Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/18357 K.2015/26033

Yerel mahkemece, bozmaya uyarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı işyerinde 28.05.2012-21.06.2014 tarihleri arasında gıda teknikeri olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin tek taraflı ve haksız olarak feshedildiğini, davalı işverenin fesih bildiriminde bulunduğu esnada davacının o anlık zor durumundan ve kafa karışıklığından yararlanarak elinden istifa metnini aldığını, ancak davacının istifa gibi bir niyeti olmadığını, nitekim kıdem ve ihbar tazminatının maaş hesabına yatırıldığını, davacının 5 aylık hamile olduğunu, işverenin diğer 3 hamile kadın işçi ile birlikte davacının iş sözleşmesini de feshettiğini, başka işçi çıkarılmadığını,

sırf hamile olduğu için iş sözleşmesinin feshedildiğini, bu nedenle davacının İş Kanunu'nun 5.maddesinde düzenlenen haklardan faydalanması ve 4 aya kadarki ücreti tutarında tazminata hükmedilmesi gerektiğini, davacının hamileliği sona erene kadar başka bir yerde iş bulmasının imkansız olduğunu, bu nedenle aynı maddede düzenlenen yoksun bırakıldığı hakları kapsamında uygun bir tazminata hükmedilmesi gerektiğini, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmesine rağmen İş-Kur'a istifa olarak bildirildiğini ve davacının işsizlik aylığı almasının engellendiğini, feshin son çare olmadığını ve haksız olduğunu,

işverenin fesihten sonra da eleman aramaya devam ettiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, İş Kanunu'nun 5.maddesi kapsamında 4 aylık maaşı tutarında ayrımcılık tazminatına ve yoksun bırakıldığı diğer haklar nispetinde uygun görülecek tazminata hükmedilmesini, davacının işe iadesine, bu süre zarfında çalışmadığından dolayı 4 aylık ücreti kadar tazminatına, işe iade kararına rağmen işe başlatılmaması durumunda 8 aylık ücreti tutarında tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının paraya ihtiyaç duyması nedeniyle ayrılma isteğini belirterek, haklarının ödenmesini talep ettiğini, bunun üzerine, işverenin davacıyla ikale sözleşmesi yaptığını, ayrılma isteğine rağmen mağdur olmaması için 2.426,12 TL kıdem tazminatı ve 1.393,68 TL ihbar tazminatı ile ekstra olarak 1.690 TL ödendiğini, tamamen davacının menfaatine uygun ikale sözleşmesiyle iş sözleşmesinin sonlandırıldığını, işe iade talebinin kanuna, uygulamaya ve hukuka aykırı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece; hamile olması nedeniyle davacıyla ve aynı durumda olan birkaç işçiyle ikale yapılarak iş sözleşmelerinin sona erdirildiği, ancak davacının iş sözleşmesinin hamile olması nedeniyle feshedildiği makul yararının karşılanmadığı feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesiyle davacının işe iadesine, işe başlatmama tazminatının 4 ay tutarında belirlenmesine, işe iade için süresinde başvurulması halinde kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin gerektiğine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin başvurusu üzerine işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmaz ise, işçiye ödenmek üzere en az 4, an çok 8 aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesi gerekir. Dairemizin yerleşik uygulaması gereği, iş güvencesi niteliğindeki bu tazminat işçinin kıdemi, fesih sebebi gibi olgular dikkate alınarak belirlenmelidir. Maddenin alt ve üst sınırları aşılamaz.

Üst sınırın aşılmasının tek istisnası 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. maddesindeki sendikal nedenle yapılan fesihlerdir. Bu kanun yürürlüğe girdikten sonra sendikal nedenle yapılan fesihlerde tazminat; işçinin başvurusu, işe başlatma ve başlatılmama şartına bağlı olmaksızın işçinin en az bir yıllık ücreti tutarında belirlenecektir. Dairemizin uygulaması bu yöndedir. (12.12.2013 gün ve 2013/8422 Esas, 2013/33052 Karar sayılı ilamımız).

Dairemiz yıllık ücretli izinle ilgili 53. maddedeki kıdem sürelerini dikkate alarak 6 ay ile 5 yıl arasında kıdemi olan işçi için 4, 5 yıl ile 15 yıl arasında kıdemi olan işçi için 5, 15 yıldan fazla kıdemi olan işçi için 6 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatın belirlenmesini öngörmekte, fesih sebebine göre bu miktarlarda azami sınır 8 aya kadar da çıkmaktadır.

Mahkemece; hamile olması nedeniyle davacıyla ve aynı durumda olan birkaç işçiyle ikale yapılarak iş sözleşmelerinin sona erdirildiği, ancak davacının iş sözleşmesinin hamile olması nedeniyle feshedildiği makul yararının karşılanmadığı ve feshin geçerli nedene dayanmadığının kabulü yerindedir. Yine davacının ayrımcılık tazminatı talebinin 4857 sayılı İş Kanunu 21. maddede yer alan işe başlatmama tazminatı konusundaki özel düzenleme dikkate alınarak reddi doğru olmakla birlikte davacının hamile olması nedeniyle iş sözleşmesinin feshedildiğinin kabulüne göre işe başlatmama tazminatının alt sınırdan uzaklaşılarak 6 ay tutarında belirlenmesi gerekirken yalnızca kıdem süresine göre 4 ay tutarında belirlenmesi hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.