Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2014/18413 K.2014/22333

Mahkemece ön inceleme aşamasında gider avansının yatırılmaması nedeni ile dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

HMK.’un 115/2 maddedeki kurala göre ise “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. Düzenleme gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise, hakim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.

HMK.’un 120. Maddesinde gider avansı düzenlenmiştir.

Buna göre “Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir”.

30.09.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 1. maddesinde tarifenin amacının dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacak olan gider avansının miktarı ile avansın ödenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu açıklanmıştır. Tarifenin 6. Maddesinde “Bu Tarifenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan davalarda, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 120. maddesinin ikinci fıkrasına göre gider avansı ikmal ettirilir.” düzenlemesi getirilmiştir.

Anılan düzenlemelerden ve dava şartı müessesesinden gider avansının davanın açılması sırasında alınmasının şart olmadığı, mahkemenin sonradan bu eksikliği kesin süre vererek ikmal ettirebileceği anlaşılmaktadır.

HMK Uygulama Yönetmeliği’nin 45. Maddesine göre de “Davacı, yargılama harçları ile her yıl Bakanlıkça çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Gider avansı, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderler için davacıdan alınan meblağı ifade eder(1. Fıkra). Gider avansının yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir. Dava şartı olan gider avansının yatırılmaması veya tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğundan reddedilir(3. Fıkra)”.

Dosya içeriğine göre dava, görevli mahkemeye gönderilmek üzere Ankara Nöbetçi İş Mahkemesinde açılmış, başvuru harçları alınmış, dava dosyası kabul edilmiş ve görevli mahkemeye gönderilmiştir. Dava dosyası gönderildiğine göre gönderilme için posta pulunun alındığı anlaşılmaktadır. Ayrıca vezneye hitaben yazılan yazının altına el yazısı ile 16,00 TL posta pulunun davacı katibi tarafından verildiği belirtilmiştir.

Görevli mahkemece dava dosyası geldikten sonra gider avansının eksik olduğu görülmüş, ancak posta pulu eklenmediği, gider avansını tamamlaması için gönderilecek muhtıranın tebliği için posta pulu bulunmadığı, gider avansının tamamlanmadığı kabul edilerek davanın dava şartı nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.

Gider avansının içinde tebligat gideri de vardır. Tebligat gideri eksik ise bu giderin de HMK.’un 120 ve yönetmeliğin 45/2 maddesi uyarınca tamamlanması için süre verilmesi zorunludur. Kaldı ki davacı vekilinin tebligat için posta pulu da verdiği anlaşılmaktadır. Mahkemece anılan hükümlere göre davacı tarafa dava şartı olan gider avansını tamamlaması için süre vermesi gerekirken, posta pulu yokluğu nedeni ile ihtaratın yapılamadığı, dava şartının yerine getirilmediği gerekçesi ile yazılı şekilde davanın usulden reddine karar verilmesi hatalıdır.