Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/17648 K.2015/25139

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı iş yerinde 11/09/1996 çalışmaya başladığını, 10/03/2014 tarihinde Türk Metal Sendikasına üye olduğunu, personel müdürünün 27/04/2014 günü müvekkilini yanına çağırarak iş akdinin feshedildiğini, fesih yazısının noter kanalı ile gönderileceğini bildirdiği, fesih işleminin sendikal nedenle yapıldığını ve bu nedenle 6356 sayılı sendikalar ve toplu iş sözleşmesi kanununu 25.0 maddesine aykırı olduğunu iddia ederek davacının işe iadesine ve sendikal tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; müvekkiline ait işyerinde Türk Metal Sendikasının örgütlü olduğunu, 30/04/2014 tarihinde 4857 sayılı iş kanununu 18. Maddesi gereğince davacının iş akdinin feshedildiğini, TMSF tarafından söz konusu şirkete al konulması sonucunda müvekkil şirketin siparişlerinin çok büyük ölçüde azaldığını, müvekkil şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucunda bu durumun açıkça ortaya çıkacağını, müvekkil şirketin kalıphane bölümündeki işlerin de yarından fazlasının yok olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının sendikal nedenle iş akdinin feshedildiğini ispat edemediği, davalı tanıklarının anlatımları göz önünde bulundurulduğunda davacının sendikaya üyeliğinin davalı tarafça öğrenilmesinden sonra davalının davacıya baskı uyguladığına ilişkin kanaat oluşmadığı, gerçekten de fesihten sonra davacının çalıştığı bölüme işçi alınmamış olmasının çalışılan bölümde küçülmeye gidildiğini göstereceği, davacı tarafın bu bağlamda ispat külfetini yerine getiremediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2 maddesi uyarınca “feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir”. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır. Dairemizin kararlılık kazanan uygulaması bu yöndedir. (04.04.2008 gün ve 2007/29752 Esas, 2008/7448 Karar sayılı ilamımız).

İşçi fesihte sebep gösterilmediği veya gös­terilen sebebin geçerli olmadığı iddiasında bulunacaktır. İspat yükü ise işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispatla yükümlüdür (m. 20/f.2). İşçinin feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi ve bunu ispatlaması, işverenin geçerli fesihle ispat yükünü ortadan kaldırmaz. (Dairemizin 01.12.2008 gün ve 2008/6294 Esas, 2008/32601 Karar sayılı ilamı).

Gerek işverenin geçerli sebebin varlığı gerekse işverenin gösterdiği sebep dışında bir sebeple dayandığı ileri sürülmesi durumunda bu vakıalar bir hukuki işlem olmadığından takdiri delillerle ispatı mümkündür.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin ikinci fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.

İşverenin, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca iş sözleşmesini sendikal nedenlerle feshetmesi halinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 18, 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, iş yerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, iş yerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, iş yerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, davalı işveren, kardeş kuruluş olan Mengerler firmasının kapanması ve kalıphane bölümünde bulunan kalıpların başka firmaya gönderilmesini fesih sebebi olarak göstermiş ise de dosya kapsamında bulunan belgelerden ve tanık beyanlarından davalı işverenin feshin geçerli nedene dayandığını ispatlayamadığı, davacının iş akdinin sendikaya üye olduğu tarih olan 08/03/2013 tarihinden üç gün sonra feshedildiği,

tanık beyanlarına göre davacının TİS'ten kaynaklanan ücrete dair haklarını talep etmesi üzerine iş akdinin sendikal nedenle feshedildiği anlaşılmakla, mahkemece işverenin feshin geçerli nedene dayandığını ispat edememesine rağmen sendikal tazminat talebinde bulunan davacının, feshin sendikal nedene dayandığını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.