Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2012/14231 K.2014/17680

Yerel mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı işçinin, Ankara şubelerinde satış temsilcisi olarak çalışırken başka bir firmada iş bulmayı gerekçe göstermek suretiyle istifa ederek iş akdini sonlandırdığını, iş sözleşmenin 10. maddesi uyarınca davalının, iş akdinin herhangi bir sebeple son bulmasını müteakip bir yıl boyunca, bu iş sözleşmesi ile asli olarak bağlı olduğunu ve görev yaptığı işyerinin bulunduğu coğrafi bölge sınırları içerisinde işverenin iştigal alanı ve faaliyet konusu ile aynı alanda ve konuda faaliyet gösteren başka herhangi bir işveren nezdinde çalışmayacağını,

aksi takdirde sözleşmesinin sona erdiği tarihte mevcut en son aylık brüt ücretinin 24 katı tutarında cezai şartı ödeyeceğini taahhüt etmiş bulunduğunu, davalının yeni çalışmaya başladığı firma ile kendilerinin iştigal alanının aynı olduğunu, ileri sürerek cezai şart alacağının tahsilini, istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacı firmada çalımakta iken çocuğunun hasta olması ve iş performansı, çalışma süresi, iş verimi göz önüne alınarak zam yapılmasını istemesine karşın zam isteğinin karşılanmadığını, bu nedenle iş ararken O. Optik A.Ş. firması ile anlaşıp çerçeve bölümünde çalışmaya başladığını, davacı şirketin faaliyet alanında çerçeve bölümünün bulunmadığını, ayrıca yeni firmanın İstanbul'da olduğunu, savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, taraflarca sözleşmeye konu edilen cezai şart düzenlemesiyle iş akdinin sona ermesi halinde işçinin aynı alanda ve iştigal konusunda bir yıl süreyle çalışma yasağına tabi tutulduğu, bu şekilde Anayasal bir temel hak ve hürriyet olan çalışma hakkının özüne dokunur şekilde ölçülülük ilkesine uyulmaksızın sınırlandırılma yapılmasına hukuken cevaz verilemeyeceği, cezai şartın dayanağı olan çalışma yasağı geçersiz olmakla cezai şartın da geçersiz olduğu, gerekçesi ile davanın reddine, karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı taraf temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, rekabet yasağının ihlalinden doğduğu ileri sürülen cezai şart ücretinin tahsili istemine ilişkin olup, öncelikle dikkate alınması gereken husus uyuşmazlığın 4857 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, iş mahkemelerinin görevi “İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş sözleşmesinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi”dir.

Davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 348. maddesi “İş sahibinin müşterilerini tanımak veya işlerinin esrarına nüfuz etmek hususlarında işçiye müsait olan bir hizmet akdinde her iki taraf, akdin hitamından sonra, işçinin kendi namına iş sahibi ile rekabet edecek bir iş yapamamasını ve rakip bir müessesede çalışamamasını ve böyle bir müessesede şerik veya sair sıfatla alakadar olamamasını şart edebilirler.

Rekabet memnuniyetine dair olan şart, ancak işçinin müşterileri tanımasından ve esrara nüfuzundan istifade ederek iş sahibine hissolunacak derecede bir zarar husulüne sebebiyet verebilecek ise, caizdir.

İşçi, akdin yapıldığı zamanda reşit değil ise rekabet memnuiyetine dair olan şart batıldır.” hükmünü haiz olup, madde metninden de anlaşılacağı üzere bu madde sözü edilen sırlara vakıf işçinin sözleşme yapmak şartıyla işten ayrılması halinde aynı işi kendi adına yapmamasını, rakip bir müessesede çalışmamasını ve böyle bir müessesede şerik veya sair sıfatla alakadar olmamasını düzenlemektedir.

Düzenleme, hizmet sözleşmesi içinde yer almakla birlikte hizmet sözleşmesi süresi içinde yapılmaması gereken bir hususta değil, hizmet sözleşmesinin sona ermesinden sonra yapılmaması gereken bir hususta düzenleme getirmektedir.

İş sözleşmesinin devamı sırasında rekabet yasağının ihlali şeklindeki sadakatsizlik iş mahkemesinde görülecek bir davanın konusunu oluşturur. Bu rekabet yasağının sözleşmeden veya kanundan kaynaklanmasının hukuki sonuçları ile aynıdır.

Oysa somut uyuşmazlıkta davacı taraf, davalının, sözleşmenin sona ermesinden sonra gerçekleşen eylemi sebebiyle cezai şart istemektedir. Rekabet yasağının iş sözleşmesinin bitiminden sonraki bir tarihte ihlal edilmesi iş mahkemelerini görevli olmaktan çıkarmaktadır. Ayrıca rekabet yasağının belirlenmesinde ticari sırrın ne olduğu uzman mahkemelerce değerlendirilmesi gereken ve piyasa şartlarıyla sıkı sıkıya bağlı bulunan ticari bir konudur.

Kaldı ki, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesiyle kanun koyucu çok açık bir şekilde 818 sayılı Kanun'un 348. maddesinden kaynaklanan davaların mutlak ticari davalardan olduğunu öngörmüştür. Mutlak ticari davalar herhangi bir unsurun, bağlama noktasının veya sebebin davanın ticari niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalardandır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 29.02.2012 Tarih 2011/11-781 Esas- 2012/109 Karar sayılı ilamında da hizmet sözleşmesinin sona ermesinden sonra gerçekleşen rekabet yasağına aykırılığı düzenleyen 818 sayılı Kanun’un 348. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken uyuşmazlıklara ilişkin davaların 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-3. maddesi gereğince mutlak ticari dava niteliği taşıdığı ve mutlak ticari davaların görülme yerinin ise, açık biçimde ticaret mahkemeleri olduğu belirtilmiştir.