1.8.2003 tarihi itibariyle aldığı son ücret asgari ücretin 2,64 katıdır. Davacının 2004-2007 yıllarındaki alabileceği ücret asgari ücretin 2,64 katı olarak kabul edilerek 2004-2007 yılları arasındaki ücretleri tespit edilerek kıdem tazminatı ile fazla çalışma ve genel tatil alacakları buna göre hesaplanmalıdır.

5- Taraflar arasında, işçilik alacaklarının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Davacı, Mahkemece alınan bilirkişi raporuna göre fazla çalışma alacağı yönünden davasını ıslah etmiştir. Davalı işveren, ıslaha karşı süresinde verdiği yazılı itiraz dilekçesinde zamanaşımı definde bulunmuştur. Hem mülga 818 sayılı Borçlar Kanunun 126/3, hem de 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Borçlar Kanunun 147/1 maddesine göre işçi ücretlerine ilişkin davalar 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Fazla çalışma alacağı bu tür alacaklardandır. Bu nedenle ıslahla talep edilen fazla çalışma alacağının ıslah tarihinden geriye doğru 5 yılın dışında kalan ve dava dilekçesinde talep edilen miktardan fazla olan kısmı zamanaşımına uğramıştır. Gerekirse bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle davacının fazla çalışma alacağı hakkında yeniden bir karar verilmelidir.

6- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Davacının davalı işyerinde 15 Nisan-15 Kasım döneminde haftada 12 saat fazla çalışma yaptığı sabittir. Ancak Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu fazla çalışma alacağı yönünden denetime elverişli değildir. Mahkemece bilirkişiden denetime elverişli bir şekilde rapor alınmak suretiyle davacının fazla çalışma alacağı hesaplanarak hüküm altına alınmalıdır

F) Sonuç: