Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/12042 K.2017/13950

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili özetle; davalı işçinin işyerinde çalışırken askere gittiğini,askerlik dönüşü işe müracaat ettiğini ancak teklif edilen maaşı beğenmeyerek işe başlamadığını, davacının işyerinde çalıştığı dönemde bir eğitim aldığını bu eğitim için işveren şirketin eğitim masrafı yaptığını, davalı ile aralarında kesin taahhütname bulunduğunu ve bu taahhüde aykırılık halinde davalı işçinin 3750 $ cezai şart ödemesi gerektiğinin hüküm altına alındığını, davacının askerlik dönüşü çalışmayarak taahhüde aykırı davrandığını, bu cezai şartı ödemeyen davalı hakkında takip yapıldığını ancak davalı işçinin takibe haksız olarak itiraz ettiğini iddia ederek;

davalı tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına alacağın %40'ından az olmamak üzere davalının, icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili özetle; dosyada yetkisizlik kararı verilerek davanın yetkili yer mahkemesinde görülmesi gerektiğini, işverence davalı işçiye verilen eğitimin gereksiz bir eğitim olduğunu, davalı işçinin askerlik dönüşü işe başlatılmak istenmediğini, kendinden kıdemsiz işçilere verilen bir maaş miktarının teklif edildiğini, takibin haksız olduğunu, savunarak davanın reddine karar verilmesini ve davacının %40'dan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak; davacı şirkete ait uçak hangarında teknik elemanı olarak çalışan davalının aralarındaki taahhütnameye rağmen askerlik dönüşü işe dönmediği, 3750 Amerikan doları cezai şartın olduğu, davacının bu taahhütnameyi 10/05/2010 tarihinde imzalayarak kabul ettiği, ancak taahhütnameye uymadığı, bu nedenle cezai şartın gerçekleştiği gerekçeleriyle, davalı borçlunun itirazının iptaline, takibin devamına ve davalı borçlunun %20 icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı işçi temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Uyuşmazlık işçiye verilen eğitim karşılığında yapılan masraflardan, eğitim giderine ilişkin taahhütten sorumlu olup olmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Dava, işçiye verilen eğitim giderlerinin ödetilmesi isteğine ilişkindir. ---

İşverence işçiye verilen eğitim, işçinin işyerinde mal ve hizmet üretimine katkı sağlaması sebebiyle işveren yararına olmakla birlikte, verilen eğitim sayesinde işçi daha nitelikli hale gelmekte ve ileride daha kolay iş bulabilmektedir. Bu nedenle işçiye masrafları işverence karşılanmak üzere verilen eğitim karşılığında, işçinin belirli bir süre çalışmasının kararlaştırılması mümkündür.

İşçinin de verilen eğitim karşılığında işverene belirli bir süre iş görmesi, işverene olan sadakat borcu kapsamında değerlendirilmelidir. Verilen eğitimin karşılığında yükümlenilen çalışma süresinin de eğitimin türü ve masrafları ile uyumlu olması gerekir. Buna karşın, işçiye 4857 sayılı İş Kanununun 78 inci ve devamı maddelerine göre, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri kapsamında verilmesi gereken eğitimlere ait giderler istenemez.

İşçiye verilen eğitimin karşılığında işverence yapılan masraflar o işçiye özgü olmalı ve yazılı delille ispatlanmalıdır. İşverenin toplu olarak verdiği eğitimler sebebiyle yapmış olduğu giderlerin işçi başına düşen tutarı, aynı dönemde eğitim alan işçi sayısına bölünmek suretiyle belirlenir. İşçiye verilen eğitim ile ilgili olduğu belirlenmeyen giderlerden işçi sorumlu olmaz.

İşyerinin devri halinde de işçinin eğitim gideri karşılığında belirli bir süre çalışma yükümü devam eder. Bu konuda yükümlülüğün ihlali halinde devralan işverenin de eğitim giderlerini talep hakkı bulunmaktadır.

İşçinin geçici iş ilişkisi kapsamında çalıştırıldığı süre de eğitim karşılığı yükümlü olduğu çalışma süresinden sayılır.

İşverence işçi adına yapılan eğitim giderlerinin tamamı yerine, işçinin çalıştığı ve çalışması gereken sürelere göre oran kurularak indirim yapıldıktan sonra kalan miktarının tahsiline karar verilmesi gerekir. Gerçekten işçi, eğitimden sonra çalışmayı yükümlendiği sürenin bir kısmında çalışmış ise işverene bu konuda katkı sağlamış olmaktadır. İşçinin yükümlü olduğu sürenin tamamında çalışılmış olunması halinde ise, işverence eğitim giderleri istenemez (Yargıtay 9.HD. 6.10.2008 gün 2007/27538 E, 2008/25446 K.).

Somut uyuşmazlıkta; askerlik dönüşü işe tekrar başvuran davalı işçi öncelikle teklif edilen ücretin işyerinde çalışan kendisinden kıdemsiz işçilere verilen ücret olduğunu belirterek bu miktar ücretle çalışmayı kabul etmemiştir.

Davacının eğitim giderine ilişkin taahhütten sorumluluğu yoluna gidilebilmesi, öncelikle işe başlamamasının haklı olup olmadığına bağlıdır.

Askerlik öncesi 2200 USD aylık ücret alan davalı işçiye, askerlik dönüşü 2300 USD maaşla çalışması teklif edilmiştir. Davalı işçi bu önerilen ücretin kendisinden kıdemsiz ve vasıfsız olan işçilerin ücreti olduğunu savunmaktadır.Bu hususun saptanması için, davalıya 2300 USD aylık ücret teklif edilen tarihte işyerinde davalı işçinin emsali olan bir işçinin ne kadar ücret aldığı öncelikle davacı işverenden sorulup belirlenmelidir. İşyerinde birebir emsal işçi çalışmıyorsa, çalışan işçilerden dolar bazında ücret alanlara ise, işe girişlerinden itibaren yapılan zamlar belirlenip, davalının askerden önceki ücreti tekrar işe başlama tarihine göre güncellenmelidir.

Davalının yeni ücret teklifini kabul etmeme sebebi haklı görülürse, dava reddedilmelidir.

Davalı işçinin işe başlatılmasına ilişkin işveren teklifini reddi haksız görülürse, bu kez yapılacak iş; eğitim masraflarına ilişkin belgeler getirtilip, eğitim sonrası çalışılan/çalışılmayan süreye göre kıstelyevm esasına göre orantı kurularak, sorumlu olunan eğitim gideri belirlenmelidir. Eğitim giderine ilişkin taahhütnamede “kesin” yazması sonuca etkili değildir.

2-Gerekçeli karar başlığında dava tarihi olarak 25/06/2012 tarihi yerine, 18/09/2014 tarihinin yazılması da hatalıdır.

F)Sonuç: