Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2011/50158 K.2012/17982

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, Belediye’nin Sendikanın üyesi olan işçilerin ücretlerinden kestiği sendika aidatlarını bir ay içinde Sendikaya ödemesi gerektiği halde ödemediğini belirterek 1.000,00 TL sendika aidat alacağının ait oldukları aylardan bir ay sonra başlayacak işletme kredisi faizi ile tahsilini istemiştir.

Davacı, 28.10.2010 tarihli dilekçesi ile sendika aidat alacağını 24.611,30 TL daha artırarak istemlerini 25.611,30 TL ye yükselttiklerini, dava esnasında ödenen 49.923,83 TL’lik kısmın kesildikleri tarihten itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek faizi ile tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı davanın haksız olduğunu, tüm alacaklarının ödendiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın devamı sırasında 49.923,83 TL’nin Belediyece davacıya ödendiği, davacının başlangıçtaki talebinin sadece 1.000,00 TL'den ibaret olduğu, bu nedenle faiz talep etme hakkı bulunmadığından ödenen miktar yönünden faiz talebinin reddedildiği belirtilerek, davanın kısmen kabulü ile 20.758,34 TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, alacağın 1.000,00 TL’lik bölümüne dava tarihinden, ıslah ile talep edilen bölümüne ıslah tarihinden itibaren en yüksek işletme kredisi faizi yürütülmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davanın devamı sırasında ödenen 49.923,83 TL bakımından faiz yürütülmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava, 2821 Sendikalar Kanunun 61. Maddesi uyarınca açılmış bulunan sendika üyelik aidat alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Sendikalar Kanunu'nun 61. maddesinin birinci fıkrasında: "İşyerinde uygulanan...sözleşmesini tarafı olan işçi sendikasının,...sözleşmesi yapılmamışsa veya sona ermişse yetki alan işçi sendikasının yazılı talebi ve aidatı kesilecek sendika üyesi işçilerin listesini vermesi üzerine,

işveren sendika tüzüğü uyarınca üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve...Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu gereğince sendikaya ödenmesi gerekli dayanışma aidatını, işçilere yapacağı ücret ödemesinden kesmeye ve kestiği aidatın nevini belirterek tutarını ilgili sendikaya göndermeye mecburdur." Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise,

"Yukarıdaki fıkra gereğince sendika tüzüğüne uygun olarak kesilmesi istenen aidatı kesmeyen işveren ilgili sendikaya karşı kesmediği veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili kuruluşa göndermediği miktar tutarınca genel hükümlere göre sorumlu olduktan başka aidatı sendikaya verinceye kadar bankalarca işletme kredilerini uygulanan en yüksek faizi ödemek zorundadır" denilmektedir.

O halde; 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 61/1.maddesine göre bir işyerinde veya işletmede...sözleşmesi yapmak için 2822 Sayılı...Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun 16. Maddesi uyarınca yetki belgesi alan işçi sendikası, yetki belgesine konu işyeri veya işletmede çalışan üyesi işçilerin listesini, sendika tüzüğüne göre üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve sendikanın banka hesap numarasını işverene bildirmesi ve bu listeye göre üyelik aidatını kesilmesini ve sendikanın banka hesabına yatırmasını istemesi gerekir.

Borçlar Kanunu'nun "Borçlunun temerrüdü" başlıklı 101. maddesinin birinci fıkrasında "Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. " İkinci fıkrasında ise "Borcun ifa edileceği gün müttefikan tayin edilmiş veya muhafaza edilen bir hakka istinaden iki taraftan birisi bunu usulen ihbarda bulunmak suretiyle tespit etmiş ise, mücerret bu günün hitamı ile borçlu mütemerrit olur. " hükümleri yer almaktadır.

Toplu İş Sözleşmelerinde kesilen aidatın ne zaman sendikaya yatırılacağı hususu düzenlenmiş ise ayrıca ihtara gerek kalmadan bu tarihlerden itibaren faize karar verilmeli, düzenlenmemiş ise taraf sendikanın işvereni temerrüde düşürmesi gerekir. Dava tarihinden önce sendika tarafından işverenin temerrüde düşürülmesi söz konusu değil ise dava ve ıslah tarihi temerrüt tarihini oluşturmaktadır.

Ayrıca 2821 Sayılı Sendikalar Kanunun madde 61/2. fıkrasında sendika üyelik aidatının bir ay içerisinde sendikaya gönderilmesi öngörülmüş ise de yukarıda açıklandığı şekilde kanunda işverene bir aylık ödeme süresi öngörülmesi temerrüt için yeterli görülmemiş, işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerektiği kabul edilmiştir

Dosyaya getirtilen, sendika ile işveren arasında imzalanan...Sözleşmeleri’nde sendika aidatlarının ne şekilde ve hangi sürede davacı Sendika adına yatırılacağı ayrıntılı ve açık şekilde düzenlenmiştir. Dosya kapsamından; davacı Sendikanın 15.01.2005-14.2.2006 dönemine ilişkin yasa ve...sözleşmeleri uyarınca üyesi olan işçilerin listesi, aidat miktarı ve banka hesap numarasını davalı işverene göndermiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda her bir dönem aidat alacağının...Sözleşmeleri’nde belirtilen tarihten itibaren faizine karar verilmesi gerekirken, hesap edilen alacaklar yönünden dava ve ıslahla artırılan kısım için ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi hatalıdır.

Bundan başka, borçlu faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Hukuk Genel Kurulunun 27.09.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemesi zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir ise de, davacı tarafından ödemeye ihtirazı kayıt konulmaması ve ıslah dilekçesi ile 49.923,83 TL’lik kısmın kesildikleri tarihten ödeme tarihine kadar

işleyecek faizi ile istenmesi karşısında; yapılan ödemelerin asıl alacak için kabul edildiği anlaşılmış olup ödenen 49.923,83 TL’nin faizi yönünden davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. Yukarıda açıklandığı şekilde ödenen miktar yönünden de ...Sözleşmeleri’nde belirtilen temerrüt tarihlerinden ödeme tarihine kadar faiz hesaplanmalıdır.

Öte yandan en son dönem...Sözleşmesi 01.03.2004 - 28.02.2006 yürürlük sürelidir. Bu dönemden sonra davalı ... ile başka bir sendika arasında TİS imzalanmıştır.

Mahkemece 15.02.2006 -28.02.2006 tarihleri arası dönem için bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulmuştur. Aidat alacakların ait oldukları aylara göre dönem dönem hesaplanması gerekir. TİS yürürlük süresi dikkate alındığında en son dönem olan Şubat 2006 ayına ait aidat alacağı yönünden, ayın yarısının hesaplamada dikkate alınmadığını belirtilen rapora itibar edilerek karar verilmesi hatalıdır.

Bu nedenlerle kabul edilen üyelik aidatı ve ödeme nedeni ile faizi istenen miktar yönünden alacak dönemi ay ay tespit edilerek, her bir aya ait üyelik aidatı miktarı, ayın tamamı dikkate alınarak ve takip eden dönem de aynı şekilde belirlenerek sonuca gidilmelidir.

F) Sonuç: