Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/15252 K.2018/9409

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili özetle; davacının 08/01/2007-19/03/2013 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde önceleri zincir mağazalar sorumlusu, 2010 Temmuz ayından sonra ise satış müdürü olarak aylık en son brüt 8.142,00 TL. ücret ile çalıştığını, işyerinde davacının 09.00-19.30 saatleri arasında çalıştığını, günde ortalama 2,5 saat fazla mesai yaptığını, yılda 3-4 kez yurt dışına ve ayda ortalama 2 kez yurt içinde seyahat ettiğini ve seyahat ettiği günlerde günde ortalama 5-6 saat fazla mesai yaptığını, yılda bir kez yıl sonunda net maaşı üzerinden 1 maaş tutarında ikramiye aldığını, 3 net maaş tutarında prim ücreti ödendiğini,

iş akdinin davalı işveren tarafından haklı nedene dayanılmaksızın feshedildiğini, 2012 ve 2013 yılı bakiye prim alacakları ile son yıla ait 3 aylık kısma denk gelen ikramiye alacağının ödenmediğini iddia ederek; fazla mesai ücreti, prim alacağı ve ikramiye alacaklarının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili özetle fazla mesai ücreti talebinin zaman aşımına uğradığını, davacının iş akdinin haklı nedene dayanılarak feshedildiğini, davalı şirkette belirli bir satış hedefinin tutturulması halinde kademeli olarak belirlenen prim kat sayıları esas alınarak net maaş üzerinden tüm çalışanlara prim ödendiğini, miktarının 3 net maaş tutarında olmadığını, primlerin Aralık ve Temmuz aylarında iki taksit halinde ödendiğini, dava tarihi itibariyle 2. taksitin muaccel hale gelmediğini, 2013 yılında 1 yılı doldurmadan iş akdi sona eren davacının 2013 yılı prim ücretine hak kazanamayacağını,

davalı iş yerinde 09.00-18.30 saatleri arasında haftanın 5 günü çalışıldığını, davacının mesaisinin çoğunlukla şirket dışında geçtiğini ve yapmış olduğu toplantılardan sonra işe geri dönme zorunluluğu bulunmadığından daha az mesai yaptığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. D) Temyiz: Kararı, taraflar temyiz etmiştir. E) Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir. 2-Davacının yıllık izin kullandığı günler dosyada ki izin belgeleri ile sabittir. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre kullanıldığı sabit olan bu izin günlerinin, fiili çalışmanın esas alındığı fazla mesai ücreti hesabında dışlanmaması hatalıdır.

3-Satış temsilcilerinin fazla çalışma yapıp yapmadıkları hususu, günlük faaliyet planları ile iş çizelgeleri de dikkate alınarak belirlenmelidir. Satış temsilcileri genelde belli hedeflerin gerçekleşmesine bağlı olarak prim karşılığı çalışmaktadırlar. Prim, çalışanı özendirici ve ödüllendirici bir ücret ödemesi olup işverence işçiye garanti edilmiş bir temel ücretin üzerine belirli bir usule bağlı olarak ödenen ek bir ücrettir.

İşverenin istek ve değerlendirmesine bağlı olabileceği gibi, sözleşme gereği olarak da verilebilir. Fazla mesai ise kural olarak 4857 sayılı İş Kanunu’na göre, kanunda yazılı şartlar çerçevesinde, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. İşçi fazla mesai yapsın yapmasın prim ödemesi var ise bu ek ücrete hak kazanır.

Ancak ister gezerek, isterse işyerinde çalışsın satış temsilcisi mesaisi artıkça prim alacağı artacağından, bir anlamda yüzde usulü ile çalışması söz konusu olduğundan fazla çalışma ücretinin yüzde usulünde olduğu gibi sadece zamlı kısmının (% 50) hesaplanması gerekir.

Somut uyuşmazlıkta; davacının yaptığı iş nedeniyle hak kazandığı primlerin fazla mesai ücretini karşıladığının düşünüldüğü yıllar için fazla mesai ücreti hesaplanmaması hatalıdır. Davacının talep ettiği fazla mesai ücreti hesaplanırken, aldığı primler değerlendirilerek, fazla mesai ücreti eksik hesaplanmıştır. Yukarıdaki ilke kararı doğrultusunda, fazla mesai ücretinin primden bağımsız olarak hesaplanması gerekir. Ancak hesaplama yapılırken, fazla mesai saati sayısı, 0,5 katsayısı ile çarpılarak sonuca gidilmelidir. Açıklanan nedenle fazla mesai ücretinin primlerden bağımsız olarak ve fakat 0.5 katsayı ile yeniden hesaplanması için hükmün bozulması gerekmiştir.

4-Davacı tarafından açılan dava, kısmi eda, külli tespit davası niteliğinde olduğundan hüküm altına alınan alacakların, ıslahla arttırılan miktarlarına ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerekirken, alacakların tamamına dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesi de isabetsizdir.