Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2014/12641 K.2014/19930

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1992 yılından itibaren davalı idare yanında kadrolu olarak işe başladığını ve 2 yılda 1 derece ve her yıl bir kademe ilerlemesi aldığını, davacının T.Y.-İş Sendikası üyesi iken 2005 yılında mahkeme kararı uyarınca T.-Koop İş Sendikasına geçtiğini, 5286 sayılı Kanun ile Köy Hizmetlerinin İl Özel İdarelerine devredildiğini, geçiş aşamasında iki sendika arasında iş kolu tespiti davasında il özel idaresindeki işçilerin inşaat iş koluna tabi olmaları gerektiğine karar verildiğini, tespit kararının RG’de yayımlandığını,

bunun üzerine T.-Koop üyesi 71 işçinin Y.-İş Sendikasına mecburi üye olduklarını, davacı ve diğer işçilerin aldıkları kademe ve derecelerinin korunduğunu, ancak T.-Y.-İş arasında akdedilen 3.Dönem TİS 17.madde uyarınca başka kamu kurumlarına kanunla devredilen işçiler ile işyerlerinde 17 nolu büro iş kolunda çalışmakta iken Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca inşaat iş kolunda olduğu tespit edilen işçiler almakta oldukları gündelikleri ile pozisyonlarının başlangıç derecelerinin 1. Kademesinden itibaren gündeliğinin aranarak bulunacak en yakın lehte derece ve kademeye intibakı yapılır hükmünü içerdiğini,

hüküm gereğince davacının kazanmış olduğu derece ve kademesinin elinden alındığını, davacının T.-KOOP Sendikasındaki skalasına göre 15.derece 19.kademede iken sözleşme hükmüne göre 4.derece 12.kademeye intibakının yapıldığını, oysaki davacının daha önce kazanmış olduğu derece ve kademenin korunarak bu kademe ve dereceye göre yeni gündelik ücretinin belirlenmesi gerektiğini, bu madde uyarınca davacının tüm işçilik haklarının zedelendiğini, davacının en son gündeliğinin 74,54 TL olduğunu, oysaki T.KOOP İş Sendikasında bulunduğu sürece derece ve kademeye göre alması gereken gündelik ücretinin 74,54.TL olması gerektiğini,

davacının ve onun gibi tüm işçilerin haklarını talep etmemeleri için aynı TİS geçici 4.maddesinin kötüniyetli olarak eklendiğini, bu şekilde davacının derece ve kademe ilerlemesinin önüne geçildiğini, bu şekilde eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, davacının geçmiş işçilikte geçen sürelerin kıdem hesabında dikkate alınmadığını, davalı İdare tarafından bir çok ilde TİS imzalandığını ancak aykırı şekilde farklılıklar bulunduğunu,

Y.-İŞ ile Iğdır İl Özel İdaresi arasında imzalanan TİS Geçici 3.maddesinde başka kamu kuramlarından kanunla devredilen işçilerin bu sözleşmeden doğan her türlü hak ve menfaatlerinin hesaplanmasında devredildiği işyerinde geçen çalışma süresinin bu işyerinde geçmiş gibi dikkate alınacağının düzenlendiğini, belirtilen nedenlerle T. ile Y.-İŞ Sendikası arasında akdedilen 3.Dönem TİS 17.maddesi ve bu maddeye ek Geçici 4.maddesinin iptaline, davacının bu sözleşme uyarınca uğramış olduğu tüm hak kayıplarının tespitine,

davacının daha önce hak kazandığı derece ve kademeye intibakının yapılarak hak kazanacağı tüm ücretlerin bu derece ve kademeye göre tespitine, bu hak kaybı nedeniyle uğramış olduğu tüm zarar ve ziyanın tespitine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

Davacı vekili, son duruşmadaki beyanında dava dilekçesinin sonuç kısmının 2,3,4 numaralı bentlerindeki talebinin genel olarak akdedilen ve iptalini istediği 3. dönem TİS ' in iptali istenen maddeleri nedeniyle davacının uğramış olduğu hak kayıplarının davacıya davalı idare tarafından ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini amaçladığını, dava dilekçesini bu şekilde açıkladığını beyan etmiştir. B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2005 yılında alınan Tespit kararı ile T.-KOOP İŞ’e üye olduklarını, 5286 sayılı Yasa uyarınca Köy Hizmetleri Bölge ve İl Müdürlüğü personellerinin davalı idareye geçtiklerini, daha önce işçilerin Y.-İŞ Sendikasına üye olduklarını, katılmadan sonra bu kere YOL-İŞ Sendikasına üye olduklarını, her iki sendika ile idare arasında imzalanan TİS’lerin yürürlükte olduğunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 26.10.2010 tarih ve 2010/85 sayılı İş Kolu Tespit kararı ile İl Özel İdaresindeki işlerin İşkolu Tüzüğü 15 numaralı inşaat işkolunda yer aldığının tespit edildiğini,

