Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2012/22600 K.2014/20255

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait işyerinde kesim ustası olarak 01/04/1999 tarihinde çalışmaya başladığını, çalışma saatlerinin haftada 5 gün 08:00-20:00 saatleri arasında olduğunu, günde 12 saat çalışma yaptığını, Cumartesi günleri saat 13:00'a kadar çalıştığını, fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini, son aldığı ücretin net 1.020,00 TL olduğunu, davalı işveren tarafından işyerinin ekonomik krizde olması sebebiyle iş akdinin 8 hafta sonunda 04/12/2009 tarihinde feshedileceğinin bildirildiğini, yasal haklarının ödenmediğini, aylık ücretlerin bir kısmının bankaya kalan kısmının elden ödendiğini,

2009 yılı Mayıs ayından itibaren elden ödenmesi gereken aylık 390,00 TL farkların ödenmediğini, son yıla ait yıllık ücretli izin hakkının kullandırılmadığını iddia ederek kıdem tazminatı, ücret, yıllık ücretli izin ve fazla mesai alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının iş akdinin ekonomik kriz nedeniyle ihbarlı olarak feshedildiğini, yıllık izinlerini kullandığını, işyerinde fazla mesai yapılmadığını ve ücretlerinin ödendiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının haksız olarak işten davalı tarafça çıkartıldığı gerekçesiyle açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar süresi içersinde taraflar vekillerince temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir.

Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 23.6.2009 gün 2007/40862 E, 2009/17766 K).

Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre, günde yedibuçuk saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, yedibuçuk saati aşan çalışma süreleri ile yedibuçuk saatten az çalışılması gereken işler bakımından Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sözü edilen günlük çalışma sürelerini aşan çalışmalar, doğrudan fazla çalışma niteliğindedir. Sözü edilen çalışmalarda haftalık kırkbeş saat olan yasal sürenin aşılmamış olmasının önemi yoktur.

Somut olayda; tanık beyanları dikkate alındığında davacının haftanın 5 günü 08.00-20.00 ya da 20.00-08.00 arası 12 saat çalışma üzerinden.

12 saat – 1 saat ara dinlenme(aynı gün temyiz incelemesi yapılan 2012/22448 E, 2014/20252 Karar ve 2012/22447 E, 2014/20251 Karar sayılı dosyalardaki tanıklar ve iş bu dosyadaki davalı tanığı 1 saat ara dinlenme yapıldığını belirttiği için)=11 saat x 5 gün= 55 saat çalışma ve cumartesi günü ise 5 saat çalışma üzerinden(davalı tanığı dahi cumartesi günleri 08.00-13.00 arası çalışıldığını belirttiği için). 5 saat- yarım saat ara dinlenme= 4,5 saat çalışma ile haftalık.

55 saat hafta içi çalışma+4,5 saat cumartesi çalışması = 59,5 - 45 saat = 14,5 saat fazla mesai yaptığı anlaşılmakla, 10 saat fazla mesai üzerinden hesap yapan yetersiz ve dayanaksız bilirkişi raporuna itibar edilerek sonuca gidilmesi hatalıdır.

3- Somut olayda; davacı işçinin fazla çalışma ücreti isteklerinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda takdiri indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Yerel mahkemece hesaplanan fazla çalışma ücreti alacağından 1/2 oranında takdiri indirim yapılması hakkın özünü etkileyecek nitelikte olup daha makul bir indirim yapılmamış olması bozmayı gerektirmiştir.

4- Kabule göre de; fazla mesai için yapılan takdiri indirim gözetilmeksizin davalı taraf lehine yüksek oranda vekalet ücretine hükmedilmesi de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç: