Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2012/15731 K.2012/18066

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti ve ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, hükmüne uyulan bozma ilamı doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1.Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Bilindiği üzere; 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda(keza 6100 Sayılı HMK’da) "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Mahkemenin, Yargıtay'ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Yargıtay İBK 9.5.19 60... /9, RG. 28.6.1960-10537) Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir.

Kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). Kazanılmış haklar Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır.

Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2. maddesinde açıklanan "Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir" hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada, ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir (Yargıtay HGK. nun 12.07.2006 gün ve 2006/4-519-527 sayılı, 31.05.2006 gün ve 2006/10-307-337 sayılı ve 10.05.2006 gün ve 2006/4-230-288 sayılı ilamı).

Somut olayda, davalının temyizi üzerine Dairemiz 2009/28349 E. 2011/1135 K. Sayılı bozma kararında “Somut olayda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda hatalar bulunmaktadır. Şöyle ki özellikle günlük 12 saat çalışma yapıldığının kabulüne göre günlük ara dinlenme süresi Dairemizin yerleşik uygulaması da gözetilerek 1,5 saat yerine 1 saat olarak günlük çalışma süresinden düşülerek haftalık çalışma saati toplamında yanlış sonuca ulaşılmıştır. Ayrıca hesaplamanın haftalık 45 saati aşan çalışmalar bakımından yapılması gerekirken günlük olarak fazla çalışma ücreti hesabı da hatalıdır. Mahkemece yapılması gereken, bilirkişiden yukarıdaki ilkeleri gözeten ek rapor alınarak sonuca gitmektir.” şeklinde bozma yapılmıştır.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuştur.

Önceki bilirkişi raporunda ara dinlenme süresi bir saat olarak kabul edilmiştir. Bozma ilamı doğrultusunda yeniden hesaplama yapıldığında fazla çalışma alacağının önceki rapordan daha az miktarda çıkması gerekeceği açıktır.

Ancak mahkeme 21/06/2011 tarihli duruşmada bozma ilamı kapsamı dışına çıkarak davalının cevap dilekçesinde bildirdiği aylık ücreti hesaplamaya esas almıştır. Ayrıca bilinmeyen dönem ücretlerinin Asgari ücrete oranlanmak suretiyle belirlenmesi suretiyle hesaplama yoluna gitmiştir.

Davacının açık temyizi bulunmadığına göre önceki raporda geçen ücret miktarı ve bilinmeyen dönem ücretler açısından davalı lehine usulü kazanılmış hak doğmuştur. Artık bu ücretlerin dışına çıkarak -doğru da olsa- başka bir hesaplama yapmak davalı lehine doğan usulü kazanılmış hakkın ihlali sonucuna yol açacaktır.

Usulü kazanılmış hak ilkesi davacı tarafından bozma sonrasında alınan bilirkişi raporuna göre tespit edilen alacakların talebine engel olduğu halde mahkemece fazla çalışma açısından fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması hatalıdır.

Ayrıca Mahkemece önceki raporda esas alınan ücret ve dönemler doğrultusunda, bozma sonrası tespit edilen fazla çalışma saatleri üzerinden açılan ek davaya karşı davalı vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürdüğü zaman aşımı itirazı da dikkate alınarak alacağın tespiti gerekirken hatalı değerlendirmeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.