Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2013/2799 K.2013/22875

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı işçi, davalı işveren nezdinde çalışmakta olduğunu, 1990 – 2004 yılları arasında işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmelerinin eksik uygulandığını, 2005 ve 2007 yılları çerçeve protokolleri hükümlerinin ileriye dönük uygulandığını, 2005 sonrası imzalanan toplu iş sözleşmesine göre teşvik primi alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek ücret farkı alacağı, ilave tediye farkı alacağı, ikramiye farkı ve teşvik primi alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı işveren, zamanaşımı def'inde bulunmuş, Maliye Bakanlığınca protokol ile yapılan düzenlemelerin ileriye dönük olarak uygulanabileceğinin belirtildiğini, işçilerin bireysel hizmet akitlerinde yapılan düzenlemeler ile artış uygulandığım, hakkaniyet gereği bu artışların sendika üyesi olsun olmasın tüm işçilere uygulandığını, davacının ilk işe giriş tarihinden itibaren tüm ücret zammı, kıdem zammı ve kıdem terfilerinin eksiksiz uygulandığını, beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, toplu iş sözleşmelerinde öngörülen kıdem terfileri, ücret artışları, seyyanen zam ve kıdem zamlarının gereği gibi uygulanmaması nedeni ile ücret, ikramiye ve ilave tediye ... alacaklarının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Kararı yasal süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Hükme esas alınan bilirkişi hesap raporunda kıdem terfi primi eklenmek suretiyle hesaplamaya gidildiği görülmektedir.

İstek konusu dönemde yürürlükte olan toplu iş sözleşmelerinin tamamında kıdem terfii 33. maddede düzenlenmiştir. Maddenin başlığı “Daimi işçilerin Kıymetlendirme Fişlerine Dayalı Kıdem Terfii” olup, madde içeriğinden de sözü edilen terfi için daimi işçi olarak çalışılması gerektiği açıktır.

Toplu iş sözleşmesinin 35. maddesinde sendika üyesi olan işçilerin üyeliğin sendikaya bildirilmesinden itibaren daimi işçiler gibi toplu iş sözleşmesinden yararlanacakları yönünde kurala yer verilmiş ise de sözü edilen hüküm ücret artışı, ile diğer sosyal haklar ilgilendirdiği kabul edilmelidir. Zira toplu iş sözleşmesinin 25. maddesinde daimi işçi ile mevsimlik işçi tanımları yapılmış ve 33. maddede kıdem terfi sadece daimi işçiler için öngörülmüştür.

Mevsimlik işçinin üyeliğin bildirildiği andan itibaren toplu iş sözleşmesinin tüm hükümlerinden yararlanabileceği kabul edildiğinde, toplu iş sözleşmesinde öngörülen daimi işçi ile mevsimlik işçi arasındaki ayrımın nedeni ortadan kalkar. Zira 2822 sayılı Yasa gereği üyeliğin işverene bildirildiği tarihten itibaren toplu iş sözleşmesinden yararlanılacağından, daimi işçilerle mevsimlik işçilerin toplu iş sözleşmesinin tüm hükümlerinden yararlanması söz konusu olur.

Toplu iş sözleşmesinde açıkça daimi işçilerle mevsimlik işçilere ait tanıma yer verilmesi ve 33. maddede açıkça daimi işçilere kıdem terfii öngörülmesi sebebiyle düzenlemenin amaçsal yorumu yapıldığında mevsimlik işçilerin kıdem terfi haklarının olmadığı kabul edilmelidir. Toplu iş sözleşmesinin 35. maddesi hükmü, açıkça daimi işçilere sağlanan haklar dışında kalan hükümler bakımından sonuç doğurur.

Yapılan bu açıklamalara göre davacı işçi yönünden mevsimlik statüde çalışılan dönem için kıdem terfi hesabı yapılmamalıdır. Gerekirse bu yönden bilirkişiden ek hesap raporu alınmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

3- Dosya içinde istek konusu dönemlere ait toplu iş sözleşmeleri ile toplu iş sözleşmelerinde değişiklik öngören protokollerin tamamı bulunmamaktadır. Davalı vekili ek rapora karşı itirazında, toplu iş sözleşmesinin hükümlerine dayanarak somut biçimde itirazlarda bulunmuştur. Mahkemece toplu iş sözleşmeleri ile protokoller getirtilmeksizin itirazlarla ilgili denetime elverişli rapor alınmadan sonuca gidilmesi hatalıdır.

Her işçi yönünden işe giriş tarihi ve bu tarihte alması gereken yevmiye belirlenmeli, ücret atışlarının dayanakları raporda gösterilmeli, zamanaşımı defiyle sınırlı istek konusu dönem için hesaplamaya gidilmelidir. Özellikle 01.01.1992 tarihinde uygulandığı belirtilen % 26,1 oranındaki ücret artışı yönünden 7. ve 8. Dönemler toplu iş sözleşmeleri ve protokol hükümleri değerlendirilmeli ve mahkemece sonucuna göre karar verilmelidir.

4- Davaya konu isteklerin bir kısmı toplu iş sözleşmesinin sona erdiği 31.12.2004 tarihinden sonrasına dayanmakla belirtilen dönemi ilgilendiren istekler bakımından en yüksek işletme kredisi faizine karar verilmesi hatalıdır. Ayrıca hüküm fıkrasında infazda tereddüt oluşturacak şekilde kabul edilen alacakların faiz başlangıçlarının açıkça gösterilmemesi, toplu iş sözleşmesine göre ödenmesi gereken tarihlerden söz edilerek faize dair karar verilmesi de doğru değildir. Mahkemece yapılacak inceleme sonucu bakiye bir hakkın varlığının belirlenmesi durumunda kabul edilen ücret ve ikramiye miktarları ayrı ayrı hüküm fıkrasında gösterilmeli ve faiz başlangıçları da denetime elverişli şekilde belirtilmelidir.