tespitin RG’de yayımlandığını, bu kararın iptali istemiyle Diyarbakır l.İş Mahkemesinde 2010/920 E.sayılı davada davacı Sendika aleyhine karar verilmesi üzerine davacının YOL-ÎŞ Sendikasına üye olduklarını, bu sendika ile idare adına TUHİS arasında imzalanan 01.03.2011-28.02.2013 tarihleri arasında geçerli 3.Dönem TİS Geçici 4.Maddesinde başka kurumlardan kanunla devredilen işçilerin bu sözleşmeden doğan her türlü hak ve menfaatlerinin hesaplanmasında devredildiği işyerinde geçen çalışma süresinin bu işyerinde geçmiş gibi dikkate alınacağının,

ancak bu maddeye dayanılarak başka işverenin veya aynı işveren olmakla birlikte Y.- İŞ Sendikası üyeliğinden önce başka iş kolunda çalışılan çalışma sürelerinin derece ve kademe ilerlemesi talebinde bulunamayacağının düzenlendiğini, TİS imzalanırken davacı gibi T.-KOOP Sendikasına üye olan davalı idare işçilerinin aldıkları yevmiyelerin miktarına göre derece ve kademe intibaklarının yapıldığını, davacının günlük yevmiyelerinde kayıp söz konusu olmadığını, ancak davacının T.-KOOP üyesi iken Y.- İŞ Sendikasına geçmesiyle sosyal yardımlar bakımından kayba uğradıklarını kabul ettiklerini,

çünkü 01.01.2009-31.12.2010 tarihleri arasında geçerli TİS uyarınca sosyal yardım alındığını, Y.-İŞ ile imzalanan Sosyal Yardım miktarlarının T.-KOOP ile yapılan sözleşmeye göre daha düşük düzeyde olduğunu, bu sebeple davacının Y.-İŞ üyesi olması ile sosyal haklar ve ek ödemeler bakımından hak kaybına uğradığını, ancak günlük yevmiyede değişiklik olmadığını, bu sebeple davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının iş kolunda değişiklik olmasının daha öncesinde başka bir sendika üyesi olmasının davacının daha önceki derece ve kademesinde intibak talebinde bulunamayacağına ilişkin TİS düzenlemesinin yasal olmadığı, eşitlik, eşit ücret ilkesine TİS ve çerçeve sözleşmeler Anayasa ve Kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremeyeceği, genel amirlik ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden bu maddelerin geçerli olamayacağı,

davalı idarenin 01/03/2013 - 28/02/2015 tarihleri arasında geçerli TİS geçici 3. maddesinde başka kamu kurumlarında kanunla devredilen işçilerin bu sözleşmeden doğan her türlü hak ve menfaatlerinin hesaplanmasında devredildiği işyerinde geçen çalışma süresi bu işyerinde geçmiş gibi dikkate alınacağı düzenlemesi ile önceki hukuka aykırı durumu düzelttiği, ancak bu kez de yapılacak intibak nedeniyle bu TİS ' in yürürlük tarihinden geriye doğru herhangi bir fark ödemesi yapılmayacağı düzenlemesi ile davacının geriye doğru hak taleplerinin önüne geçmek için yeni bir düzenleme yapıldığı,

davacının T. ile Y.- İş Sendikası arasında akdedilen 3. dönem TİS ' in 17. maddesi ve bu maddeye ek 4. maddesinin iptali talebinin yerinde olduğu gerekçesiyle, 3. dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 17. maddesi ve bu maddeye ek geçici 4. maddesinin iptaline, sözü edilen hükümler nedeniyle davacının uğramış olduğu hak kayıplarının davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Toplu iş sözleşmesi işçi sendikası ile işveren veya işveren sendikaları arasında imzalanır ve aynı taraflar bir araya gelerek geçmişe etkili olmamak üzere değişiklik metinleri düzenleyebilirler.

Tarafların usulüne uygun olarak imzalayarak yürürlüğe koydukları toplu iş sözleşmesi hükümlerinin sendika üyesi olan işçinin açtığı dava sonucu mahkeme tarafından iptali yasal olarak mümkün değildir. Toplu iş sözleşmesi hükümlerinin Anayasa ile Yasa ve Yönetmeliklere aykırı olması durumunda ve talep olması halinde mahkemece hukuka aykırı hükümler olduğu yönünde tespit hükmü verilebilir ve bu yönde varsa hak kayıplarının tespiti ve talep halinde tahsiline dair kararlar verilebilir.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 33. maddesinin 5. fıkrasına göre toplu iş sözleşmelerinin Anayasa ve Kanunların emredici hükümlerine aykırı olarak düzenlenmesi mümkün değildir.

Aynı yerde çalışmasına devam eden işçilerden, öncesinde başka bir sendikaya üye olanların bir kısım hizmet sürelerinin derece ve kademe terfiinde dikkate alınmayacağı yönünde toplu iş sözleşmesi hükümleri, Anayasanın 10. maddesi ile 55. maddesi, Avrupa Sosyal Şartının 4. maddesi ve İş Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık oluşturur.

Mahkemece 3. dönem Toplu İş Sözleşmesinin 17. ve geçici 4. maddeleriyle ilgili yapılan hukuki değerlendirmeler ile davacının uğramış olduğu hak kayıplarının işverence ödenmesi gerektiğinin tespitine dair hüküm yerinde ise de toplu iş sözleşmesi hükümlerin iptaline dair karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.