Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2012/28226 K.2013/6451

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, 03/09/2010 tarihinde davalıya ait işyerinde çalışmaya başlayan davacının 18/10/2011 tarihinde iş akdinin sendikal nedenlerle feshedildiğini beyanla feshin geçersizliği ile işe iadesine en çok 4 aylık çalıştırılmayan süre ücretinin ödenmesine, işe iade kararına rağmen işe alınmaması halinde 12 aylık ücretinden az olmamak üzere iş başlatmama tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının 23/09/2011 tarihinde metot hatası nedeni ile hatalı üretime sebep verdiğini, bu yüzden 12 işin tamir görmek zorunda kaldığını, 26/09/2011 tarihinde yine metot hatası yaparak 24 adet hatalı üretim yapığını davacının bunun üzerine savunması istenip davacının savunma vermediğini, 18/10/2011 tarihinde tekrar metot hatası yaparak bu kez 65 adet hatalı üretime sebep verdiğini bu hatanın ise 300 dakikalık bir tamir süresine neden olduğunu davacının iş sözleşmesinin verimsiz çalışması nedeni ile geçerli sebeplerle feshedildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının iş sözleşmesinin geçersiz nedenle feshedildiği ancak sendikal fesih iddiasının kanıtlanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere göre davalı işverence feshin geçerli sebebe dayandığı ispatlanmadığından mahkemece feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmesi dosya içeriğine uygun olup, davalı tarafın temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2- Davacı vekilinin, feshin sendikal nedene dayandığı hususundaki temyizi açısından;

Sendikal tazminat 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı

tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır.

Sözü edilen maddenin üçüncü fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, işin sevk ve dağıtımında, işçinin mesleki ilerlemesinde, işçinin ücret, ikramiye ve primlerinde, sosyal yardım ve disiplin hükümlerinde ve diğer hususlara ilişkin hükümlerin uygulanması veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayırım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.

Konuya dair bir başka güvence bahsi geçen maddenin beşinci fıkrasında öngörülmüş, işçilerin sendikaya üye olmaları veya olmamaları sebebiyle iş sözleşmelerinin feshedilemeyeceği, yine yasaya uygun sendikal faaliyetler sebebiyle işten çıkarılamayacakları ya da farklı uygulamaya tabi tutulamayacakları hükme bağlanmıştır.

İşverenin 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarına aykırı davranması halinde, işçinin bir yıldan az olmamak üzere sendikal tazminata hak kazanacağı hususu da Yasada ifadesini bulmuştur.

2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde 4773 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasında, işçinin iş sözleşmesinin sendika üyeliği ya da sendikal faaliyetleri sebebiyle feshedilmesi halinde, doğrudan sendikal tazminat talep hakkının olmadığı açıklanmış, 4857 sayılı İş Kanununun iş güvencesine dair hükümlerinin uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Fesih dışında kalan sendikal nedene dayanan ayrımcılık hallerinde ise, işçinin doğrudan sendikal tazminat davası açma hakkı bulunmaktadır.

4773 sayılı Yasa ile sözü edilen maddeye eklenen yedinci fıkrada ise, iş güvencesi hükümlerinin uygulaması dışında kalan hallerde ve feshe bağlı tazminat istekleriyle sınırlı olmak üzere ispat yükünün işverene ait olduğu öngörülmüştür. Bu durumda sendikal nedenle fesih iddiasıyla açılan feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade davasında ispat yükü, önceden olduğu gibi işçi üzerindedir. Ancak, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayan bir işçinin açmış olduğu sendikal tazminat isteklerini içeren bir davada, aksinin ispatı işverene aittir.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut olayda, davacı iş sözleşmesinin feshinin sendikal nedenle yapıldığını iddia etmiş, davacının 16 Eylül 2011 tarihinde sendikaya üye olduğuna dair sendika üye kayıt fişi sunulmuştur. Ancak mahkemece davacının iş sözleşmesinin sendikal fesih iddiası yönünden yalnızca davacı tanığının işyerinde 60 sendika üyesi bulunduğu, ancak bunlardan 30’unun çıkarıldığı yönündeki beyanına dayanılarak, halen 30 civarında sendikalı çalışan bulunduğu bu nedenle sendikal fesih iddiasının ispatlanmadığı kabul edilmişse de, mahkemece yukarıda anlatılan ilkeler ışığında sendikal fesih araştırması yapılmamıştır. Buna göre yukarıda anlatılan ilkeler ışığında araştırma yapılıp, sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

F) Sonuç :