Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/19219 K.2018/12308

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, davacının davalı işyerinde müşteri hizmet yetkilisi olarak 11.03.2010-11.12.2012 tarihleri arasında çalıştığını, sözleşme gereği çalışma saatlerinin 08.30-17.00 arası olduğunu, hafta sonu çalışmasının olmadığını, aldığı brüt ücretin 1.410,00 TL olduğunu, buna rağmen davalı işveren davacının rızası olmadan zorla çalışmaya mecbur bırakıldığını,haftanın 3 günü saat 17,30-19.30 tarihleri arasında 2 şer saat her ay bazen de 3 hafta Cumartesi günleri 08,30-16.00 tarihleri arasında çalıştığını ileri sürerek fazla mesai ücreti alacaklarını istemiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının bütün alacaklarını aldığını, İş sözleşmesinin 9. maddesinde yer alan "işin özelliği ve görülecek lüzum üzerine normal çalışma saatleri dışında fazla ve/veya fazla sürelerle çalışma/hafta tatili çalışması yapılabilir. Bu fazla çalışma ve/veya fazla sürelerle yapılan çalışmanın ve/veya hafta tatili çalışma ücreti dahil 7. maddede belirlenen ücrete dahildir" hükmüne aykırılık teşkil ettiğini, davacının fazla çalışma saatinin yılda 270 saati geçmediğini, ayrıca davalı şirkete çalışanlara çalışmaları karşılığı prim verildiğini, bu nedenlerle davacının taleplerinin yerinde olmadığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, bilirkişi ...'nun raporunda belirttiği üzere, dava dosyasında bulunan turnike kayıtlarına göre davacının 11.03.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 47 saat. 01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 47,5 saat. 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 30 saat. 01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 50 saat. 01.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasında 83 saat.

01.07.2012-11.12.2012 tarihleri arasında 5,5 saat fazla mesai yaptığı, yapılan bu fazla mesai yukarıda belirtilen ilkeler ve iş Kanunun 41.maddesinin 8.fıkrasında belirtilen "fazla mesai süresinin tamamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz" kuralına göre davacının fazla mesaisi 270 saati aşmadığından fazla mesai yapılmamış sayıldığı, bu nedenle davacının fazla mesaisi bulunmadığından davacının davasının reddine karar verildiği, taraf beyanları ile tüm dosya içeriği birlikte nazara alındığında, davacının davasını ispatlayamadığını, davasında haksız olduğu,

gelen kayıt ve sunulan belgeler ve dilekçelerin incelenmesinde davacının talebi doğrultusunda tespite karar verilecek bir durumun da bulunmadığı takdir ve kanaatine varıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir.

Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Somut uyuşmazlıkta, iş aktinde fazla mesainin ücrete dahil olduğu yönünde hüküm bulunmaktadır. İş aktinin sona erdiği 11/12/2012 tarihindeki davacının ücreti brüt 1410 TL olup aynı tarihteki asgari ücretin yaklaşık 1,5 katıdır. Bu nedenler ile 270 saate kadar olan fazla mesai süresinin ücrete dahil olduğunun kabulü yerindedir.

Bununla birlikte dosyadaki bilrikişi raporlarında 3 aylık, 6 aylık gibi dönemler itibari ile davacının turnike kayıtlarına göre yaptığı fazla mesailer belirtilerek yıllık 270 saati aşmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar son bilirkişi raporunda aylık 22,5 saat fazla mesai süresinin esas alınacağı, 270 saatin tümünün yılın ilk aylarından düşülmeyeceği ilkesi açıklanmış ise de turnike kayıtlarına göre fazla mesainin nasıl hesaplandığı, ara dinlenmelerinin nasıl düşüldüğü belli değildir.

Hesaplamanın haftalık bazda yapılarak haftada 5,2 saati geçen fazla mesai olur ise bunun ücretine hükmedilmesi gerekirken 3 aylık 6 aylık gibi dönemler ile bilirkişi raporlarında ifade edilen fazla mesai sürelerinin nasıl hesaplandığı ve haftalık 5,2 saati geçip geçmediği denetime elverişli şekilde ortaya konmadığı halde yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır.

Mahkeme tarafından yapılacak iş, haftalık çalışma sürelerinin denetime elverişli şekilde her hafta ayrı ayrı görülecek şekilde hesaplanması, günlük düşülen ara dinlenmelerinin denetime elverişli şekilde açıkça belirtilmesi, bu şekilde ortaya denetlenebilir şekilde konacak fazla mesai süresinin varsa 5,2 saati geçtiği haftalar için fazla mesai ücreti hesaplanarak hüküm altına alınmasıdır.