Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/120 K.2016/16995

Dava

Taraflar arasındaki, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi alacaklarının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalılardan ..., ..., ..., .. avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 27/09/2016 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti.

Duruşma günü davalılar adlarına Avukat ....... geldi. Karşı taraf adına kimse gelmedi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek bırakılan günde Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin, davalı işverenler bünyesinde 15.01.2000 tarihinden iş akdinin hiçbir haklı neden olmaksızın sonlandırıldığı 05.09.2011 tarihine kadar hiçbir sosyal güvencesi olmaksızın görevli olduğu ....plakalı araçlara daimi olarak hat sorumlusu görevi ifa ettiğini ve bazen dönüşümlü olarak müştereken araç şoförlüğü görevlerinde bulunduğunu, bu fiili çalışmaların tüm davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluğu altında gerçekleştiğini, davacının aylık net kazancının 1.350,00 TL olduğunu,

davacının çalışma saatlerinin işe ilk girdiği yıllarda haftanın her günü 06.00 ile 23.00 saatleri arasında iken son iki yıldır 06.00 ile 15.00 saatleri arasında olduğunu, davacının haftanın her günü belirtilen saatler arasında sürekli olarak çalıştığı halde kendisine herhangi bir fazla çalışma ücreti ödenmediğini, davacının dini-milli ve hafta sonlarında çalıştığı halde herhangi bir ücret ödenmediğini, yine davacının çalıştığı dönemler içerisinde yıllık ücretli izin haklarını kullanmadığı halde davacıya herhangi bir yıllık izin ücreti ödenmediğini, davacının çocukları olduğu halde asgari geçim indirimi haklarından yararlandırılmadığını,

davacının iş akdinin 05.09.2011 tarihi itibariyle ....... özel halk otobüslerinin havuz sistemine geçmesinden dolayı haksız olarak feshedildiği halde davacıya herhangi bir kıdem ve ihbar tazminatı ödenmediğini, davacıya çalıştığı dönemler içerisinde haftanın her günü süre mefhumu olmaksızın çalıştırıldığı halde fazla mesai ücreti ödenmediğini ileri sürerek; kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, yıllık izin ve genel tatil ücretleri ile asgari geçim indirimi alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmeisni talep ve dava etmiştir.

B) Davalılar Vekilleri Cevaplarında Özetle:

Davalı ........ vekili; davacının belediyenin personeli olmadığını, ........ özel veya tüzel kişilere ait olduğunu, Belediyenin Özel Halk Otobüslerinin işçi alımları ve çalıştırılmaları ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, 4857 sayılı İş Kanunu madde 2 kapsamında bir alt işveren-üst işveren ilişkisinin söz konusu olmadığını, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonunu sağlamak, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek, toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek gibi işlerin Büyükşehir Belediyesine yasanın verdiği görevler olduğunu,

halk otobüslerinde çalışan işçilerin işçilik alacaklarından belediyenin sorumlu tutulmasının şehirlerarası otobüs işletmelerinde çalışan işçilerin işçilik alacaklarından ruhsat veren konumdaki Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumlu tutulması ile aynı olduğunu, fakat Karayolları Genel Müdürlüğünün bu işçilerin alacaklarından sorumlu tutulduğunun görülmediğini, davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar ...........avukatı, davacıya müvekkilleri tarafından herhangi görev verilmediğini, aralarında işçi-işveren ilişkisi ve iş akdi bulunmadığını, kendilerinin işverenlik sıfatı bulunmadığından husumet itirazında bulunduklarını, davacının dava dilekçesinde kendilerinin çalıştığı ........ hattında hem daimi olarak hat sorumlusu ve hem de dönüşümlü olarak araç şoförlüğü yaptığını belirttiğini, çalıştığını söylediği dönemlere başka işlerde çalıştığını ve yurt dışına giriş çıkışlar yaptığını, ayrıca davacı tarafın ücreti neye göre belirlediğinin anlaşılamadığını,

davacı tarafın iş akdinin ........ otobüslerinin havuz sistemine geçmesinden sonra sona erdirildiğini belirttiğini, davacının bu beyanının kendileri ile davacı arasında işçi-işveren ilişkisi içerisinde olmadığını gösterdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davacının, davalılardan .........’ne bağlı araçlarda, 2000 yılından itibaren SGK girişi yapılmaksızın kahya (hat sorumlusu) olarak çalıştığı, davacının ücretinin, davalı Kooperatife üye ve araç sahipleri olan diğer davalılar tarafından günlük yevmiye usulü ödendiği, iş akdinin davacı ve davalı tanık beyanlarına göre, kooperatif ile minibüs esnaf odasının kamera sistemine geçmesi, başka bir ifade ile havuz sistemine geçilmesi nedeniyle, 05.09.2011 tarihinde işverence sona erdirildiği,

davacının çalıştığı 4.... plakalı aracın davalı ...'na,......plakalı aracın daval....e,.... plakalı aracın davalı ...... plakalı aracın davalı ...'a .... plakalı aracın dava dışı....(davalısı ...),..... plakalı aracın davalı ... Ali .....plakalı aracın davalı ...'a,.... plakalı aracın davalı .....'e,....2 plakalı aracın davalı ...'e, .... plakalı aracın davalı ...'a,..... plakalı aracın davalı ...'e ait olduğu tespiti yapılmıştır.

İş akdinin unsurlarının davalı SS.164 No...... ile yukarıda plakaları ve malikleri yazılı araç malikleri haricinde davalı olarak gösterilen ( ... -... -... -... -... -... -... -... -...... ) yönünden mevcut olmadığından davalılar aleyhine açılan davanın husumet yönünden reddine, kıdem ve ihbar tazminatları, yıllık ücretli izin ve asgari geçim indirimi taleplerinin kabulüne, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti taleplerinin kısmen kabulüne karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılar ..., ..., ..., ... avukatları temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalılar ..., ..., ..., ..... aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı taraf işe ilk girdiği yıllarda haftanın her günü 06.00-23.00 saatleri arasında çalışırken, son iki yıldır 06.00-15.00 saatleri arası çalıştığı iddiasıyla fazla çalışma ücreti talebinde bulunmuştur. Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporunda taraf tanık beyanlarından hareketle davacının haftanın 6 günü ortalama 07.00-18.00 saatleri arası 1,5 ara dinlenme ile çalışıp, haftalık 12 saat fazla çalışma yaptığının kabulü ile hesaplama yapılmıştır.

Mahkemece davacının hizmet süresinin son 2 yılındaki çalışma şekline ilişkin beyanı ve talebi dikkate alınmaksızın, HMK'nun 26. maddesinde yer alan taleple bağlılık kuralı ihlal ederek karar verilmiştir.

Davacının talebi ve kararın davacı tarafından temyiz edilmediği de dikkate alındığında, davacı işçinin saat 07:00'de işe başladığının kabulü ile ve taleple bağlı kalınarak çalışma süresinin son 2 yılında haftanın 6 günü 07.00-15.00 saatleri arasında günlük 8 saatlik çalışmadan 1 saat ara dinlenmenin mahsubu ile haftalık 42 saat mesai yaptığı ve son 2 yıl için haftalık 45 saati aşan bir çalışmasının bulunmadığı için fazla çalışma ücreti alacağına hak kazanmadığı (son 2 yıllık çalışması yönünden) dikkate alınmaksızın karar verilmesi hatalıdır.

3- Ücret niteliği taşımayan asgari geçim indirimi alacağına yasal faiz yerine mevduata uygulanan en yüksek faiz yürütülmesi de hatalı olup ayrı bir bozma nedenidir.