Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/16704 K.2017/18812

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı nezdinde 02/01/1196-04/08/2004 tarihleri arasında çalıştığını, asgari ücret artı sefer primi şeklinde maaş aldığını, sefer başına 500 Euro verildiğini, ayda iki sefer verildiğini, uluslararası tır şoförü olduğunu, son iki seferin verilmemesi sebebiyle haklı nedenle iş akdinin feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı alacağını talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının müvekkilinde çalışmadığını,... Taşıcmacılık Depo A.Ş.'de çalıştığını, bu sebeple kendilerine karşı dava açılamayacağını, davacının istifa ederek işten ayrıldığını ve ibraname verdiğini, araçlarda iki şoför bulunduğunu, böyle bir sefer primi verilse bile hepsini hak etmediğini, yurt dışı seyehatleri için masraf olarak bir miktar para verildiğini, bunun ücrete dahil olmadığını, ödenmeyen bir alacak bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti ve Yargılama Süreci:

Mahkemece, davacının son iki ay yurt dışına gittiğini ve sefer prim alacağının ödenmediğini bu sebeple istifa ederek iş akdini feshettiğini, kıdem tazminatına hak kazandığını iddia etmiş ise de Türkiyeye giriş çıkış kayıtlarından fesihten önce yurt dışına gittiği anlaşılmakla beraber ücret olarak bir sefer primi ödendiğine dair yeterli delil ibraz etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Uluslararası alanda çalışan tır şoförlerinin ücretleri genelde asgari ücret ve sefere bağlı prim esasına göre belirlenmektedir. Bazı işveren uygulamalarında ise garanti ücret olarak adlandırılan asgari ücret ödenmeyip, sadece sefere bağlı prim ödemesi yapılmaktadır. Bu ihtimalde de tır şoförünün ücreti salt sefer primlerinden oluşur (Yargıtay 9. H.D. 21.05.2013 gün, 2011/10769 E, 2013/15255 K.).

Sefer primi, uygulamada harcırah olarak adlandırılmakta ve gidilen ülkeye göre değişkenlik gösterebilmektedir. Sözü edilen sefer primi, yol geçiş ücretleri ve diğer masraflar için verilen, Türkiye’ye dönüşte belge karşılığı kapatılan avanstan farklı olup, tamamen işçiye ödenen ücret niteliğindedir. Yerleşik Yargıtay kararlarında da uluslararası alanda faaliyet gösteren tır şoförlerinin yasal asgari ücretle çalışmayacağı kabul edilmektedir (Yargıtay 9.H.D. 02.05.2013 gün, 2011/10981 E, 2013/ 13086 K. ; Yargıtay 9. H.D. 06.06.2013 gün, 2011/17648 E, 2013/ 17351 K. ; Yargıtay 22. H.D. 17.04.2013 gün, 2012/ 22153 E, 2013/8106 K.)

Uluslararası taşımacılık işinde çalışan tır şoförünün aylık ücretinin tartışmalı olması durumunda, tarafların ikame ettikleri delillerle kesin bir sonuca ulaşılamaması halinde ilgili işçi ve işveren meslek kuruluşları ile gerektiğinde sendikalardan ücret araştırması yapılmalıdır. İşçinin çalıştığı süre içinde taşıma işini gerçekleştirdiği ülkeler belirtilerek sefer başına ne kadar ücret alabileceği belirlenmeli ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak sonuca gidilmelidir (Yargıtay 9. H.D. 02.05.2013 gün, 2011/10981 E, 2013/ 13086 K.).

Sefer primi hesabı yönünden işçinin aylık veya yıllık sefer sayılarının tartışmalı olması ve bu konunun diğer delillerle kesin olarak kanıtlanamaması durumunda işçinin yurda giriş ve çıkış kayıtları emniyet birimlerinden getirtilmeli ve buna göre değerlendirme yapılmalıdır (Yargıtay 9.H.D. 20.05.2013 gün, 2011/ 14649 E, 2013/ 15167 K.).

Sefer primlerinin eksik ödendiği veya işverence kesinti yapıldığının soyut şekilde iddia edilmesi halinde, işçiden eksik ödeme yapılan dönemlerin ve kesinti yapılan tarihlerin açıklanması istenmeli ve talep somutlaştırılmalıdır (Yargıtay 7. H.D. 11.04.2013 gün, 2013/ 2500 E, 2013/ 6317 K.). Daha sonra işverenin ödeme belgeleri değerlendirilerek eksik ödeme ya da kesinti olup olmadığı belirlenmelidir.

Yurt dışı sefer primi, ücretin eki olmayıp ücret niteliğinde olmakla tazminata esas ücrette doğrudan dikkate alınır. Ücretin asgari (garanti) ücret ve sefer primi toplamından oluşması durumunda, işçinin ayda kaç sefer yaptığı belirlenerek aylık sefer primi ile asgari ücretin toplamı üzerinden tazminata esas ücret tespit olunur. Yurt dışına çıkış periyodunun değişkenlik göstermesi ve gidilen ülkeye göre sefer priminin değişmesi halinde, işçinin bir yılda yapmış olduğu seferlere göre aldığı prim tutarları toplamının bir güne bölünmesi suretiyle günlük tazminata esas ücret belirlenir (Yargıtay 9.H.D. 03.05.2013 gün, 2011/ 8904 E, 2013/ 13358 K.).

Somut uyuşmazlıkta davacı, asgari ücret + sefer primi şeklinde maaş aldığını, sefer başına 500 euro verildiğini, son iki seferin verilmemesi sebebiyle haklı nedenle iş akdini feshettiğini iddia etmiş, davalı ise davacının istifa ettiğini, yurt dışı seyahatleri için masraf olarak bir miktar para verildiğini, bunun ücrete dahil olmadığını savunmuştur.

Davacı tanığı; "davacı asgari ücret ve prim alıyordu, prim olarak da....'ya gittiği zamanlar 470 Euro alıyordu" şeklinde beyanda bulunmuş ve .... tarafından 26.03.2012 tarihli yazı ile, tır şoförü olarak uluslararası çalışan işçilerin ücret+prim ile çalıştığı, gittikleri ülkeye göre 350-450 Euro arasında değişen sefer primi aldıkları bildirilmiştir. Mahkemece, davacının Türkiye'ye giriş-çıkış kayıtlarından fesihten önce yurtdışına gittiğinin anlaşıldığı belirtilmiştir.

Bu durumda, Mahkemece yukardaki açıklamalar doğrultusunda davacının sefer primi tespit edilerek ve son iki aylık sefer priminin davalı işveren tarafından ödenip ödenmediği araştırılarak sonuca gidilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.

.