Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2012/33260 K.2014/26718

Dava

Taraflar arasındaki, kıdem tazminatı, izin ücreti, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti ile bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 16.09.2014 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü yapılan tebligata rağmen taraflar adına kimse gelmediğinden incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, 12/04/2007 - 09/12/2009 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde personel müdürü olarak net 2.178 TL aylıkla çalıştığını, davalıya ait iş yerinde yaz ve kış aylarında her çalışma gününde 16-17 saat çalıştığını, bu çalışmaları ile ilgili ücretin kendisine ödenmediğini, resmi ve dini bayramlar ile genel tatillerde çalıştığını, bu çalışmalarının karşılığının ödenmediğini, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında haftalık izinlerin iki haftada bir kullandırıldığını, kullanmadığı hafta tatilleri ücretinin kendisine ödenmediğini, 2008-2009 yılı yıllık izin ücretlerinin ödenmediğini,

2009 yılı Kasım ve Aralık ayı ücretinin de ödenmediğini, davalının her türlü ahlak ve kanun dışı uygulamalarına daha fazla maruz kalamadığını ve sürekli maaşının geç ödenmesi haklı nedenleri ile Manavgat 1. Noterliğinin 2009/12977 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile iş akdini feshettiğini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 200,00 TL kıdem tazminatı, 300,00 TL ücret alacağı, 200,00 TL fazla mesai ücreti, 100,00 TL ulusal bayram ve genel tatil ücreti, 100,00 TL hafta tatili ücreti, 100,00 TL yıllık izin ücreti alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, davacının izinsiz ve mazeretsiz olarak işe gelmediğini, işe gelmediği günlerle ilgili olarak tutanak düzenlenerek devamında Manavgat 1. Noterliğinin 14/12/2009 tarih ve 13042 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihtarda bulunulduğunu, davacının geçerli bir mazeret ileri sürmemesi ve işe gelmemeye devam etmesi sonucu iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini, fazla çalıştığına dair iddialarının da yerinde olmadığını, çalışma saatlerini kendisinin belirlediğini, haftanın 6 günü çalıştığını, dini ve milli bayramlarda çalışılan günlerin karşılığının ücret olarak ödendiğini, davacının ödenmemiş maaşının da bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının davalı iş yerinde 12/04/2007-09/12/2009 tarihleri arasında toplam 2 yıl 7 ay 27 gün süre ile çalıştığı, davacının maaşının geç ödenmesi ve hakarete uğraması nedenleri ile Manavgat 1. Noterliğinin 11/12/2009 tarih ve 12977 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile iş akdini feshettiği gerekçesiyle isteklerin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacının günlük çalışma süreleri ve ara dinlenmesi yönlerinden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı işçinin talebiyle bağlı kalınarak 08:00- 19:00 saatleri arasında 10.5 saat çalıştığı kabul edilmiş ve günlük 7.5 saatin üzeri her gün için 3 saat fazla çalışma ücreti hesabı yapılmıştır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda günde 10,5 saat olan çalışma süresinden 1 saat ara dinlenmesi düşülmeli ve haftalık çalışma süresi 57 saat olarak belirlenmelidir. Buna göre haftada 12 saat fazla çalışma ücreti hesaplanmalı indirim hususuda düşünülerek bir karar verilmelidir.