Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/10514 K.2015/17854

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, Hizmet İş Sendikası’nın üyesi ve işyeri baştemsilcisi olarak davalı işyerinde çalışmakta iken iş akdinin haklı veya geçerli bir neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve mali sonuçlarına, ayrıca 01.03.2014-28.02.2016 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesi’nin 10 uncu maddesinin (d) ve (f) bendleri gereğince 24 aylık tazminatın ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, İçişleri Bakanlığı’nca 29.11.2005 tarihli ve 2006/9809 sayılı Bakanlar Kurulu’nun “Belediye ve Bağlı Kuruluşları Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke Ve Esaslar”a ilişkin kararına istinaden Belediyeleri için norm kadro çalışmalarının yapıldığı, sonucunda bir çok işçinin istihdam edildiği bazı müdürlüklerin kaldırıldığı, ayrıca 160 sürekli, 106 geçici işçi olmak üzere toplam 266 norm kadrosunun belirlendiği, buna göre fesihten önce 375 sürekli ve geçici işçinin istihdam edildiğinden 109 işçinin çıkarılmasının gerektiği, ancak tenkisatta işçilerin mağdur olmaması için tenkisatın yıllara yayıldığı, emeklilik hakkı kazananların tercih edildiği, bu nedenle feshin geçerli olduğu savunularak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, 6356 sayılı Sendikalar Kanunu ve yürürlükteki TİS çerçevesinde yapılan incelemede davacının 18/2/2011 tarihli Genel Yönetim Kurulu Kararı ile sendika üyeliğine kabul edildiği, ve işyeri sendika temsilcisi olarak atandığına ilişkin kayıt ve belgelerin celbedildiği,

6356 sayılı yasanın 24. maddesi gereğince işveren işyeri sendika temsilcilerinin iş sözleşmesini haklı bir neden olmadıkça ve fesih nedenini yazılı olarak açık ve kesin şekilde belirtmedikçe feshedemeyeceği hükme bağlandığı gibi ibraz olunan TİS in sendika yöneticisi ve temsilcilerinin teminat başlıklı 10. maddesinde Hizmet İş Sendikasının bütün kademelerinde görevli yönetici ve temsilcilerin TİS yükümleri gereği kurulan kurul, komite başkan ve üyelerinin iş sözleşmeleri sendika yöneticisinin devam ettiği sürece fesh edilemeyeceği, rızası alınmadan iş ve işyeri değiştirilemeyeceği hükmü ile aynı maddenin (f) bendinde yer alan,

(d) bendi hilafına işçinin iş sözleşmesinin feshi halinde cezai şart olarak 12 aylık giydirilmiş ücreti ve işverenin (e) bendi hilafına hiç işe başlatmaması veyahut işe başlatıp ta uygun iş vermemesi halinde ayrıca cezai şart olarak iki yıllık giydirilmiş ücret tutarında tazminat ödeneceği gerekçesiyle davacının işe iadesine, temsilcilik süresi aşmamak kaydı ile fesih tarihi ve kararın kesinleşme tarihi arasındaki ücret ve diğer haklarının ve TİS 10. maddesinin (d), (e) ve (f) fıkraları uyarınca işe başlatılmama halinde iki yıllık tazminatın ödenmesi gerektiğinin tespitine karar vermiştir.

D) Temyiz: Kararı davalı temyiz etmiştir. E) Gerekçe: Dosya kapsamına göre; davacı sendika üyesi olup, ilgili sendikanın işyeri temsilcisi olarak davalı işyerinde çalışmakta iken geçerli nedenle iş akdinin feshedildiği sabittir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 24 üncü maddesine göre işyeri sendika temsilcilerinin iş sözleşmeleri haklı neden olmadıkça ve nedenini açık ve kesin belirterek yazılı şekilde belirtmedikçe feshedilemeyeceğinden davacının işe iadesine yönelik kabul kararı yerindedir.

Öte yandan, davalı işyerinde 01.03.2014-28.02.2016 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesi’nin sendika yönetici ve temsilcilerinin teminatının düzenlendiği 10 uncu maddesinin (d) fıkrasında, “Hizmet-İş Sendikasının bütün kademelerinde görevli yönetici ve temsilciler toplu iş sözleşmesi hükümleri gereği kurulan kurul, komite başkan ve üyelerinin iş sözleşmeleri sendikanın yetkisi devam ettiği sürece fesih edilemez, rızası alınmadan işi ve işyeri değiştirilemez.

Toplu İş Sözleşmesine bağlı çalışmaları yüzünden cezalandırılamaz.” hükmü; (e) fıkrasında da “Hizmet-İş Sendikasının yönetim kurullarında ve başkanlığında görev alarak, kendi isteği ile işyerinden ayrılan işçiler, teşekküllerdeki görevlerinin seçime girmemek, seçilmemek, çekilmek veya her ne sebeple olursa olsun son bulması üzerine işverenden işe alınmalarını istedikleri takdirde işveren, talep tarihinden itibaren 1 ay içinde o andaki şartlarla eski işlerine veya eski işlerine uygun başka bir işe almak zorundadır. …” hükmü mevcuttur.

Yine, Toplu İş Sözleşmesinin anılan maddesinin (f) fıkrasında ise, “… (d) bendi hilafına işçinin iş/işyerini değiştirilmesi halinde 4857 sayılı Kanunun 22. maddesi hükmü yanında cezai şart olarak 12 aylık giydirilmiş ücreti ve yine işverenin (e) bendi hilafına hiç işe başlatmaması veyahut da işe başlatıp da uygun iş vermemesi halinde ayrıca cezai şart olarak iki yıllık giydirilmiş ücreti tutarında tazminat öder.” yönünde düzenlemeye yer verilmiştir.

Görüldüğü üzere, TİS in (f) fıkrasındaki 12 aylık cezai şart, işçinin iş/işyerinin (d) fıkrasına hilafına değiştirilmesi halinde; iki yıllık cezai şart ise, Sendikasının yönetim kurullarında ve başkanlığında görev alarak, kendi isteği ile işyerinden ayrılan bir işçinin bu teşekküllerdeki görevinin sona ermesi üzerine işe başlatılması için işverene başvurması halinde başlatılmaması yahut başlatılıp da uygun iş vermemesi hali için öngörülmüştür.

Somut olayda ise; sendika işyeri temsilcisi olarak davalı işyerinde çalışan davacı işçinin iş akdi, işyeri gerekliliğinden kaynaklı nedenle feshedilmiş olup, uyuşmazlık davacının iş veya işyeri değişikliğinden yahut sendika teşekküllerinden ayrılmasından sonra işyerine başlama isteğinden kaynaklı değildir. Belirtilen sebeplerle TİS in 10/f. maddesi ile öngörülen cezai şart koşulları davacı için mevcut değildir. Bu nedenle, Mahkemenin davacı lehine TİS in anılan hükümlerine göre iki yıllık tazminata hükmetmesi hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

F) Hüküm: Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1.Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,

3.Davacı işçinin temsilcilik süresini aşmamak kaydıyla fesih tarihi ile kararın kesinleşme tarihi arasındaki ücret ve diğer haklarının ödenmesine,